Maak hoofkeuseskerm oop

Wysigings

k
uitleg
{{Inligtingskas Pous
|Afrikaanse naam=Pous Pius X
|beeld=[[ImageLêer: OleoPioX.JPG|200px]]
|wapen=[[ImageLêer:C o a Pio X.svg|150px]]
|geboortenaam=Giuseppe Melchiorre Sarto
|termyn_begin=[[4 Augustus]] [[1903]]
|ander=Pius
}}
 
Die heilige '''Pous Pius X''' was die 257ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] vir 11 jaar en 17 dae, van [[1903]] tot [[1914]]. Hy is bekend weens die instelling van die kindernagmaal en die bestryding van modernistiese dwalinge.
 
== Biografie ==
'''Pous Pius X'''<ref> De Montor, Artaud, Chevalier de. 1911. The Lives and Times of the Popes. The Catholic Publications Society, New York.</ref> <ref>Pius X, Saint. (2008). Encyclopædia Britannica. Deluxe Edition. Chicago: Encyclopædia Britannica.</ref> is gebore as Giuseppe Melchiorre Sarto op [[2 Junie]] [[1835]] in [[Riese]], [[Lombardye]]. Hy was ‘n seun van Giovanni Battista Sarto en Margarita Sanson, vermoedelik ‘n immigrant uit [[Pole]]. Hy het drie broers en ses susters gehad. Hy is gedoop op [[3 Junie]] [[1835]]. Sy familie was baie arm en hy het sy skoolopleiding gesien as ‘n groot voorreg. Hy kry ‘n beurs vir priesteropleiding en begin sy kerklike loopbaan as priester in Tombolo. Uiteindelik word hy kardinaal-patriarg van Venesië. Op [[4 Augustus]] [[1903]] volg hy [[Pous Leo XIII]] en word gekroon op [[9 Augustus]] [[1903]] deur kardinaal Luigi Macchi. Hy regeer tot sy dood op [[20 Augustus]] [[1914]] en word opgevolg deur [[Pous Benedictus XV]].
Die naam ‘Pius’ beteken 'die vrome'.
 
===Kerklike loopbaan===
=== Kerklike loopbaan ===
Sarto word op [[18 September]] [[1858]] tot priester gewy en kry Tombolo as sy eerste gemeente. Hy studeer verder terwyl hy werk en konsentreer op die teologie van Thomas van Aquino en kerklike reg. In [[1867]] word hy aartspriester van die katedraal in Salzano. In die vroeë 1870’s word hy kanunnik van die katedraal in Treviso en rektor van die seminarie in die stad. Op [[10 November]] [[1884]] word hy aangestel as biskop van Mantua deur [[Pous Leo XIII]]. Op [[12 Junie]] [[1893]] word hy kardinaal met San Bernardo alle Terme as titelkerk. Drie dae na sy benoeming as kardinaal word hy patriarg van [[Venesië]].
====Loopbaandatums====
*[[18 September]] [[1858]] – priesterwyding.
*[[10 November]] [[1884]] – biskop van Mantua.
*[[16 November]] [[1884]] – biskopwyding.
*[[12 Junie]] [[1893]] – bevorder tot kardinaal-priester van S. Bernardo alle Terme.
*[[4 Augustus]] [[1903]] – verkies tot pous van Rome
*[[9 Augustus]] [[1903]] – gekroon as pous van Rome.
 
==== Loopbaandatums ====
==Pontifikaat==
* [[18 September]] [[1858]] – priesterwyding.
Na die dood van [[Pous Leo XIII]] was die verwagting dat die kardinaal-staatssekretaris kardinaal Mariano Rampolla del Tindaro pous sou word. Sy verkiesing is egter geveto deur keiser Frans-Jozef van [[Oostenryk]]. Die rede daarvoor was waarskynlik dat Rampolla dat [[Frankryk]], [[Rusland]] en [[Duitsland]] gesteun het, eerder as Oostenryk en [[Pole]]. Giussepi Sarto is toe verkies omdat hy as konserwatief ‘n teenstelling tot Rampolla was.
* [[10 November]] [[1884]] – biskop van Mantua.
* [[16 November]] [[1884]] – biskopwyding.
* [[12 Junie]] [[1893]] – bevorder tot kardinaal-priester van S. Bernardo alle Terme.
* [[4 Augustus]] [[1903]] – verkies tot pous van Rome
* [[9 Augustus]] [[1903]] – gekroon as pous van Rome.
 
== Pontifikaat ==
Die eerste daad van Pius X <ref>Benigni, U. (1911). Pope Pius X. In The Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. Retrieved November 13, 2012 from New Advent: http://www.newadvent.org/cathen/12137a.htm</ref>was om die vetomag van staatshoofde af te skaf en te dreig dat enige kardinaal wat sy veto tot voordeel of in opdrag van ‘n wêreldlike mag sou uitbring, geëkskommunikeer sou word. Hy tree streng op teen die modernisme veral in Frankryk, Duitsland en [[Groot Brittanje]]. In [[1907]] publiseer hy die ensikliek “Pascendi Dominici Gregis” wat die kerk probeer suiwer van die moderniste. Die uitwerking daarvan was problematies. Pius se opvolger [[Pous Benedictus XV]] het die stryd later verswak en die modernisme het herleef onder latere pouse. Pius X bestry ook die fundamentalisme van die verligting, die liberalisme en die kommunisme. Hy was voorstander van vrywillige liefdadigheid onder leiding van die kerk, eerder as sosialisme deur die staat. Hy tree ook op teen korrupsie en simonie in die kerk.
Na die dood van [[Pous Leo XIII]] was die verwagting dat die kardinaal-staatssekretaris kardinaal Mariano Rampolla del Tindaro pous sou word. Sy verkiesing is egter geveto deur keiser [[Frans Joseph I van Oostenryk]]. Die rede daarvoor was waarskynlik dat Rampolla dat [[Frankryk]], [[Rusland]] en [[Duitsland]] gesteun het, eerder as [[Oostenryk]] en [[Pole]]. Giussepi Sarto is toe verkies omdat hy as konserwatief ‘n teenstelling tot Rampolla was.
 
Die eerste daad van Pius X<ref>Benigni, U. (1911). Pope Pius X. In The Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. Retrieved November 13, 2012 from New Advent: http://www.newadvent.org/cathen/12137a.htm</ref> was om die vetomag van staatshoofde af te skaf en te dreig dat enige kardinaal wat sy veto tot voordeel of in opdrag van ‘n wêreldlike mag sou uitbring, geëkskommunikeer sou word. Hy tree streng op teen die modernisme veral in Frankryk, Duitsland en die [[Verenigde Koninkryk]]. In [[1907]] publiseer hy die ensikliek “Pascendi Dominici Gregis” wat die kerk probeer suiwer van die moderniste. Die uitwerking daarvan was problematies. Pius se opvolger [[Pous Benedictus XV]] het die stryd later verswak en die modernisme het herleef onder latere pouse. Pius X bestry ook die fundamentalisme van die verligting, die liberalisme en die [[kommunisme]]. Hy was voorstander van vrywillige liefdadigheid onder leiding van die kerk, eerder as [[sosialisme]] deur die staat. Hy tree ook op teen korrupsie en simonie in die kerk.
Met sy pouslike brief “Tra le sollecitudini” van 1903 probeer hy die Gregoriaanse kerkmusiek te herstel. Een jaar later gee hy die Benediktynse klooster in Solsesmes opdrag om ‘n nuwe “Graduale” (gesangboek) op te stel waarin die Gregoriaanse musiek in al sy glorie herstel is.
Op [[5 April]] [[1906]] ekskommunikeer Pius die Maria-aanbidders (“Mariavite”) Feliksa Kozlowska en Jan Maria Michal Kowalski. Kozlowska was die eerste vrou wat ooit deur ‘n pous geëkskommunikeer is.
Pius X is veral bekend weens die bevordering van die nagmaalgebruik in die [[Rooms -Katolieke Kerk]]. Hy het leeftydsgrens vir nagmaalgebruik van 12 of 14 tot 7 jaar verminder.
Die pous sterf ‘n paar weke voornaas die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]].
 
===Die kollege van kardinale===
=== Die kollege van kardinale ===
Pous Pius X het 50 nuwe kardinale aangestel in 7 konsistories. Weens die omvang van die lys word dit '''[[Lys van kardinale aangestel deur Pous Pius X|hier]]''' gehou.
 
=== Saligverklarings ===
* [[1903]] – Johannes van Vercelli.
* [[9 Desember]] [[1903]] – Amadeus van Lausanne.
* [[9 Desember]] [[1903]] – Arigius van Gap.
* [[9 Desember]] [[1903]] – Hugh (Hugo) van Bonnevaux.
* [[1904]] – Eldrad (of Heldrad) van Novalese.
* [[1 Januarie]] [[1904]] – Cassian Vas Lopez-Neto.
* [[29 Augustus]] [[1904]] – Gaspare del Bufalo.
* [[23 Oktober]] [[1904]] – Agathatange Nourry van Vendôme.
* [[1905]] – Stephanus Pongrácz.
* [[8 April]] [[1905]] – Jean Baptiste Marie Vianney.
* [[13 Mei]] [[1906]] – Julie Billart.
* [[20 Mei]] [[1906]] – Valentine Berrio-Ocha.
* [[27 Mei]] [[1906]] – Die sestien martelaresse van Compiègne
** Anne Petras.
** Anne-Marie-Madeleine Thouret.
** Marie Genevieve Meunier.
** Rose Chretien de la Neuville.
** Marie Claude Cyprienne Brard.
** Madeleine-Claudine Ledoine.
** Marie-Anne Brideau.
** Marie-Anne Piedcourt.
** Marie-Antoinette (Anne) Hanisset.
** Marie-Françoise Gabrielle de Croissy.
** Marie-Gabrielle Trézel.
** Angélique Roussel.
** Julie (of Juliette) Vérolot.
** Marie Dufour.
** Catherine Soiron.
** Teresa Soiron.
* [[1907]] – Magdalen Albrizzi.
* [[1907]] – Clarus van Vienne.
* [[1907]] – Zdislava Berka.
* [[1907]] – Don Giovanni Bosco.
* [[1908]] – Maria Magdalena Postel.
* [[24 Mei]] [[1908]] – Madeline Sophie Barat.
* [[31 Mei]] [[1908]] – Gabriel Marie Possenti.
* [[12 Augustus]] [[1908]] – Christina van Stommeln (ook Kristina Bruso of Bruzo)
* [[1 Desember]] [[1908]] – Jan van Ruysbroeck.
* [[1909]] – Andrew Nam Thung.
* [[1909]] – Agnes De.
* [[11 April]] [[1909]] – [[Johanna van Arkel]] (Jeanne d’Arc).
* [[25 April]] [[1909]] – Jean Eudes.
* [[1 Mei]] [[1909]] - Giuse Nguyen Van Luu.
* [[2 Mei]] [[1909]] – Agatha Lin.
* [[2 Mei]] [[1909]] – Hieronimus Lu.
* [[25 Augustus]] [[1909]] – Otto (of Utto) van Metten.
* [[1911]] – Giacomo (Jakobus) van Viterbo.
* [[1911]] – Bonaventure Tornielli
===Heiligverklarings===
*[[1904]] – Karel (Charles) van Blois.
*[[11 Desember]][[1904]] – Gerard Majella.
*[[11 Desember]] [[1904]] – Alessandro Sauli.
*[[1907]] – Adelheid van Schaerbeek
*[[20 Mei]] [[1909]] – Clement Mary Hofbauer.
*[[20 Mei]] [[1909]] - Joseph Oriol.
===Bulle, briewe, ensiklieke en dekrete===
*[[4 Oktober]] [[1903]] – E Supremi – Die herstel van alle sake in [[Christus]].
*[[22 November]] [[1903]] – Tre Le Sollecitudini – Pouslike brief oor kerkmusiek.
*[[2 Februarie]] [[1904]] – Ad Diem Illum Laetissimum – Die onbevlekte ontvangenis van [[Maria]].
*[[12 Maart]] [[1904]] – Iucunda Sane – [[Pous Gregorius I]] die Grote.
*[[12 Desember]] [[1904]] – 50ste Herdenking van die dogma van die Onbevlekte Ontvangenis.
*[[15 April]] [[1905]] – Acerbo Nimis – Die onderrig in die Christelike leer.
*[[11 Junie]] [[1905]] – Il Fermo Proposito – Die Katolieke Aksie in [[Italië]].
*[[11 Februarie]] [[1906]] – Vehemter Nos – Skeiding van kerk en staat in [[Frankryk]].
*[[5 April]] [[1906]] – Tribus Circiter – Mistiek priesterskap in [[Pole]].
*[[28 Julie]] [[1906]] – Pieni L’animo – Die katolieke geestelikheid in Italië.
*[[10 Augustus]] [[1906]] – Cravissimo Officii Munere - Die Franse verbond van aanbidding.
*[[6 Januarie]] [[1907]] – Une Fois Encore- Weer skeiding van kerk en staat.
*[[3 Julie]] [[1907]] – Lamentabili Sane – Foute van die moderniste.
*[[8 September]] [[1907]] – Pascendi Dominici Gregis – Modernistiese leerstellings.
*[[18 November]] [[1907]] – Praestantia Scripturae – Bybelse argumente teen die moderniste.
*[[4 Augustus]] [[1908]] – Haerent Animo – Oproep aan die priesterdom.
*[[21 April]] [[1909]] – Communium Rerum – Anselmus van Aosta.
*[[4 Oktober]] [[1909]] – Septimo Iam – Kontroversies onder die minderbroeders.
*[[26 Mei]] [[1910]] – Editae Saepe - Carolus Borromeus.
*[[8 Augustus]] [[1910]] – Quam Singulari – Die heilige kongregasie.
*[[15 Augustus]] [[1910]] – Notre Charge Apostolique – Die sosialistiese leer van “Le Sillon”.
*[[1 September]] [[1910]] – Die eed teen die moderniste.
*[[24 Mei]] [[1911]] – Iamdudum – Skeiding van kerk en staat in [[Portugal]].
*[[1 November]] [[1911]] – Divino Afflatu – Hervroming van die brevier.
*[[7 Junie]] [[1912]] – Lacrimabili Statu – Die Indiane van Suid-Amerika.
*[[24 September]] [[1912]] – Singulari Quadam – Vakbonde.
 
=== Heiligverklarings ===
==Verering==
* [[1904]] – Karel (Charles) van Blois.
* [[11 Desember]][[1904]] – Gerard Majella.
* [[11 Desember]] [[1904]] – Alessandro Sauli.
* [[1907]] – Adelheid van Schaerbeek
* [[20 Mei]] [[1909]] – Clement Mary Hofbauer.
* [[20 Mei]] [[1909]] - Joseph Oriol.
 
=== Bulle, briewe, ensiklieke en dekrete ===
* [[4 Oktober]] [[1903]] – E Supremi – Die herstel van alle sake in [[Christus]].
* [[22 November]] [[1903]] – Tre Le Sollecitudini – Pouslike brief oor kerkmusiek.
* [[2 Februarie]] [[1904]] – Ad Diem Illum Laetissimum – Die onbevlekte ontvangenis van [[Maria]].
* [[12 Maart]] [[1904]] – Iucunda Sane – [[Pous Gregorius I]] die Grote.
* [[12 Desember]] [[1904]] – 50ste Herdenking van die dogma van die Onbevlekte Ontvangenis.
* [[15 April]] [[1905]] – Acerbo Nimis – Die onderrig in die Christelike leer.
* [[11 Junie]] [[1905]] – Il Fermo Proposito – Die Katolieke Aksie in [[Italië]].
* [[11 Februarie]] [[1906]] – Vehemter Nos – Skeiding van kerk en staat in [[Frankryk]].
* [[5 April]] [[1906]] – Tribus Circiter – Mistiek priesterskap in [[Pole]].
* [[28 Julie]] [[1906]] – Pieni L’animo – Die katolieke geestelikheid in Italië.
* [[10 Augustus]] [[1906]] – Cravissimo Officii Munere - Die Franse verbond van aanbidding.
* [[6 Januarie]] [[1907]] – Une Fois Encore- Weer skeiding van kerk en staat.
* [[3 Julie]] [[1907]] – Lamentabili Sane – Foute van die moderniste.
* [[8 September]] [[1907]] – Pascendi Dominici Gregis – Modernistiese leerstellings.
* [[18 November]] [[1907]] – Praestantia Scripturae – Bybelse argumente teen die moderniste.
* [[4 Augustus]] [[1908]] – Haerent Animo – Oproep aan die priesterdom.
* [[21 April]] [[1909]] – Communium Rerum – Anselmus van Aosta.
* [[4 Oktober]] [[1909]] – Septimo Iam – Kontroversies onder die minderbroeders.
* [[26 Mei]] [[1910]] – Editae Saepe - Carolus Borromeus.
* [[8 Augustus]] [[1910]] – Quam Singulari – Die heilige kongregasie.
* [[15 Augustus]] [[1910]] – Notre Charge Apostolique – Die sosialistiese leer van “Le Sillon”.
* [[1 September]] [[1910]] – Die eed teen die moderniste.
* [[24 Mei]] [[1911]] – Iamdudum – Skeiding van kerk en staat in [[Portugal]].
* [[1 November]] [[1911]] – Divino Afflatu – Hervroming van die brevier.
* [[7 Junie]] [[1912]] – Lacrimabili Statu – Die Indiane van Suid-Amerika.
* [[24 September]] [[1912]] – Singulari Quadam – Vakbonde.
 
== Verering ==
Pius X is op [[3 Junie]] [[1951]] salig verklaar deur [[Pous Pius XII]]. Dieselfde pous het Pius X heilig verklaar op [[29 Mei]] [[1954]] veral as teken teen die modernisme. Sy feesdag is op [[21 Augustus]] maar in die tridentynse liturgie op [[3 September]].
==Bibliografie==
*Artaud de Montor, Alexis, Chevalier de. (1911) The lives and times of the popes (vertaal vanaf "Les vies des papes") The Catholic publication Society of America, New York. Heruitgee: Kessinger Publishing. http://www.saint-mike.org/library/ papal_library/default.asp
*Duff, Eamon (2001). ''Saints and Sinners: A History of the Popes'', Yale University Press. ISBN 0300091656.
*Maxwell-Stuart, P. G. (2002). ''Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present'', Thames & Hudson. ISBN 0500017980.
 
== Bibliografie ==
==Verwysings==
* Artaud de Montor, Alexis, Chevalier de. (1911) The lives and times of the popes (vertaal vanaf "Les vies des papes") The Catholic publication Society of America, New York. Heruitgee: Kessinger Publishing. http://www.saint-mike.org/library/ papal_library/default.asp
{{reflist}}
* Duff, Eamon (2001). ''Saints and Sinners: A History of the Popes'', Yale University Press. ISBN 0300091656.
{{refbegin}}
* Maxwell-Stuart, P. G. (2002). ''Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present'', Thames & Hudson. ISBN 0500017980.
 
== Verwysings ==
{{refeindig}}
{{Verwysings}}
==Eksterne skakels==
 
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie|Pius X|Pous Pius X}}
{{En-Wikisource info|Catholic Encyclopedia (1913)/Pope Pius X}}
* {{CE|http://www.newadvent.org/cathen/12137a.htm}}
* {{CF|http://saints.sqpn.com/pope-saint-pius-x/}}
* {{BBKL|http://www.bautz.de/bbkl/p/pius_x.shtml}}
* {{Bulle|http://www.papalencyclicals.net/Pius10/index.htm}}
* {{VH|http://www.vaticanhistory.de/vh/html/pius_x_1.html}}
* {{CA|http://www2.fiu.edu/~mirandas/bios1893-ii.htm#Sarto}}
* {{CH|http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bsartogm.htm}}
* {{Giga|http://www.gcatholic.com/hierarchy/pope/P10.htm}}
* {{PapalLib|http://www.saint-mike.org/library/papal_library/piusx/piusx.html}}
{{Commons-kategorie|Pius X|Pius X}}
 
== Nota ==
Saamgestel en vertaal uit die [[:nl:Paus Pius X|Nederlandse]], [[:en:Pope Pius X|Engelse]], [[:de: Pius X.|Duitse]] en [[:fr:Pie X|Franse]] wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.
 
== Opvolging ==
{{s-start}}
{{s-bef|voor=Giovanni Berengo}}
|}
 
{{pousePouse}}
{{teenpouseTeenpouse}}
[[Kategorie: Pouse|Pius X]]
[[Kategorie: Heiliges in die christendom|Pius X]]
[[Kategorie: Rooms-Katolieke Kerk]]
 
Basis URL: http://nl.wikipedia.org/wiki/Paus_Pius_X
 
[[Kategorie:Pouse|Pius X]]
[[Kategorie:Heiliges in die christendom|Pius X]]
[[Kategorie:Rooms-Katolieke Kerk]]
 
{{Link FA|fi}}
 
[[ar:بيوس العاشر]]
[[an:Pío X]]