Verskil tussen weergawes van "Antoine Lavoisier"

6 625 grepe verwyder ,  7 jaar gelede
Taal
k (Verplasing van 1 interwikiskakels wat op Wikidata beskikbaar is op d:q39607)
(Taal)
[[Lêer:Antoine lavoisier.jpg|thumb|right|Antoine Laurent Lavoisier]]
[[Lêer:David - Portrait of Monsieur Lavoisier and His Wife.jpg|thumb|Marie Lavoisier en eggenoot,sy Portretvrou; portret deur [[Jacques-Louis David]], 1788]]
'''Antoine Laurent Lavoisier''' ([[Parys]], [[26 Augustus]] [[1743]] – aldaar, [[8 Mei]] [[1794]]) was 'n [[Frankryk|Franse]] [[chemikus]]. Hy was die eerste ompersoon wat die [[behoudswetmassabehoudswet]] virvan materie tegeformuleer formuleerhet. Hy het die element [[suurstof]] ontdek en die [[phlogistonflogiston]]teorie weerlê. Lavoisier word dikwels gesienbeskou as die vader van die moderne [[skeikunde]]: die manpersoon wat van skeikunde 'n regte wetenskap gemaak het. TotVoorheen sy tyd konis chemie en alchemie nog nie duidelik geskei word nie.
 
==Biografie==
HyLavoisier is in Parys gebore as die seun van Jean Antoine Lavoisier en Émilie Punctis, en het daar grootgeword. LavoisierHy het vanafvan [[1754]] tot [[1761]] 'n studie in [[skeikunde|skei-]], [[plantkunde|plant-]], [[astronomiesterrekunde|sterre-]] en [[wiskunde]] aan die Mazarin-universiteit in Parys gevolgstudeer. Sy eerste publikasie in dieoor chemie het in [[1746]] verskyn. In [[1767]] het hy in [[Elsas]] en [[Lotaringe]] 'n geologiese studieondersoek uitgevoer. In [[1768]] is hy verkies tot lid van die Franse [[Académie des sciences]]Wetenskapakademie.
 
In [[1771]] trouis Lavoisierhy met Marie-Anne Pierrette Paulze, wat net 13 jaar oud was, getroud. Sy helphet hom gehelp om Engelse dokumente te vertaal en illustreer sy werke geïllustreer. VanafVan [[1775]] werkaf het hy vir die ''koninklike buskruitadministrasie'' gewerk aan die verfyning van die produksieprosesvervaardigingsproses van [[buskruit]].
Hy is in Parys gebore as die seun van Jean Antoine Lavoisier en Émilie Punctis, en het daar grootgeword. Lavoisier het vanaf [[1754]] tot [[1761]] 'n studie in [[skeikunde]], [[plantkunde]], [[astronomie]] en [[wiskunde]] aan die Mazarin-universiteit in Parys gevolg. Sy eerste publikasie in die chemie het in [[1746]] verskyn. In [[1767]] het hy in Elsas en Lotaringe 'n geologiese studie uitgevoer. In [[1768]] is hy verkies tot lid van die Franse [[Académie des sciences]].
 
In [[1771]] trou Lavoisier met Marie-Anne Pierrette Paulze, net 13 jaar oud. Sy help hom om Engelse dokumente te vertaal en illustreer sy werke. Vanaf [[1775]] werk hy vir die ''koninklike buskruitadministrasie'' aan die verfyning van die produksieproses van [[buskruit]].
 
===Die politiek en sy dood===
WeensVanweë sy regstudies raakhet Lavoisier by die politiek betrokke geraak. Daardeur kryhet hy op 26 jaar ouderdom werk by 'n ''Ferme Général'', of "Algemenealgemene Plaasplaas", werk gekry. Dit was 'n (staats)bedryfstaatsbedryf wat baie winsgewend is maar ook gehate,gehaat was vanweeweens die belastings wat gehef wordis. Lavoisier pooghet probeer om die monetêre stelselgeld- en die belastingstelsel te hervorm. In sy werk vir die Franse (koninklike) outoriteiteowerhede neemhet hy deeldeelgeneem aan die ontwikkeling van die [[metrieke stelsel]] om die uniformiteiteenvormigheid van de mate en gewigte in Frankryk te bevorderbewerkstellig.
 
Hy was een die 28 vernaamste belastinggaarders van die "Ancien Régime" (ou bedeling) gewees en in 1794 in die tyd van die [[Franse rewolusie|rewolusionêre]] skrikbewind is dit teen hom gebruik om hom te veroordeel tot die guillotine. [[Jean Paul Marat]], 'n fanatieke en invloedryke rewolusionêr (en minder suksesvolle wetenskaplike) was sy vyand en het hom as "vyand van die rewolusie" aangekla, moontlik omdat Lavoisier een van Marat se ontdekkings verwerp het. Net anderhalf jaar na sy dood het die Franse regering teenoor Lavoisier se vrou erken dat dié veroordeling ongeregtig was.
 
Hy was een die 28 vernaamste belastinggaarders van die "Ancien Régime" (ou bedeling). gewees en inIn 1794, in die tyd vantydens die [[Franse rewolusie|rewolusionêre]] skrikbewind, is dit teen hom gebruik omen homis tehy veroordeelter totdood die guillotineveroordeel. [[Jean Paul Marat]], 'n fanatieke en invloedryke rewolusionêr (en minder suksesvolle wetenskaplike) was sy vyand en het hom as "vyand van die rewolusie" aangekla, moontlik omdat Lavoisier een van Marat se ontdekkings verwerp het. Net anderhalf jaar na sy dood het die Franse regering teenoor Lavoisier se vrou erken dat dié veroordeling was ongeregtig was.
 
==Ontdekkings==
Lavoisier se eksperimente was die eerste skeikundeproefnemings wat werklik kwantitatief uitgevoer is. Hy het bewys wanneer ’n stof ’n chemiese reaksie ondergaan, bly die totale hoeveelheid massa van begin tot einde dieselfde. Hy het [[fosfor]] en [[swael]] verbrand en bewys die produkte van die chemiese raeksie weeg meer as die afsonderlike stowwe, maar dat die stying in die gewig van die stowwe gelyk is aan die daling in die gewig van die lug. Dit het die grondslag gevorm van die massabehoudswet en het die vroeëre flogistonteorie weerlê.
{{Gaan taal na}}
Een van sy belangrikste prestasies is die formulering van die beginsel van ''verbranding''. Lavoisier het noukeurig die gewigte van sy stowwe bepaal. Dit het van die skeikunde 'n kwantitatiewe wetenskap gemaak en baie gehelp die assosiasie met algemistiese spekulasies te verbreek. Hy het so gevind dat by verbranding stowwe dikwels swaarder word en nie ligter nie. Dit het die [[phlogistonteorie]] weerlê en was die grondslag vir die ontdekking van die element [[suurstof]]. Hy het aangetoon dat suurstof 'n essensiële rol speel bydie vorming van roes uit yster en ook by die ademhaling van diere.
 
Die ''brandbare lug'' van [[Henry Cavendish]] het met suurstof gereageer tot 'n dou. [[Joseph Priestley]] het daarvan aangetoon dat dit water is. Later sou die ''brandbare lug'' bekend staan as die chemiese element [[waterstof]].
 
<!--
 
 
In [[1771]] trouwde Antoine Lavoisier (27 of 28 jaar oud) met de 13 jaar oude Marie-Anne Pierrette Paulze. Zij hielp hem met het vertalen van [[Engels]]e stukken en illustreerde zijn werken. Vanaf [[1775]] werkte Lavoisier bij de ''koninklijke (bus)kruitadministratie'' waar hij werkte aan verbeteringen in het productieproces voor [[buskruit]]. Ook werkte hij in de agrochemie aan een nieuwe productiemethode van [[salpeter]]. Hij is een van de [[72 namen op de Eiffeltoren|72 Fransen]] wier namen op de [[Eiffeltoren]] gegrift staan.
 
=== Lavoisier en de politiek ===
Van groot belang in het leven van Lavoisier was zijn [[rechtsgeleerdheid|rechtenstudie]]. Door zijn rechtenstudie was hij zich gaan interesseren in de Franse [[politiek]]. Daardoor kreeg hij toen hij 26 jaar oud was, werk als agent bij ''Ferme Général'', een bedrijfje dat belastingen inde. In dat werk probeerde hij het Franse monetaire systeem en de belastingen te veranderen. In zijn werk voor de overheid nam hij deel aan de ontwikkeling van het [[metrisch]]e stelsel om een uniformiteit in maten en gewichten in heel Frankrijk tot stand te brengen.
 
Als een van de 28 vooraanstaande belastinginners van het [[Ancien Régime]] werd Lavoisier gezien als een vijand van de revolutie, en in [[1794]] werd hij op 50-jarige leeftijd onder de [[guillotine]] ter dood gebracht.
 
==Ontdekkings==
Een van sy belangrikste prestasies is die formulering van die beginsel van ''verbranding''. Lavoisier het noukeurig die gewigte van sy stowwe bepaal. Dit het van die skeikunde 'n kwantitatiewe wetenskap gemaak en baie gehelp die assosiasie met algemistiese spekulasies te verbreek. Hy het so gevind dat by verbranding stowwe dekwels swaarder word en nie ligter nie. Dit het die [[phlogistonteorie]] weerlê en was die grondslag vir die ontdekking van die element [[suurstof]]. Hy het aangetoon dat suurstof 'n essensiële rol speel bydie vorming van roes uit yster en ook by die ademhaling van diere.
 
Die ''brandbare lug'' van [[Henry Cavendish]] het met suurstof gereageer tot 'n dou. [[Joseph Priestley]] het daarvan aangetoon dat dit water is. Later sou die ''brandbare lug'' bekend staan as die chemiese element [[waterstof]].
 
 
== Ontdekkingen ==
Een van zijn belangrijkste prestaties is de formulering van het principe van verbranding. Hij toonde met zijn experimenten aan dat verbranding een proces is waarbij een stof met zuurstof reageert. Hij toonde ook het belang van zuurstof in de ademhaling aan, en de rol in het [[roest (metaal)|roesten]]. Zijn theorieën vervingen de theorie van het [[Phlogiston]].
 
Een andere ontdekking van Lavoisier was dat de ''brandbare lucht'' van [[Henry Cavendish]] met zuurstof reageerde tot een dauw, waarvan [[Joseph Priestley]] aantoonde dat het [[water]] was. Die brandbare lucht zou later het chemische element [[Waterstof (element)|waterstof]] genoemd worden.
 
== Werken ==
Het werk van Lavoisier was duidelijk gebaseerd op dat van [[Joseph Priestley]], maar hij probeerde om de eer van de ontdekkingen van Priestley naar zich toe te trekken. Dit gebruik van andermans resultaten zonder die te citeren was een [[Karakter (aard)|karaktereigenschap]] van Lavoisier.{{feit||2009|12|24}}
 
In de werken ''Sur la combustion'' (''Over verbranding'') en ''Considérations générales sur la nature des acides'' (''Algemene overwegingen over de eigenschappen van zuren'') [[1778]], demonstreerde hij dat de lucht die in verbranding een rol speelt ook een bron van zuurheid was. In [[1779]] noemde hij dit deel van de lucht ''oxygène'' (Grieks voor ''zuurvormer'', in het [[Nederlands]] zuurstof) en de rest ''azote'' (Grieks voor ''zonder leven'', in het Nederlands [[Stikstof (element)|stikstof]]). In ''Réflexions sur la phlogistique'' (''reflecties over de phlogistiek'') ([[1783]]) toonde Lavoisier aan dat de phlogistontheorie niet consistent was. Eén van zijn belangrijkste werken is [[Traité élémentaire de chimie]] ([[Frans]] voor ''Elementaire verhandeling over de scheikunde''), een basiswerk van de moderne scheikunde.
 
== Experimenten ==
De experimenten van Lavoisier waren enkele van de eerste scheikundige experimenten die werkelijk [[kwantitatief]] werden uitgevoerd. Hij bewees dat wanneer een stof een chemische reactie ondergaat, de totale hoeveelheid massa van begin tot eind hetzelfde blijft. Hij verbrandde [[fosfor]] en [[zwavel]] in lucht, en toonde aan dat de producten van die [[chemische reactie]] meer wogen dan de uitgangsstoffen. Maar, de stijging in gewicht van de stoffen was gelijk aan de daling in gewicht van de lucht. Deze experimenten lagen aan de basis van de [[Wet van behoud van massa|massabehoudswet]].
 
Lavoisier ontdekte ook dat water geen [[scheikundig element|element]] was, zoals men in die dagen meende, maar bestond uit de samenstellende delen ''oxygène'' (zuurstof) en ''hydrogène'' (letterlijk ''water vormend'', in het Nederlands [[Waterstof (element)|waterstof]]). Samen met de Franse scheikundige [[Claude-Louis Berthollet]] en anderen bouwde Lavoisier een nomenclatuur (ofwel namensysteem) op dat als basis diende voor de huidige scheikundige nomenclatuur.
 
Een van sy belangrikste prestasies is die formulering van die beginsel van verbranding. Hy het met sy eksperimente aangetoon dat verbranding ’n proses is waarby ’n materiaal met suurstof reageer. Hy het ook die rol van suurstof by die asemhaling van mense en diere bewys en aangetoon dat asemhaling in wese die stadige verbranding van organiese materiaal is waarby ingeasemde suurstof gebruik word.
Lavoisiers ''Traité élémentaire de chimie'' (''elementaire behandeling van de scheikunde'') uit [[1789]] wordt gezien als de eerste handleiding tot de moderne scheikunde. Het presenteerde een consistente kijk op de moderne scheikundige theorie, beschreef in duidelijke termen de wet van behoud van massa, en ontkende het bestaan van phlogiston. Verder maakte Lavoisier het begrip [[chemisch element|element]] duidelijk door te stellen dat een element een eenvoudige stof is die met geen enkele [[analytische chemie|analytisch chemische]] methode kan worden ontleed. Hij formuleerde ook een theorie die de vorming van [[scheikundige verbinding]]en uit de elementen beschrijft. Zijn werk omvat ook een lijst van ca. 50 elementen die hij kende, waaronder zuurstof, stikstof, waterstof, fosfor, [[kwik]], [[zink (element)|zink]] en zwavel. Naast deze elementen staan ook [[licht]] en [[warmte]] op zijn lijst, omdat hij dacht dat dit materiële substanties waren.
 
Hy het ook ontdek dat suurstof nie ’n [[element]] is soos voorheen gedink is nie, maar ’n stof wat uit [[waterstof]] en [[suurstof]] bestaan.
== Beoordeling ==
De fundamentele bijdragen van Lavoisier tot de scheikunde waren het resultaat van zijn wens om de resultaten van alle experimenten te verklaren met één eenvoudige theorie. Hij toonde een consistent gebruik van [[kringloop|kringlopen]], gebruikte zijn ontdekkingen over zuurstof om de phlogistontheorie omver te werpen, en ontwikkelde een nieuwe scheikundige nomenclatuur die inhield dat alle zuren zuurstof bevatten. Voor het eerst werd het begrip element systematisch ontwikkeld. De drie of vier elementen uit de klassieke scheikunde werden omgezet in een modern systeem dat Lavoisier gebruikte om chemische reacties in chemische vergelijkingen om te zetten die in overeenstemming zijn met de wet van behoud van massa.-->
 
==Eksterne skakels==
{{CommonsKategorie-inlyn|Antoine-Laurent de Lavoisier}}
 
{{DEFAULTSORT:Lavoisier Antoine}}