Verskil tussen weergawes van "Rudolf Diesel"

984 grepe bygevoeg ,  6 jaar gelede
+ Inligtingskas & Kategorieë
k (Verplasing van 65 interwikiskakels wat op Wikidata beskikbaar is op d:q12674)
(+ Inligtingskas & Kategorieë)
{{Inligtingskas Persoon
[[Beeld:Diesel_1883.jpg|right|thumb|Rudolf Diesel]]
| naam = Rudolf Diesel
'''Rudolf Diesel''' ([[Parys]], [[18 Maart]] [[1858]] – [[Engelse Kanaal]], [[30 September]] [[1913]]) was die [[uitvinder]] van die [[dieselenjin]].
| bynaam =
| beeld = Diesel 1883.jpg
| beeldbeskrywing =
| onderskrif = Rudolf Diesel in 1883
| geboortenaam =
| geboortedatum = [[18 Maart]] [[1858]]
| geboorteplek = [[Parys]], [[Frankryk]]
| dood_datum = {{SDEO|1858|3|18|1913|9|30}}
| sterfteplek = [[Engelse Kanaal]]
| ouers = Elise Diesel en Theodor Diesel
| titel =
| nasionaliteit = {{vlagland|Duitse Keiserryk}}
| beroep = Ingenieur, uitvinder, entrepreneur
| ander =
| bekend = uitvinder van die [[dieselenjin]]
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Elliott Cresson-medalje (1901)
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat = Martha Diesel (née Flasche)
| kinders = Rudolf Jr., Heddy en Eugen
| webblad =
| handtekening = Unterschrift Rudolf Diesel.jpg
}}
 
'''Rudolf Diesel''' ([[Parys]], [[18 Maart]] [[1858]] – [[Engelse Kanaal]], [[30 September]] [[1913]]) was die [[uitvinder]] van die [[dieselenjin]].
==Jeugjare==
Rudolf Christian Karl Diesel is op [[18 Maart]] [[1858]] te [[Parys]] gebore. Hy was die seun van Theodor Diesel en Elise Strobel, Duitse emigrante wat in 1848 op vlug geslaan het na die Duitse rewolusie. Sy pa was 'n selfstandige leerbewerker en boekbinder met 'n goeie inkomste. Teen [[1870]] toe die [[Frans-Pruisiese oorlog]] uitbreek was hy egter ongewens in Frankryk vanweë sy Duitse afkoms en het hy tydelik na [[Londen]] verhuis. Die jong Diesel het toe alleen by 'n oom van hom in die [[Beiere|Beierse]] stad, [[Augsburg]] gaan woon. Hierdie oom was 'n hoogleraar in wiskunde wat sy begaafde kleinneef verder laat studeer het aan die tegniese hoërskool in München, die beroemde [[Münchener Polytechnicum]], waar hy in [[1880]] afstudeer het.
 
== Jeugjare ==
Rudolf Diesel het daarop die kolleges van professor Linde bygewoon. Linde was 'n dosent in [[termodinamika]] en het voortdurend daarop gehamer dat die rendement van bestaande stoommasjiene sowat 10% was, wat beteken het dat 90% van die energie verlore gegaan het. Hierdie was die begin van Diesel se jarelange eksperimente en ontwerpe wat uiteindelik gelei het tot 'n eerste patent in 1892 en 'n volwaardige, nuwe verbrandingsmotor in 1897.
Rudolf Christian Karl Diesel is op [[18 Maart]] [[1858]] te [[Parys]] gebore. Hy was die seun van Theodor Diesel en Elise Strobel, Duitse emigrante wat in 1848 op vlug geslaan het na die Duitse rewolusie. Sy pa was 'n selfstandige leerbewerker en boekbinder met 'n goeie inkomste. Teen [[1870]] toe die [[Frans-Pruisiese oorlog]] uitbreek was hy egter ongewens in Frankryk vanweë sy Duitse afkoms en het hy tydelik na [[Londen]] verhuis. Die jong Diesel het toe alleen by 'n oom van hom in die [[Beiere|Beierse]] stad, [[Augsburg]] gaan woon. Hierdie oom was 'n hoogleraar in wiskunde wat sy begaafde kleinneef verder laat studeer het aan die tegniese hoërskool in [[München]], die beroemde [[Münchener Polytechnicum]], waar hy in [[1880]] afstudeer het.
 
Rudolf Diesel het daarop die kolleges van professor Linde bygewoon. Linde was 'n dosent in [[termodinamika]] en het voortdurend daarop gehamer dat die rendement van bestaande stoommasjiene sowat 10% was, wat beteken het dat 90% van die energie verlore gegaan het. Hierdie was die begin van Diesel se jarelange eksperimente en ontwerpe wat uiteindelik gelei het tot 'n eerste patent in 1892 en 'n volwaardige, nuwe verbrandingsmotor in 1897.
==Huwelik en kinders==
Rudolf Diesel het op die 24<sup>ste</sup> November 1883 met Martha Flasche te München in die huwelik getree. Uit die huwelik is Rudolf Diesel jr. en Eugen Diesel gebore. Laasgenoemde het later 'n boek oor sy pa en sy enjin geskryf.
 
== Huwelik en kinders ==
==Die eerste Dieselenjin==
Rudolf Diesel het op die 24<sup>ste</sup> November 1883 met Martha Flasche te München in die huwelik getree. Uit die huwelik is Rudolf Diesel jr. en Eugen Diesel gebore. Laasgenoemde het later 'n boek oor sy pa en sy enjin geskryf.
Rondom 1885 het Diesel begin werk aan 'n enjin met 'n baie hoër rendement as 'n stoomenjin sou werk. Dit was Diesel se idee om lug tot so 'n mate saam te pers dat dit verhit sou word tot 'n temperatuur wat die ingespuite brandstof sou laat ontbrand sonder 'n ontstekingsmeganisme. Op 28 Februarie 1892 word daar aan Diesel 'n [[patent]] (no. 67207) toegeken vir 'n binnebrandmotor waarby die brandstof deur middel van hoë samepersing ontsteek word. Diesel het sy idee vir sy enjin in 'n boek gepubliseer met die titel "Teorie en konstruksie van 'n rasionele warmte-motor". In 1894 word 'n belangrike mylpaal toe die eerste prototipe Dieselenjin vir ongeveer 'n minuut lank loop. Die enjin was sowat 3 meter hoog en het die lug saamgepers tot sowat 80 [[atmosfeer (eenheid)|atmosfeer]]. 'n Verbeterde prototipe is later in 1897 by [[MAN AG|Maschinenfabrik Augsburg Nurnberg]] vervaardig.
 
== Die eerste Dieselenjin ==
Die sukses van Diesel se uitvinding het daartoe gelei dat Diesel gewikkel geraak het in verskeie pantentdispute, veral vanweë ooreenkomste van sy uitvinding met dié van Herbert Akroyd Stuart van 1890. Na 'n lang regsgeding wen Diesel en staan sy uitvinding as die Dieselmotor bekend.
Rondom 1885 het Diesel begin werk aan 'n enjin met 'n baie hoër rendement as 'n stoomenjin sou werk. Dit was Diesel se idee om lug tot so 'n mate saam te pers dat dit verhit sou word tot 'n temperatuur wat die ingespuite brandstof sou laat ontbrand sonder 'n ontstekingsmeganisme. Op 28 Februarie 1892 word daar aan Diesel 'n [[patent]] (no. 67207) toegeken vir 'n binnebrandmotor waarby die brandstof deur middel van hoë samepersing ontsteek word. Diesel het sy idee vir sy enjin in 'n boek gepubliseer met die titel "Teorie en konstruksie van 'n rasionele warmte-motor". In 1894 word 'n belangrike mylpaal toe die eerste prototipe Dieselenjin vir ongeveer 'n minuut lank loop. Die enjin was sowat 3 meter hoog en het die lug saamgepers tot sowat 80 [[atmosfeer (eenheid)|atmosfeer]]. 'n Verbeterde prototipe is later in 1897 by [[MAN AG|Maschinenfabrik Augsburg Nurnberg]] vervaardig.
 
Die sukses van Diesel se uitvinding het daartoe gelei dat Diesel gewikkel geraak het in verskeie pantentdispute, veral vanweë ooreenkomste van sy uitvinding met dié van Herbert Akroyd Stuart van 1890. Na 'n lang regsgeding wen Diesel en staan sy uitvinding as die Dieselmotor bekend.
'n [[Gent|Gentse]] firma by name Carels was die eerste firma ter wêreld om 'n lisensie van die bou van Dieselenjins te bekom. Na verskeie eksperimente met poeierkool, grondboonolie en dierlike vette blyk dit dat die Dieselenjin die beste geloop het op [[ru-olie|petroleum]] en daarna op 'n spesiaal ontwikkelde raffinaat daarvan wat later as [[Diesel]] sou bekend staan. Die Dieselenjin het later veral vanweë die uitvinding van die inspuitpomp deur [[Robert Bosch]] baie sukses behaal in die swaarvoertuigmark.
 
'n [[Gent|Gentse]]se firma by name Carels was die eerste firma ter wêreld om 'n lisensie van die bou van Dieselenjins te bekom. Na verskeie eksperimente met poeierkool, grondboonolie en dierlike vette blyk dit dat die Dieselenjin die beste geloop het op [[ru-olie|petroleum]] en daarna op 'n spesiaal ontwikkelde raffinaat daarvan wat later as [[Diesel]] sou bekend staan. Die Dieselenjin het later veral vanweë die uitvinding van die inspuitpomp deur [[Robert Bosch]] baie sukses behaal in die swaarvoertuigmark.
Sy uitvindsel het Diesel 'n multi-miljoenêr gemaak. Hy het dié geld egter verspeel deur swak beleggings, tegniese probleme met die aanvanklike Dieselenjins en regskostes wat verband gehou met [[patent|patentregte]].
 
Sy uitvindsel het Diesel 'n multi-miljoenêr gemaak. Hy het dié geld egter verspeel deur swak beleggings, tegniese probleme met die aanvanklike Dieselenjins en regskostes wat verband gehou met [[patent|patentregte]].
==Afsterwe==
Op 30 September 1913 het Diesel onder verdagte omstandighede verdwyn vanaf die stoomskip die "Dresden" wat vanaf [[Antwerpen]] na [[Harwich]] onderweg was. Hy was saam met sy vriend Carels op pad om 'n nuwe te fabriek te gaan open. Hy het nog die aand 'n dinee saam met vriende bygewoon maar was die volgende oggend skoonveld. Sy bagasie was onaangeroer en daar was glad nie in sy [[bed]] geslaap nie. Vreemd genoeg was sy naam ook nie op die passasierslys nie. Daar word vermoed dat Diesel selfmoord gepleeg het vanweë sy benarde finansiële situasie. Daar bestaan egter ook bespiegelinge dat die Duitse Geheime Diens sy kontak met die Britse regering wou verhoed en op onderduimse wyse van hom onstlae geraak het. 'n Nederlandse skip het later op sy lyk afgekom maar die lyk teruggegooi in die water nadat die persoonlike besittings verwyder is, soos in daardie tyd die gebruik op see was. Sy seun het later die besittings geëien as behorende aan sy vader.
 
== Afsterwe ==
[[Kategorie:Duitse uitvinders|Diesel, Rudolf]]
Op 30 September 1913 het Diesel onder verdagte omstandighede verdwyn vanaf die stoomskip die "Dresden" wat vanaf [[Antwerpen]] na [[Harwich]] onderweg was. Hy was saam met sy vriend Carels op pad om 'n nuwe te fabriek te gaan open. Hy het nog die aand 'n dinee saam met vriende bygewoon maar was die volgende oggend skoonveld. Sy bagasie was onaangeroer en daar was glad nie in sy [[bed]] geslaap nie. Vreemd genoeg was sy naam ook nie op die passasierslys nie. Daar word vermoed dat Diesel selfmoord gepleeg het vanweë sy benarde finansiële situasie. Daar bestaan egter ook bespiegelinge dat die Duitse Geheime Diens sy kontak met die Britse regering wou verhoed en op onderduimse wyse van hom onstlae geraak het. 'n Nederlandse skip het later op sy lyk afgekom maar die lyk teruggegooi in die water nadat die persoonlike besittings verwyder is, soos in daardie tyd die gebruik op see was. Sy seun het later die besittings geëien as behorende aan sy vader.
 
{{DEFAULTSORT:Diesel, Rudolf}}
[[Kategorie:Duitse entrepreneurs]]
[[Kategorie:Ingenieurs]]
[[Kategorie:Duitse uitvinders|Diesel, Rudolf]]