Verskil tussen weergawes van "Gliese-katalogus"

Dubbele sjabloonparameter
(Dubbele sjabloonparameter)
[[Lêer:SunGliese581.png|thumbduimnael|240px|’n Vergelyking tussen [[Gliese 581]] (regs) en die [[Son]].]]
 
Die '''Gliese-katalogus''' van nabygeleë sterre is ’n katalogus van [[ster]]re wat binne 25 [[parsek]] (81,54 [[ligjare]]) van die [[Aarde]] af lê.
 
== Eerste uitgawe en byvoegsels ==
In [[1957]] het die [[Duitsland|Duitse]] [[sterrekundige]] [[Wilhelm Gliese]] sy eerste sterkatalogus, die '''Gliese-katalogus van Nabygeleë Sterre''', gepubliseer van byna duisend sterre binne 20 parsek (65 ligjare) van die Aarde af, saam met hul eienskappe en gerangskik volgens hul [[regte klimming]].<ref>{{ cite book | title=Katalog der Sterne näher ALS 20 Parsek für 1950.0 | author=Gliese, W. | publisher=Astronomisches Rechen-Institut, Heidelberg | year=1957 | language=Duits | bibcode=1957MiABA...8....1G}}</ref> Die sterre het die voorvoegsel ''GL NNN'' gehad plus ’n nommer van 1-915.<ref name="CNS2">{{cite journal | title=Catalogue of Nearby Stars. Uitg. 1969 | author=Gliese, W. | journal=Veröffentlichungen des Astronomischen Rechen-Instituts Heidelberg, Nr. 22, Verlag G. Braun, Karlsruhe | bibcode=1969VeARI..22....1G | url=http://www.ari.uni-heidelberg.de/publikationen/vhd/vhd022/fulltext/gif.c001.htm}}</ref>
 
Hy het in 1969 ’n aansienlik uitgebreide katalogus gepubliseer met bykomende sterre tot 22 parsek van die Aarde af.<ref name="CNS2" /> Daar was toe 1&nbsp;529 sterre, wat ''Gl NNN.NA'' genoem is, genommer van 1.0 tot 915.0. Nuwe sterre wat nie in die oorspronklike katalogus voorgekom het nie, het nommers met punte gekry om hulle tussen die ander sterre in te pas sodat hulle hul oorspronklike volgorde volgens regte klimming kon behou.
’n Bylae wat in 1970 deur Richard van der Riet Woolley en sy vennote uitgegee is, het die afstand tot 25 parsek uitgebrei. Nommers van 9001-9850 is bygevoeg, asook die nou verouderde voorvoegsel ''Wo''. Dié sterre gebruik nou ook die voorvoegsel ''GJ''.<ref>{{cite book | title=Stars within 25 pc of the Sun (Woolley+ 1970) | authors=Woolley, R. V. D. R.; Epps, E. A.; Penston, M. J.; Pocock, S. B. | edition=VizieR On-line Data Catalog: V/32A. Originally published in: 1970ROAn....5....1W | publisher=[[SIMBAD]] | date=Julie 1997 | bibcode=1997yCat.5032....0W}}</ref>
 
== Nuwer uitgawes ==
Gliese het ’n uitgebreide weergawe van die tweede uitgawe van die katalogus in 1979 gepubliseer in samewerking met [[Hartmut Jahreiß]]. Die gekombineerde katalogus is nou bekend as die '''Gliese–Jahreiß (GJ)-katalogus'''.<ref>{{cite journal
| title=Nearby Star Data Published 1969-19781969–1978
| authors=Gliese, W.; Jahreiß, H.
| journal= Astronomy & Astrophysics
| volume=38 | pages=423–448 | year=1979
| bibcode=1979A&AS...38..423G}}</ref> Die sterre het die naam ''GJ NNNN'' gehad en is in twee tabelle ingedeel: die eerste tabel loop van 1000-12941000–1294 vir bevestigde nabygeleë sterre; tabel 2 was vir vermoedelike nabygeleë sterre, met nommers van 2001-21592001–2159.<ref name="Dictionary">{{cite web | title=Dictionary of Nomenclature of Celestial Objects | url=http://cdsweb.u-strasbg.fr/cgi-bin/Dic-Simbad?GJ | publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg | accessdate=2009-12-11}}</ref> Ná die publikasie van laasgenoemde katalogus het al die sterre in die gekombineerde katalogus en die opvolgende byvoegsels die voorvoegsel ''GJ'' gekry.
 
In 1991 het Gliese sy derde katalogus (CNS3) gepubliseer, weer in samewerking met Jahreiß. Dit het nou 3&nbsp;803 sterre bevat. Hoewel dit as "voorlopig" beskryf is, is dit die een wat vandag nog gebruik word.<ref>{{cite book | title=Preliminary Version of the Third Catalogue of Nearby Stars | authors=Gliese, W.; Jahreiß, H. | publisher=The Astronomical Data Center CD-ROM: Selected Astronomical Catalogs, Vol. I; L.E. Brotzmann, S.E. Gesser (red.), Nasa/Astronomical Data Center, Goddard Space Flight Center, Greenbelt, MD | year=1991 | publisherpublisher2=Astronomisches Rechen-Institut | bibcode=1991adc..rept.....G}}</ref> Die meeste van die sterre het ’n ''GJ''-nommer gehad, maar daar was ook 1&nbsp;388 sterre sonder nommers. Omdat daar geen "finale weergawe" van die katalogus verskyn het nie, is die sterre sonder nommers van 3001–4388 genommer. ’n Voorbeeld van ’n ster waarvoor een van hierdie nieamptelike name dikwels gebruik word, is [[GJ 3021]].
 
Van die sterre is beter bekend onder die naam Gliese, soos [[Gliese 581]] en [[Gliese 710]].
 
Die mees onlangse, byna ten volle bygewerkte weergawe van die katalogusse is in 2010 gepubliseer. Dit bevat hersiene koördinate volgens die [[Epog (sterrekunde)|epog J2000]] en kruisverwysings na [[2MASS]]-bronne indien moontlik.<ref>{{cite journal
| title=Accurate Coordinates and 2MASS Cross-IDs for (Almost) All Gliese Catalog Stars
| authors=Stauffer J.; Tanner A.M.; Bryden G.; Ramirez S.; Berriman B.; Ciardi D.R.; Kane S.R.; Mizusawa T.; Payne A.; Plavchan P.; von Braun K.; Wyatt P.; Kirkpatrick J.D
== Bekende Gliese-sterre ==
Die sterre in die Gliese-katalogus word dikwels bestudeer vanweë hul nabyheid aan die Aarde. Van die bekendste sterre en hul [[eksoplaneet|eksoplanete]] is:
[[Lêer:Vega in lyra.svg|thumbduimnael|240px|Die ligging van die ster [[Vega]], ook bekend as Gliese 721, in die [[sterrebeeld]] [[Lier (sterrebeeld)|Lier]].]]
* Gliese 1
* Gliese 2
* Gliese 250
* Gliese 370, ’n oranje ster
** Gliese 370 b, ’n eksoplaneet wat om Gliese 370 wentel. Op 25 Augustus is dit nog beskou as die planeet met die grootste moontlikheid van lewe
* Gliese 436, ’n rooi dwerg
** Gliese 436 b, ’n eksoplaneet om Gliese 436
** Gliese 436 c, ’n hipotetiese eksoplaneet om Gliese 436 wat 5 keer so groot soos die Aarde is
* Gliese 445
* Gliese 541 - Arcturus
* Gliese 542
* Gliese 559 (A en B) - Alpha Centauri
* Gliese 570
* Gliese 581, ’n rooi dwerg in die [[sterrebeeld]] [[Weegskaal (sterrebeeld)|Weegskaal]]
** Gliese 581 e, ’n eksoplaneet om Gliese 581
** Gliese 581 f, ’n eksoplaneet om Gliese 581
** Gliese 581 &nbsp;g, ’n eksoplaneet om Gliese 581
* Gliese 623
* Gliese 651
** Gliese 876 d
** Gliese 876 e
* Gliese 882 - 51 Pegasi; dit het die eerste eksoplaneet wat om ’n Son-agtige ster ontdek is
* Gliese 884
* Gliese 892
* Gliese 3021
 
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
 
== Eksterne skakels ==
* [http://www.ari.uni-heidelberg.de/datenbanken/aricns/gliese.htm Die Gliese-katalogus by die Heidelberg-universiteit]
* [[imageLêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [http[://en.wikipedia.org/wiki/Gliese_Catalogue_of_Nearby_Stars:Gliese Catalogue of Nearby Stars|Engelse Wikipedia]]</small>
 
[[Kategorie:Sterrekundige katalogusse]]