Verskil tussen weergawes van "Hendrik Verwoerd"

geen wysigingsopsomming nie
}}
 
'''Hendrik Frensch Verwoerd''' ([[Amsterdam]], [[8 September]] [[1901]] – [[Kaapstad]], [[6 September]] [[1966]]) is ’n voormalige eerste minister van [[Suid-Afrika]] wat in ’n sluipmoord in die parlement in Kaapstad gesterf het. Verwoerd word algemeen as die argitek van die [[apartheid]]stelsel beskou. Sy premierskap word gekenmerk aan die drastiese verbetering van swart lewensstandaardelewenstandaarde en spoedige ekonomiese ontwikkeling.<ref>Jaap A. Marais, Assassination and the Tragedy of South Africa, Steven Books, 2004 (ISBN 978-1-904911-13-5)</ref> Mense sal waarskynlik nog lank verskil oor die waarde van sy werk. In die geskiedenis van die Afrikaners en van Suid-Afrika bly die grondlegger van die 1961-Republiek ’n sleutelfiguur en vir sommige mense 'n held.
 
== Kinderdae en loopbaan ==
Dr. H.F. Verwoerd is tot professor bevorder in die Departement van Toegepaste [[Sielkunde]] en [[Psigotegniek]]. Dr. Verwoerd veroorsaak 'n opskudding as spreker in [[1929]], toe hy genooi word om die Universiteit Stellenbosch se akademiese jaar te open. Hy gebruik geen notas in sy toespraak nie en roep die Universiteit tot 'n nuwe toekomsvisie, wat studente voorberei om 'n werklike bydrae te maak tot die alledaagse lewe, eerder as om slegs 'n akademiese kwalifikasie te bekom.
 
In [[1937]] gee Verwoerd sy professorraatprofessoraat op en word redakteur van 'n nuwe [[Nasionale Party|NP]]-koerant, [[Die Transvaler]]. Die NP was in 1937 die amptelike opposisie in Suid-Afrika, maar het net een parlementsetel in die noordelike provinsie gehou. Die regerende [[Verenigde Party]] (VP)-pers verguis Verwoerd, en hy en sy gesin kry finansieel swaar. Verwoerd en die Transvaalse NP-leier, adv. [[J.G. Strijdom]], is egter geesgenote. Saam bou hulle 'n strydbare organisasie en koerant op. Beide verkondig die boodskap van 'n Afrikaner-republiek vry van oorheersing deur Brittanje, engelssprekendes of groot kapitaliste.
 
== Politieke loopbaan ==
In [[1958]] volg Verwoerd die oorlede Strijdom op as sesde premier van die Unie van Suid-Afrika. Sy beleid word een van ordelike interne dekolonisasie. Volgens hom kan aparte vryhede vir die verskillende etniese groepe in hulle eie gebiede, en ontwikkeling volgens elkeen se spesifieke behoeftes, uiteindelik oorheersing van een groep deur ‘n ander uitskakel. So kan ‘n blanke nasie in sy historiese gebied vreedsaam langs ander nasies in hul gebiede bly voortbestaan.
 
Terselfdertyd beoog hy ook ‘n ontwikkeling van die etniese tuislande tot op die hoogste vlak wat swart mense sal aantrek. Verwoerd tree egter op binne ‘n kragveld wat grootliks reeds teen hom gelaai is. Instromingsbeheer en die ontwikkeling van swart onderwys en die tuislande ondervind weerstand van kiesers. Terselfdertyd brei die swart bevolking uit van 8 miljoen in 1948 tot 14 miljoen teen die middel jare sestig, en die instroming na die blanke gebied duur voort. Verwoerd se toewyding aan die swart bevolking van Suid-Afrika is sigbaar in die wyse waarop hulle sosio-ekonomies ontwikkel. Swart lewensstandaardelewenstandaarde vermeerder teen 5,4% per jaar teenoor die vermeerdering van blanke lewensstandaardelewenstandaarde teen 3,9% per jaar.<ref>Jaap A. Marais, Assassination and the Tragedy of South Africa, Steven Books, 2004 (ISBN 978-1-904911-13-5)</ref>
 
Na die [[Sharpeville-slagting]] op [[21 Maart]] [[1960]] volg daar swart protes en ‘n kapitaalvlug uit die land. Kort daarna skiet ‘n versteurde man Verwoerd verskeie keer in die kop op die Randse Paasskou. Hy oorleef net-net, en sommige kabinetslede meen daar moet nou beleidstoegewings kom. Verwoerd se kalm temperament en vasberadenheid kom egter na vore. Hy stuur vanuit sy hospitaalbed die boodskap dat die regering eenvoudig sal voortgaan soos voorheen.
=== Sluipmoord ===
[[Lêer:Verwoerd geskiet.jpg|duimnael|300px|Dr. Verwoerd pas nadat hy geskiet is tydens die Randse Paasskou in April 1960.]]
Op [[6 September]] 1966 word Verwoerd in die [[Volksraad]] deur [[Demetrios Tsafendas]], 'n parlementbodeparlementsbode doodgesteek met 'n dolk. Verwoerd word op [[10 September]] 1966 in [[Pretoria]] begrawe. Op [[13 September]] kies die [[Nasionale Party]] adv. [[Balthazar Johannes Vorster]] as nuwe leier waarmee hy outomaties die sewende [[Eerste Minister van Suid-Afrika|Premier van Suid-Afrika]] word
 
=== Reaksie op die sluipmoord ===
85 757

wysigings