Maak hoofkeuseskerm oop

Wysigings

== Stigting ==
[[Lêer:JanSmutsFM.png|duimnael|340|Genl. [[Jan Christian Smuts]] was die tweede leier van die Verenigde Party ná genl. [[J.B.M. Hertzog]] se bedanking op [[4 September]] [[1939]] toe laasgenoemde se mosie van neutraliteit in die [[Tweede Wêreldoorlog]] met 67 teen 80 stemme in die [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraad]] verslaan is. Die party het saam met Hertzog ’n groot deel van sy [[Afrikaans]]sprekende ondersteuners verloor. Hoewel die party daarna 89 setels in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1943|verkiesing van 1943]] gewen het bo die [[Nasionale Party]] se 43, was dit die begin van ’n geleidelike agteruitgang wat amper 40 jaar later tot die party se ontbinding sou lei.]]
Die party is in [[1934]] gestig uit ’n koalisie tussen genl. [[James Barry Munnik Hertzog]] en genl. [[Jan Christian Smuts]]. Die ontstaan van die party het neergekom op die samekoms van twee partye, die [[Suid-Afrikaanse Party]] en die [[Nasionale Party]], in buitengewone omstandighede, wat belangrike gevolge vir die party se lot in latere jare sou inhou. Die samewerking het gevolg op die ernstige ekonomiese krisis in die land na aanleiding van die [[Groot Depressie]] van [[1929]] tot [[1933]], die krisis rakende die [[Goudstandaard]], propaganda deur adv. [[Tielman Roos]] en die “nasionale regering”. Die optrede van albei partye destyds moet gesien word teen die agtergrond van die 1933-verkiesing. Genl. [[Jan Smuts|Smuts]] het probleme ervaar met die Natalse federaliste en die spanning in sy party tussen die oorheersende konserwatiewe element en die liberale vleuel onder leiding van [[Jannie Hofmeyr]]. Andersyds het die [[Pakt-regering]] die verkiesing ook onseker tegemoetgegaan omdat dit verswak is deur die [[Goudstandaard]]krisis en die verdeeldheid in die [[Arbeidersparty]]. In die NP self was daar spanning weens die radikale republikeinse vleuel van dr. [[D.F. Malan]].
 
Die party is in [[1934]] gestig uit ’n koalisie tussen genl. [[James Barry Munnik Hertzog]] en genl. [[Jan Christian Smuts]]. Die ontstaan van die party het neergekom op die samekoms van twee partye, die [[Suid-Afrikaanse Party]] en die [[Nasionale Party]], in buitengewone omstandighede, wat belangrike gevolge vir die party se lot in latere jare sou inhou. Die samewerking het gevolg op die ernstige ekonomiese krisis in die land na aanleiding van die [[Groot Depressie]] van [[1929]] tot [[1933]], die krisis rakende die [[Goudstandaard]], propaganda deur adv. [[Tielman Roos]] en die “nasionale regering”. Die optrede van albei partye destyds moet gesien word teen die agtergrond van die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1933|1933-verkiesing]]. Genl. [[Jan Smuts|Smuts]] het probleme ervaar met die Natalse federaliste en die spanning in sy party tussen die oorheersende konserwatiewe element en die liberale vleuel onder leiding van [[Jannie Hofmeyr]]. Andersyds het die [[Pakt-regering]] die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1933|verkiesing]] ook onseker tegemoetgegaan omdat dit verswak is deur die [[Goudstandaard]]krisis en die verdeeldheid in die [[Arbeidersparty]]. In die NP self was daar spanning weens die radikale, republikeinse vleuel van dr. [[D.F. Malan]].
Vir genl. Hertzog was die swaarste oorweging dat hy ’n sterk regering wou hê sodat hy sy naturelle-beleid kon deurvoer. Hy het getwyfel of hy die verkiesing oortuigend kon wen en hy was bevrees dat, indien hy Smuts se aanbod om samewerking van die hand wys en Smuts met behulp van Roos en die Natal Home Rulers aan die bewind sou kom, dit onder meer daartoe sou lei dat die posisie van [[Afrikaans]] in Natal verswak sou word. Hy het ook geglo dat, met Suid-Afrika se grondwetlike status verseker, die oorblywende verskille tussen die twee grootste partye onbelangrik geword het.
 
Vir genl. Hertzog was die swaarste oorweging dat hy ’n sterk regering wou hê sodat hy sy naturelle-beleid kon deurvoer. Hy het getwyfel of hy die verkiesing oortuigend kon wen en hy was bevrees dat, indien hy Smuts se aanbod om samewerking van die hand wys en Smuts met behulp van Roos en die Natal Home Rulers aan die bewind sou kom, dit onder meer daartoe sou lei dat die posisie van [[Afrikaans]] in Natal verswak sou word. Hy het ook geglo dat, met Suid-Afrika se grondwetlike status verseker, die oorblywende verskille tussen die twee grootste partye onbelangrik geword het.
 
Al was daar besware van albei partye se uiterste geledere, het die partye ’n koalisie met die oog op die verkiesing gevorm met die volgende beginsels as grondslag: erkenning van die grondwetlike onafhanklikheid van die Unie ingevolge die [[Statuut van Westminster]]; die nasionale vlag as simbool van eenheid; gelykberegtiging vir die twee amptelike tale in die praktyk; voortsetting van die beleid van die beskerming van blanke arbeid; en dat die naturellevraagstuk aangepak sou word op die grondslag van die beskerming van die blanke beskawing en afsonderlike politieke ontwikkeling van die rasse. Die stigting van die party was die gevolg van ’n kompromis, ingevolge waarvan die ondersteuners van die voormalige [[Suid-Afrikaanse Party]] ’n toegewing aan die ondersteuners van die voormalige [[Nasionale Party]] gemaak het dat hulle hul voorspraak vir ’n republiek kon volhou. Die twee partye het in Februarie 1933 ’n ooreenkoms beklink waarvolgens hulle in ’n koalisie sou saamwerk. ’n Nuwe kabinet is saamgestel waarin elke party ses verteenwoordigers sou hê. Hertzog het eerste minister gebly en Smuts het adjunkpremier geword.
84 111

wysigings