Kaukasus: Verskil tussen weergawes

268 grepe bygevoeg ,  5 jaar gelede
k
Bygewerk
k (Bygewerk)
k (Bygewerk)
[[Lêer:Kaukasus.jpg|duimnael|[[Nasa]]-Satellietbeeld van die Kaukasus]]
[[Lêer:Caucasus topographic map-fr.svg|duimnael|Topografiese kaart van die Kaukasus]]
[[Lêer:Caucasus-political nl.svg|duimnael|Politiese kaart van die Kaukasus]]
[[Lêer:Caucasus-ethnic nlen.svg|duimnael|Etniese kaart van die Kaukasus]]
 
Die '''Kaukasus-bergreeks''' ([[Abchasies]]: Кавказ, ''Kawkas''; [[Armeens]]: Կովկաս; [[Azerbeidjans]]: ''Qafqaz''; [[Georgies]]: კავკასიონი, ''Kawkasioni''; [[Osseties]]: Кавказ, ''Kawkas''; [[Persies]]: رشته‌کوه قفقاز; [[Russies]]: Кавказ, ''Kawkas''; [[Turks]]: ''Kafkas Dağları'') tussen die [[Swartsee|Swart]]- en [[Kaspiese See]] vorm een van die geografiese grense tussen [[Europa]] en [[Asië]]. Dit word verdeel in die Groter Kaukasus in die noorde en die Kleiner Kaukasus in die suide, wat deur die [[Koera]]vallei van mekaar geskei word. Die Kleiner Kaukasus word in die suide deur die [[Araks]]rivier begrens.
 
Die pieke in sy [[gletser|vergletserde]] sentrale gedeelte verrys tot 'n hoogte van meer as 5 000 meter, waaronder twee uitgedoofde [[vulkaan|vulkane]], [[Elbrus]] (5 642 meter) en [[Kasbek]] (5 033 meter). Die risiko van [[aardbewing|seismiese aktiwiteit]] is steeds hoog in die gebied.
In klimatiese opsig vorm die Kaukasus 'n oorgangsgebied tussen die gematigde en subtropiese sone wat onder die invloed van die oseaniese [[Middellandse See]]gebied en die uitgestrekte [[Siberië|Siberiese]] vlaktes met hul kontinentale klimaat staan. Die sowat 1 400 Kaukasus-gletsers beslaan 'n totale oppervlak van byna 1 800 km², en die langstes onder hulle strek oor 'n afstand van veertien kilometer. Nog in die [[Sowjetunie|Sowjettyd]] was die bergreeks 'n gewilde ontspannings- en skigebied, alhoewel sy infrastruktuur nie met dié van ander berggebiede in Europa kan meeding nie.
 
Geen ander streek in Rusland word deur dieselfde etniese veelvuldigheid gekenmerk soos die noordelike Kaukasus nie. Die bergstreek word deur ongeveer vier miljoen mense bewoon wat uit sowat tagtig kleiner en groter etniese groepe bestaan. So word na die Kaukasus dikwels ook as die "Byekorf van volke" of die "Berg van tale" verwys. Die Noord-Kaukasiese volke in Rusland sluit [[Kabardino-Balkarië|Kabardyne, Balkare]], [[Adigea|Adigejers]], [[Karatsjai-Tsjerkessië|Karatsjaïers, Tsjerkesse]], [[Tsjetsjnië|Tsjetsjniërs]], [[Ingoesjetië|Ingoesjete]], [[Ossetiërs|Noord-Ossetiërs]] en [[Dagestan]]ers in. Dikwels vorm enkele duisend mense 'n selfstandige etniese groep met hul eie taal. Suid-Kaukasiese volke sluit [[Abchasiërs]], [[Armeniërs]], [[Azerbeidjanners]], [[Georgiërs]] en [[Ossetiërs]] in.
 
Die meeste Kaukasiërs is Moslems[[Moslem]]s. Die uitbreiding van radikale [[Islam]] in [[Tsjetsjnië]], 'n republiek met groot olieskatte wat na onafhanklikheid strewe, maak van die Kaukasus-streek die Achilleshiel van Rusland. Die Tsjetsjniërs, 'n volk met 'n trotse tradisie van krygers, het die Russiese heerskappy oor hul land nooit aanvaar nie. 'n Halfmiljoen mense is onder [[Josef Stalin|Stalin]] se bewind gedeporteer, terwyl die konflik onder die [[Wladimir Poetin|Poetin]]-bewind tot 'n volskaalse oorlog geëskaleer het wat al tienduisende menselewens geëis het.
 
Ander konflikgebiede in die suidelike Kaukausus issluit [[Abchasië]] en [[Suid-Ossetië]] in Georgië, die [[Republiek van Nagorno-Karabach]], wat hom eensydig van Azerbeidjan onafhanklik verklaar het, en Ingoesjetië/Noord-Ossetië in Suid-Rusland in.
 
Die westelike gedeelte van die Kaukasus-bergreeks is in 1999 deur [[UNESCOUnesco]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys.
 
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Caucasus mountains}}
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/900.htm Amptelike UNESCO Unesco-bladsy]
 
{{Wêrelderfenisgebiede in Rusland}}