Verskil tussen weergawes van "Grootvors"

546 grepe bygevoeg ,  4 jaar gelede
Verbeter
(kategorie bygevoeg)
(Verbeter)
'''GrootprinsGrootvors''', '''grootprins''' of '''grootvorsgroothertog''' ([[Latyn]]: ''magnus princeps''; [[Russies]] en [[Oekraïens]]: великий князь, ''weliki knjaz''; [[Wit-RussiesDuits]]: вялíкий князь, ''wjaliki knjazGroßfürst''; [[Duits]]: Großfürst, [[Nederlands]]: ''grootvorst'', [[Fins]]: ''suuriruhtinas; [[Deens]]: storfyrste; [[Sweeds]]: storfurste; [[Kroaties]]: knez; [[Litaus]]: didysis kunigaikštis; [[Hongaars]]: nagyfejedelem; [[Tsjeggies]]: velkokníže; [[Pools]]: wielki książę'') is ’n titel laer as [[koning]], [[keiser]] en [[tsaar]], maar hoër as koninklike’n regerende [[prins]], of vors.
 
DitGrootvors is voorheen gebruik as titel vir die heerser van ’n grootprinsdomgrootvorstedom, maar die laaste van dié prinsdommestate het in 1917 en 1918 verdwyn. GrootprinsdommeGrootvorstedomme soos [[Litaue]], [[Transilvanië]] en [[Finland]]) was eeue lank onder heersers van ander, groter monargieë. Die laaste soewereine heerser wat grootprinsgrootvors as sy hoogste titel gebruik het, was [[Iwan IV van Rusland]] in die [[16de eeu]], voorvoordat hy die titel [[tsaar]] aangeneem het.
 
Die titel grootvors word meestal in [[Afrikaans]] as "groothertog" vertaal onder invloed van [[Engels]], wat nie ’n aparte woord vir "vors" het nie.
==Gebruik==
Die woord "grootprins" is in Slawiese en Baltiese tale gebruik as titel vir die [[Middeleeue|Middeleeuse]] monargheerser van ’n taamlike los konfederasie, waarvan die onderskeie dele deur mindere [[prins]]eprinse regeer is. In Rusland was grootprins vanaf die [[10de eeu]] die titel van die leiers van die belangrikste stadstate van [[Kiëf-Roes]] – eers van [[Kiëf]] en daarna van ander groot stede soos [[Wladimir]], [[Twer]], [[Jaroslawl]], [[Smolensk]], ens. Van 1328 af het die mag in Moskou gesentreer en was die grootprinsgrootvors van Moskou hoof van die hele Rusland, tot(toe inbekend 1547as toedie [[Moskowië|Grootvorstedom van Moskou]]), totdat Iwan IV in 1547 as tsaar gekroon is.
 
Van die eerste heersers van [[Hongarye]] in die 10de eeu was grootprinsegrootvorste: [[Geza]] en, tot met sy kroning, sy seun en erfgenaam [[Stephen van Hongarye]]. Die titel is ook deur die heersers van Litaue gebruik. Ná 1569 was dit een van die hooftitels van die monargheerser van die [[Pools-Litause StatebondGemenebes]]. Die konings van Pole van die Sweedse [[Huis van Vasa|Vasa-dinastie]] het dit ook vir hul nie-Poolse gebiede gebruik.
 
In 1582 het koning [[Johan III van Swede]] "Grootprinsgrootvors van Finland" gevoeg by die titels van Sweedse konings. Dit was egter nie van veel betekenis nie aangesien [[Finland]] reeds deel van die Sweedse koninkryk was. Die [[Heilige Romeinse Ryk]] se heersers van die Huis van [[Habsburg]] het in 1765 ’n soortgelyke grootprinsdomgrootvorstedom ingestel in [[Transilvanië]] (Siebenburgen).
 
==Russiese grootvorste==
''Weliki knjaz'' (letterlik "grootprins") was ook die titel van die kinders, en die kinders van die seuns, van die keisers van Rusland. Hulle was egter nie heersers nie. Die vroulike vorm is ''welikaja knjaginja'', soos wat die titel was van keiser [[Nikolaas II van Rusland|Nikolaas II]] se vier dogters. Dit word ook meestal in Afrikaans vertaal as "groothertogin".
 
==Verwysings==
*[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Grand prince|Engelse]] en die [[:nl:Grootvorst|Nederlandse Wikipedia]]
 
[[Kategorie:Staatshoofde]]