Verskil tussen weergawes van "Iran"

29 grepe bygevoeg ,  2 jaar gelede
Die Iranse ekonomie is tans volgens koopkragpariteite die agtiende grootste ter wêreld, maar staan nog sterk onder die invloed van die staat en religieuse stigtings, terwyl die privaatsektor tans minder as 'n vyfde van die waardeskepping verteenwoordig. Die regering strewe egter daarna om die privaatsektor uit te brei. Die olie- en gasbedryf is net soos groot ondernemings in staatsbesit. Iran se ekonomiese doelwitte word deur middel van vyfjaarplanne gestel. Tans word die vyfde vyfjaarplan geïmplementeer.
 
Iran se bruto binnelandse produk (BBP) het in 2015 na ramings van die Wêreldbank sowat VSA-$ 393,7 miljard beloop.<ref>[http://www.worldbank.org/en/country/iran/overview ''www.worldbank.org: Iran - Overview. Besoek op 14 April 2017'']</ref> Dit maak van Iran die tweede grootste ekonomie in die sogenaamde MONA-streek (Midde-Ooste en Noord-Afrika) na [[Saoedi-Arabië]]. Die belangrikste ekonomiese sektore is die gas- en oliebedryf, petrochemiese nywerhede, landbou, metaal- en motorvervaardiging. Die ekonomiese infrastruktuur is sedert die 1990's voortdurend opgeknap en uitgebou. In die vroeë 21ste eeu het die dienstesektor die grootste bydrae tot die bruto binnelandse produk gelewer, gevolg deur die nywerheidsektor (met mynbou en vervaardiging) en die landbousektor. In 2006 is sowat 45 persent van die staatsinkomste deur olie- en gasuitvoere gegenereer, terwyl belasting en tariewe 31 persent bygedra het.
 
Die jaarlikse bruto inkomste van 'n stedelike gesin is in die Iranse jaar 1389 (20 Maart 2010 tot 20 Maart 2011) op 12,4 miljoen toman (8&nbsp;857&nbsp;€ of 120&nbsp;333 ZAR beraam). Die gemiddelde jaarlikse koste het egter 12,7 miljoen toman (9&nbsp;080&nbsp;€ of 123&nbsp;300 ZAR) beloop.<ref>[http://transparency-for-iran.org/wirtschaft/lebenshaltungskosten-explodieren ''Transparency for Iran: Lebenshaltungskosten explodieren, 12 Maart 2011. Besoek op 19 Augustus 2013'']</ref><ref>''Wisselkoerse soos op 19 Augustus 2013''</ref>
 
=== Ekonomiese ontwikkeling onder president Rohani ===
[[Lêer:President_Rouhani_interviews_with_medias_during_his_trip_to_UN_headquarters_01President Rouhani interviews with medias during his trip to UN headquarters 01.jpg|duimnael|links|President [[Hassan Rohani]] in 2014]]
[[Lêer:Petrochemical_Complexes_in_Asaluyeh_Petrochemical Complexes in Asaluyeh (9).jpg|duimnael|Petrochemiese komplekse in Asaluyeh, provinsie Bushehr]]
[[Lêer:Vista_de_TeherVista de Teher%C3%A1n_desde_la_Torre_MiladA1n desde la Torre Milad,_Ir Ir%C3%A1n,_2016 2016-09-17,_DD_75 DD 75.jpg|duimnael|Uitsig oor Teheran, soos gesien vanuit die [[Milad-toring]], in 2016]]
Die ekonomiese ontwikkeling van Iran was eerste op die prioriteitelys van president Rohani. Die Weense kernooreenkoms, wat met ses moondhede gesluit is, sou hiervoor die weg baan. Soos in die verlede, het die aanvanklike optimisme kort voor lank in ontnugtering verander - veral omdat sekere belangegroepe die uitbreiding van handel met westerse ekonomieë om ideologiese redes belemmer het.
 
Sedert die laat 1980's staan sogenaamde ontwikkelingsprogramme, waarmee die ekonomiese, maatskaplike en kulturele ontwikkeling van Iran oor 'n tydperk van vier jaar beplan word, sentraal in die Teheranse regering se ekonomiese beleid. Volgens die mees onlangse van dié programme word 'n ekonomiese groeisyfer van die bruto binnelandse produk van jaarliks agt persent in die tydperk tot 2021 beplan. Om dié teiken te behaal, sou Iran se ekonomie volgens die nuusportaal ''Khabaronline'' beleggings ter waarde van VS-1&nbsp;000 miljard benodig.<ref>[http://iranjournal.org/politik/iran-industrie-rouhani ''Iran Journal, 12 April 2017: Industrie als Sorgenkind der iranischen Wirtschaft. Besoek op 14 April 2017'']</ref>
 
Die hoogste BBP-groeisyfer, wat ooit in die geskiedenis van die Islamitiese Republiek aangeteken is, was ses persent onder president Mohammad Khatami se hervorminggesinde regering. Volgens president Rohani was die ekonomiese ommeswaai onder sy bewind reeds aan die gang, met 'n beweerde groei van 4,4 persent - in teenstelling met 'n vermindering van die BBP onder president Ahmadinejad wat op 8,6 persent beraam is. Al word dié syfer deur Rohani se politieke mededingers in twyfel getrek, het die Iranse ekonomie ná die opheffing van sanksies en danksy 'n toename van olie-uitvoere volgens die Internasionale Monetêre Fonds (IMF) in 2016 met 6,6 persent gegroei. Maar sonder die inkomste uit olie-uitvoere het die BBP volgens IMF-deskundiges net 'n relatief swak groei van 0,8 persent getoon.
 
Volgens statistieke van die Iranse Departement van Nywerhede is die nywerheidsektor Iran se Achilleshiel. 18 persent van middelgroot vervaardigers en 19 persent van ondernemings, wat in die land se nywerheidsgebiede gesetel is, het hul bedrywighede gestaak, terwyl 'n verslag van die parlementêre navorsingsentrum, wat in die najaar van 2016 gepubliseer is, toon dat veertig persent van Iranse vervaardigers minder as sestig persent van hul kapasiteite bedryf. Staatsubsidies ter waarde van €4 miljard, wat deur president Rohani aan bedreigde ondernemings verskaf sou word, kon weens 'n gebrek aan fondse nie uitbetaal word nie. Maatreëls om markte vir klein en middelgroot ondernemings te stimuleer is weens onsekerhede rondom ekonomiese vooruitsigte uiteindelik nie getref nie. So was die Departement van Nywerhede in die najaar van 2016 genoodsaak om die lisensies van 3&nbsp;300 ondernemings in te trek.
 
==== Wintersport ====
Die belangrikste Iranse skioorde is Dizin in die Elboers-gebergte, sowat 120 &nbsp;km van Teheran af naby die dorpie Pol-a Zanguleh geleë, en die bergpiek Tochal (op 3&nbsp;964 &nbsp;m bo seevlak, ook bekend as Bam-e tehran of "die dak van Teheran").<ref>Patricia Baker en Hilary Smith: ''Iran''. Vierde uitgawe. Chalfont St Peter: Bradt Travel Guides 2014, bl. 85</ref>. Dizin se 18 skihysers is in 1976 in bedryf gestel, enkele jare voor die omverwerping van Mohammad Reza Shah wat self 'n geesdriftige skiër was, met altesaam 30 &nbsp;km se skibane op 'n maksimale hoogte van 3&nbsp;500 &nbsp;m bo seevlak. Die skiseisoen duur hier van November tot Junie.
 
Die skiberg Tochal met sewe skihysers en sewe km se skibane is net buite Teheran in die noordelike voorstad Velenjak geleë en het lankal gewild geraak by skiërs uit die Persiese Golfstate. Die Hotel Tochal is die wêreld se hoogs geleë skihotel op 3&nbsp;545 &nbsp;m bo seevlak.<ref>[https://www.welt.de/reise/Fern/article160007897/Hawaii-Iran-Nordkorea-die-exotischsten-Skigebiete.html ''www.welt.de, 8 Desember 2016: Hawaii, Iran, Nordkorea – die exotischsten Skigebiete. Besoek op 13 April 2017'']</ref>
 
=== Energiebedryf ===
[[Lêer:Mashhad_Solar_Power_Plant_Mashhad Solar Power Plant (2).jpg|duimnael|'n Sonkragaanleg buite Mashhad]]
Die Iranse regering beplan om die kapasiteit van kragsentrales tot die jaar 2027 met sowat 50 GW uit te brei.<ref>[https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/Maerkte/suche,t=iran-baut-kraftwerkskapazitaeten-aus,did=1655492.html ''Germany Trade and Invest, 7 Maart 2017: Iran baut Kraftwerkskapazitäten aus. Besoek op 7 Maart 2017'']</ref> Alhoewel ook hernieubare energiebronne 'n groter rol by dié uitbreidingsprogram sal speel, val die klemtoon op gas en kernenergie. Aangesien die Iranse staat hom aan openbare investering die energiebedryf onttrek, sal alle beleggings in nuwe kragsentrales deur die privaat sxektor gemaak word. Buitelandse beleggers sal ewewel welkom toegelaat word.
 
Regeringsplanne maak voorsiening vir 'n gemiddelde jaarlikse uitbreiding van die kragopwekkingskapasiteit van 5 GW tot 'n totale vermoë van meer as 120 GW. Die land het sy kapasiteit sedert 2009/10 reeds met sowat dertig prsent tot nominaal 75 GW vroeg in 2017 uitgebrei. Volgens statistieke van die Iranse Departement van Energie was daar in 2015 115 kragsentrales, waaronder 19 sentrales wat elektriese krag deur middel van [[stoomenjin|stoomturbines]] genereer (met 'n totale opwekkingsvermoë van 20 GW), 14 gekombineerde gas- en stoomturbine-kragsentrales (met 17 GW), 37 waterkragsentrales (met 10 GW) en Iran se enigste kernaanleg in Bushehr mit 1 GW. Die totale kapasiteit van wind- en sonkragsentrales het 250 MW beloop. Nuwe wetgewing oor die uitbreiding van hernieubare energiebronne is in 2015 afgekondig met die doelwit om beleggings in dié sektor te stimuleer en kapasiteite tot 2021 grootskaals uit te brei tot 5 GW.
 
Nuwe kapasiteite sal nie net in Iran se groeiende kragbehoeftes voorsien nie. Daar word ook beplan om kraguitvoere na buurlande uit te brei. Kraguitvoere het tussen 2010/11 en 2013/14 toegeneem van 6,7 tot 11,4 miljoen kilowatture, maar het in 2014/15 met 11,7 persent gedaal tot 10 miljoen kWh. Iranse kraginvoere het tussen 2011/12 en 2014/15 geen noemenswaardige groei getoon nie en jaarliks sowat 3,6 miljoen kWh beloop.