Maak hoofkeuseskerm oop

Wysigings

17 grepe bygevoeg ,  2 jaar gelede
geen wysigingsopsomming nie
}}
 
'''Quebec''' ([[Frans]]: '''Québec''' [keˈbɛk] {{audio|FR-Québec.ogg|luister}}) is een van die tien provinsies van [[Kanada]] met 'n landoppervlakte van 1&nbsp;540&nbsp;687 vierkante kilometer en 'n merendeels Franssprekende bevolking wat in die eerste kwartaal van 2015 op 8&nbsp;239&nbsp;910 beraam is.<ref>[http://www5.statcan.gc.ca/cansim/a26?lang=eng&retrLang=eng&id=0510005&paSer=&pattern=&stByVal=1&p1=1&p2=31&tabMode=dataTable&csid= ''Statistics Canada – Estimates of population, Canada, provinces and territories. Besoek op 13 April 2015'']</ref>. Dit is die enigste van Kanada se provinsies waar uitsluitlik Frans erkenning geniet as [[amptelike taal|ampstaal]]. Met sy eie taal, kultuur, tradisies en instellings, vorm Quebec 'n afsonderlike Franssprekende [[nasie]] in Kanada.<ref>Hoogste Hof van Kanada – [http://scc.lexum.umontreal.ca/fr/1982/1982rcs2-793/1982rcs2-793.html Opposisie Quebec verwysing na 'n resolusie om wysiging van die Grondwet in 1982] - "Ons moet erken dat die twee volke wat Kanada gestig het, gelykwaardig is, en dat Quebec binne die Kanadese Federasie 'n selfstandige samelewing vorm wat deur oor sy eie taal, kultuur, instellings en al die eienskappe van 'n afsonderlike nasionale gemeenskap beskik", vertaling van: « ''On devra reconnaître que les deux peuples qui ont fondé le Canada sont foncièrement égaux et que le Québec forme à l’intérieur de l’ensemble fédéral canadien une société distincte par la langue, la culture, les institutions et qui possède tous les attributs d’une communauté nationale distincte.'' »</ref>
 
Die provinsie het grense met die [[Verenigde State]] in die suide, die provinsie [[Ontario]] in die weste en die provinsie [[Nieu-Brunswyk]] (Frans: ''Nouveau-Brunswick'') in die ooste. Sowat die helfte van die grondgebied bestaan uit mere en riviere – die provinsie besit 16 persent van die wêreld se varswaterreserwes. Die noorde (''Grand-Nord québécois'') is arkties en yl bevolk, terwyl die vlaktes van die [[Sint-Laurensrivier]] (Frans: ''Fleuve Saint-Laurent'') tot die gematigde sone behoort.
[[Lêer:Aurore_borAurore bor%C3%A9ale_au_SaguenayA9ale au Saguenay%E2%88%92Lac-Saint-Jean.jpg|duimnael|links|[[Aurora (astronomie)|Noorderlig]] oor Saguenay-Lac-Saint-Jean]]
[[Lêer:LG4 Feb2006.JPG|duimnael|links|Land van water, ingenieursvernuf en hoëtegnologie: Grootskaalse hidroëlektriese projekte soos die Complexe de la Baie-James (die foto toon die La Grande 4-aanleg) voorsien Quebec en dele van die VSA van krag]]
Quebec is Kanada se tweede mees bevolkte provinsie na Ontario. Die grootste deel van die bevolking is in stedelike gebiede langs die Sint-Laurensrivier tussen [[Montreal]] as die provinsie se ekonomiese en industriële spilpunt en die administratiewe hoofstad [[Quebecstad]] saamgetrek. Meer as die helfte van die Québécois, soos die bewoners in Frans genoem word, woon in die metropolitaanse gebied van Groter Montreal op en rondom Montrealeiland.
 
== Bevolking ==
[[Lêer:Medievale08.jpg|duimnael|''Fêtes de la Nouvelle-France'' ("Nieu-Frankryk-fees") in Quebecstad]]
[[Lêer:02 octobre 2010 (K7 22422) (5084728976).jpg|duimnael|Die museumdorp ''Village Québécois d'Antan'' in Drummondville gee 'n indruk van die alledaagse lewe in 19de eeuse Quebec]]
[[Lêer:Maison Morisset (3).JPG|duimnael|Franse setlaars moes hul voete in 'n geheel nuwe omgewing kom vind. Die koloniale boukuns is aangepas by die vereistes van Quebec se strawwe winters: Maison Morisset het in 1678 in Sainte-Famille, 'n nedersetting in die administratiewe streek Capitale-Nationale, ontstaan]]
=== Die Franse taal in Quebec ===
[[Lêer:Chasse neige.jpg|duimnael|''Chasse-neige'' of sneeuploeg behoort tot die kernwoordeskat]]
Alhoewel taal tans as die belangrikste kulturele band beskou word wat Quebec en ander dele van Franko-Amerika steeds met Frankryk as die historiese Moederland verbind, het vier eeue van aparte ontwikkeling bygedra tot die ontstaan van 'n variëteit van gesproke - en soms ook geskrewe - Frans wat van die Europese oorsprongstaal in sommige opsigte verskil, net soos Engels in Noord-Amerika van sy Britse eweknie en Portugees in Brasilië van Europese Portugees.
 
Naas die uitspraak van Frans in Quebec, wat in sommige opsigte dié van 17de eeuse Frans bewaar het (alhoewel sprekers van formele Frans in Quebec dikwels moeilik onderskei kan word van Europese sprekers van Standaardfrans), toon Kanadese Frans, veral in sy gesproke vorm, verskille as gevolg van
* [[1976]]: Met die oorwinning van die [[Parti Québécois]] onder leiding van [[René Lévesque]] word die onafhanklikheisbeweging in Quebec 'n nasionale vraagstuk vir Kanada.
* [[1980]]: 'n Meerderheid van die bevolking stem teen onderhandelinge met die federale regering oor die onafhanklikheid van Quebec.
* [[1995]]: 49.4% van die Québécois stem vir 'n onafhanklike staat. Die Kanadese Parlement erken op [[30 Oktober]] [[1995]] Quebec se status as 'n besondere gemeenskap (''distinct society'').
* [[2003]]: Die oorwinning van die [[Parti Libéral]] in die provinsiale verkiesing is 'n teenslag vir die skeidingsbeweging.
* [[2007]]: Die regering van die Eerste Minister Jean Charest (Liberale Party) behaal op 26 Maart 'n naelskraap oorwinning in die provinsiale verkiesing, maar is nou die eerste minderheidsregering in Quebec sedert 1878. Die Action démocratique het as die tweede grootste party en nuwe amptelike opposisie na vore getree, terwyl die Parti Québécois net die derde grootste party geword het.
[[Lêer:Yulelog.jpg|duimnael|'n Tradisionele ''bûche de Noël'']]
[[Lêer:Schwartz smoked meat montreal.JPG|duimnael|Montreal-styl gerookte vleis van Schwartz in Montreal]]
Naas sy natuurskoon en ryk kulturele erfenis is dit Quebec se gastronomiese tradisies wat van die provinsie 'n gewilde trekpleister vir Noord-Amerikaanse en oorsese fynproewers maak. Ondanks sterk Italiaanse, Asiatiese, Midde-Oosterse en Amerikaanse invloede is Quebec se eetgewoontes diep gewortel in die kookkuns van sy Franse moederland. Die 17de eeuse setlaars, wat hulle in die destydse Nieu-Frankryk gevestig het, het hul tradisionele kookgereedskap - kookpotte en -panne wat van gietyster gemaak is - saamgebring waarin eenvoudige plattelandse kos berei is. Hierdie tradisie is later ook deur Ierse immigrante gedeel.
 
Die lewe in 'n vreemde omgewing is vir die eerste setlaars verder bemoeilik deur Quebec se lang en bitter koue winters. Daar was baie monde om te voed, maar min kos beskikbaar. Die vroeë Kanadese het die voorkeur gegee aan kos met 'n hoë voedingswaarde, soos in Quebec se gunstelingdisse steeds weerspieël word. Die meeste gesinne het die tradisionele resepte van hul voorvaders bewaar om hulle aan nuwe generasies oor te dra.
 
So is ''tourtières'' en ''ragouts'' (bredies), ''pâtés'' (pasteie) en ''terrines'', ''soupes'' (soos die ''soupe aux pois'' of ertjiessop), ''tartes'' (soos die ''tarte au sucre'' of suikertert) en ''galettes'' bo aan die lys - geregte wat hul oorsprong in die noordweste van Frankryk het en daar al sedert die 15de eeu voorgesit is. Dié gunstelingdisse word in Quebec steeds op feesdae en vir gesins- en kleingroepbyeenkomste berei.
 
''Tourtières'' is die gewildste klaargemaakte kos wat dwarsdeur die jaar in winkels te koop aangebied word. ''Pâtés'' en ''terrines'' is 'n vaste bestanddeel van onthaaletes. 'n Groot verskeidenheid terte en ander gebak is in bakkerye te koop, met die tradisionele Kersfeeskoek ''bûche de Noël'' - met sjokolade-botterroom en versierings wat dit op 'n ''yule log'' laat lyk - as die kulinêre hoogtepunt van Kersaand.
 
Ander merkwaardige kookmetodes, wat hul oorsprong in 15de eeuse Frankryk het, is die gebruik van kruie en speserye soos kaneel en naeltjies vir vleisgeregte; die gebruik van gesoute kruie; vleisaftreksels wat van bene gekook word; die gebruik van brood en broodkrummels in baie resepte; die gewoonte om broodpoedin of Franse braaibrood van ou brood te berei; die gebruik van geroosterde meel as spesery en as verdikker; die gebruik van gedroogde groentes vir tradisionele sopdisse soos ertjiessop; die vermenging van vars en gedroogde vrugte in nageregte soos appel-en-rosyntjiestert en dadeltert; en die gebruik van heuning en neute as spesery in nageregte.<ref>Julian Armstrong: ''Made in Quebec. A Culinary Journey''. Kindle-uitgawe. HarperCollins e-books 2014, pos. 71</ref>