Verskil tussen weergawes van "Samestelling"

517 grepe bygevoeg ,  2 jaar gelede
Inligting bygewerk
(Inligting bygewerk)
(Inligting bygewerk)
Die dele waaruit samestellings bestaan, kan tot verskillende woordsoorte behoort. Die volgende patrone word onderskei:
 
{|
!Kategorie
!
!Voorbeelde
|-
|naamwoord + naamwoord (die kategorie wat verreweg die
 
grootste groep samestellings in Afrikaans vorm)
|
|arbeidswetgewing, blombedding, deurmat, reddingsboei, skroewedraaier
|-
|naamwoord + voornaamwoord
|
|Jan-hulle, oom-hulle
|-
|naamwoord + setsel
|
|bekaf, dagin en daguit, padlangs, raadop, pootuit, straataf
|-
|naamwoord + werkwoord
|
|asemskep, perdry, pretloop, ysskaats
|-
|naamwoord + byvoeglike naamwoord
|
|gebruikersvriendelik, hondsiek, kiemvry, vuurvas
|-
|naamwoord + deelwoord
|
|sneeubedek, uitkomsgebaseer/uitkomsgebaseerd
|-
|werkwoord + werkwoord
|
|brandmerk, hangsweef, stortreën
|-
|werkwoord + byvoeglike naamwoord
|
|kraakvars, stinkryk
|-
|werkwoord + naamwoord
|
|baaikostuum, eetgoed, gloeilamp, kookwater, smeerkaas
|-
|byvoeglike naamwoord + naamwoord
|
|blouaap, geelwortel, oukêrel (pa), stywepap
|-
|byvoeglike naamwoord + byvoeglike naamwoord
|
|blougroen, domastrant, ligblou
|-
|byvoeglike naamwoord + werkwoord
|
|blinkvryf, rofstoei
|-
|bywoord / byvoeglike naamwoord + setsel
|
|andersom, langsaan, regop, voluit, vooroor
|-
|bywoord + werkwoord
|
|binnekom, neerslaan, teregwys, wegspring
|-
|setsel + werkwoord
|
|aanbied, afdank, inteel, teenwerk
|-
|setsel / bywoord + naamwoord
|
|agterdeur, deurpad, voorarm
|-
|telwoord + naamwoord
|
|duisendpoot, tienkamp, tweegesig, vyftal
|-
|bywoord + naamwoord
|
|agterblad, bykos
|-
|setsel + setsel
|
|bo-oor, langsaan, tussendeur
|}
[[Kategorie:Morfologie (taalkunde)| ]]
 
* naamwoord + naamwoord (die kategorie wat verreweg die grootste groep samestellings in Afrikaans vorm)
 
Samestellings kan natuurlik uit meer as twee woorddele bestaan, soos blouoognooi, lugdienspersoneel, groenvyekonfyt, tweerigtingskakelaar, kernkragsentrale, weervoorspellingsprogram.
arbeidswetgewing, blombedding, deurmat, reddingsboei, skroewedraaier
 
Reduplikasies of herhalingsamestellings word met 'n koppelteken geskryf, soos bietjie-bietjie, een-een, lag-lag, plek-plek, speel-speel, stil-stil.
* naamwoord + voornaamwoord
 
Samestellings met 'n afkorting, simbool of syfer as eerste lid word met 'n koppelteken geskryf: A-span, B-mol, 100 W-gloeilamp, IK-toets, MBA-student, 1994-verkiesing, 80%-kans, 50c-stuk. [[Lêer:Abwasserbehandlungsanlage.jpg|duimnael|250px|[[Duits]] is net soos Afrikaans, 'n taal waarin vele endosentriese samestellings voorkom. Hierbo is die Duitse woord virr 'rioolwatersuiweringsinstallasie'.]]
Jan-hulle, oom-hulle
 
* naamwoord + setsel
 
bekaf, dagin en daguit, padlangs, raadop, pootuit, straataf
 
* naamwoord + werkwoord
 
asemskep, perdry, pretloop, ysskaats
 
* naamwoord + byvoeglike naamwoord
 
gebruikersvriendelik, hondsiek, kiemvry, vuurvas
 
* naamwoord + deelwoord
 
sneeubedek, uitkomsgebaseer/uitkomsgebaseerd
 
* werkwoord + werkwoord
 
brandmerk, hangsweef, stortreën
 
* werkwoord + byvoeglike naamwoord
 
kraakvars, stinkryk
 
* werkwoord + naamwoord
 
baaikostuum, eetgoed, gloeilamp, kookwater, smeerkaas
 
* byvoeglike naamwoord + naamwoord
 
blouaap, geelwortel, oukêrel (pa), stywepap
 
* byvoeglike naamwoord + byvoeglike naamwoord
 
blougroen, domastrant, ligblou
 
* byvoeglike naamwoord + werkwoord
 
blinkvryf, rofstoei
 
* bywoord / byvoeglike naamwoord + setsel
 
andersom, langsaan, regop, voluit, vooroor
 
* bywoord + werkwoord
 
binnekom, neerslaan, teregwys, wegspring
 
* setsel + werkwoord
 
aanbied, afdank, inteel, teenwerk
 
* setsel / bywoord + naamwoord
 
agterdeur, deurpad, voorarm
 
* telwoord + naamwoord
 
duisendpoot, tienkamp, tweegesig, vyftal
 
* bywoord + naamwoord
 
agterblad, bykos
 
* setsel + setsel
 
bo-oor, langsaan, tussendeur
 
Samestellings kan natuurlik uit meer as twee woorddele bestaan, soos blouoognooi, lugdienspersoneel, groenvyekonfyt, tweerigtingskakelaar, kernkragsentrale, weervoorspellingsprogram. [[Lêer:Abwasserbehandlungsanlage.jpg|duimnael|250px|[[Duits]] is net soos Afrikaans, 'n taal waarin vele endosentriese samestellings voorkom. Hierbo is die Duitse woord virr 'rioolwatersuiweringsinstallasie'.]]
 
Tesame met affikse, speel samestellings ‘n groot rol wanneer dit kom by [[Afrikaans|Afrikaanse]] woordvorming.<ref>Carstens, W.A.M. & Bosman, N., reds. 2014. Kontemporêre Afrikaanse Taalkunde. Pretoria: Van Schaik.</ref>
 
== Verwysings ==
{{Verwysings}}SA Akademie vir Wetenskap en Kuns, 2017. Afrikaanse woordelys en spelreëls. Kaapstad: Pharos.
{{Verwysings}}
 
[[Kategorie:Morfologie (taalkunde)| ]]
430

wysigings