Maak hoofkeuseskerm oop

Wysigings

6 310 grepe bygevoeg ,  1 jaar gelede
Bygewerk & Hersien
|leuse =
|volkslied = ''[[Himno Nacional Mexicano]]''<br /><center>[[Lêer:Himno Nacional Mexicano instrumental.ogg]]</center>
|amptelike_tale = Geen op federale vlak nie{{smallsup|a}}<br />[[Spaans]] (''[[de facto]]''){{smallsup|1b}}
|hoofstad = [[Meksikostad]]
{{Koördinate|19|26|N|99|08|W}}
|longEW = W
|grootste_stad = [[Meksikostad]]
|regeringsvorm = Federale presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]]<ref>{{es}} {{cite web |format=PDF |location=MX Q |url=http://www.scjn.gob.mx/SiteCollectionDocuments/PortalSCJN/RecJur/BibliotecaDigitalSCJN/PublicacionesSupremaCorte/Political_constitucion_of_the_united_Mexican_states_2008.pdf |archiveurl=http://wayback.archive.org/web/20110511194922/http://www.scjn.gob.mx/SiteCollectionDocuments/PortalSCJN/RecJur/BibliotecaDigitalSCJN/PublicacionesSupremaCorte/Political_constitucion_of_the_united_Mexican_states_2008.pdf |archivedate=11 Mei 2011 |title=Politieke Grondwet van die Verenigde Meksikaanse State, titel 2, artikel 40 |publisher=SCJN |accessdate=14 Augustus 2010}}</ref>
|leiertitels = <br />• [[President]]
|leiername = [[EnriqueAndrés PeñaManuel NietoLópez Obrador|Andrés Manuel López<br />Obrador]]
|oppervlak_rang = 14<sup>de</sup>
|oppervlak_grootte =
|oppervlakmi² = 761&nbsp;606
|persent_water = 2,5
|bevolking_skatting = 119125&nbsp;530959&nbsp;753205<ref name="Encuesta Intercensal 2015">{{esen}} {{cite web|title=Principales resultados de la Encuesta Intercensal 2015 Estados Unidos Mexicanos|url=httphttps://www.inegicia.org.mxgov/estlibrary/contenidospublications/proyectosthe-world-factbook/encuestasgeos/hogares/especiales/ei2015/doc/eic2015_resultadosmx.pdfhtml|title=Mexico|publisher=INEGI[[Central Intelligence Agency]]|accessdatework=8CIA JanuarieWorld 2016Factbook|pagesaccessdate=1, 77Desember 2018}}</ref>
|bevolking_skatting_jaar = 20152018
|bevolking_rang = 11<sup>deste</sup>
|bevolking_sensus = 112&nbsp;336&nbsp;538<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www3.inegi.org.mx/sistemas/mexicocifras/ |title = México en cifras |publisher=INEGI |date= |accessdate=21 Julie 2016}}</ref>
|bevolking_sensus_jaar = 2010
|bevolkingsdigtheidmi² = 142
|bevolkingsdigtheidrang = 142<sup>ste</sup>
|BBP_PPP = $2&nbsp;333575&nbsp;miljard<ref name="imf-mx">{{en}} {{cite web |url=httphttps://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/20152018/0102/weodata/weorept.aspx?pr.x=46&pr.y=1&sy=20162018&ey=20162023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=46&pr1.y=4&c=273&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |title=MeksikoMexico |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |accessdate=211 JulieDesember 2016}}</ref>
|BBP_PPP_rang = 11<sup>deste</sup>
|BBP_PPP_jaar = 20162018
|BBP_PPP_per_kapita = $1920&nbsp;045645<ref name="imf-mx" />
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 6664<sup>ste</sup>
|BBP = $1&nbsp;301199&nbsp;miljard<ref name="imf-mx" />
|BBP_rang = 1316<sup>de</sup>
|BBP_jaar = 20162018
|BBP_per_kapita = $109&nbsp;622614<ref name="imf-mx" />
|BBP_per_kapita_rang = 6569<sup>ste</sup>
|onafhanklikheidstipe = Onafhanklikheid
|onafhanklikheidsgebeure = • Verklaar<br />• Bereik<br />• Erken<br />• Eerste grondwet<br />• Tweede grondwet<br />• Huidige grondwet
|onafhanklikheidsdatums = <br />van [[Spanje]]<br />[[16 September]] [[1810]]<ref name="Castro2000">{{en}} {{cite book|author=Rafaela Castro|title=Chicano Folklore: A Guide to the Folktales, Traditions, Rituals and Religious Practices of Mexican Americans|url=httphttps://books.google.comde/books?id=WdzY7YjhRroC&pg=PA83&redir_esc=y&hl=de#v=onepage&q&f=false|year=2000|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514639-4|page=83|accessdate=1 Desember 2018}}</ref><br />[[27 September]] [[1821]]<br />[[28 Desember]] [[1836]]<br />[[4 Oktober]] [[1824]]<br />[[5 Februarie]] [[1857]]<br />[[5 Februarie]] [[1917]]
|MOI = {{wins}} 0,756774<ref>{{en}} {{cite web|title=Table 2: Trends in the Human Development Index, 1990–2014|url=http://hdr.undp.org/ensites/compositedefault/trendsfiles/2018_human_development_statistical_update.pdf |publishertitle=United2018 NationsHuman Development ProgrammeReport |date=2018 |accessdate=211 JulieDesember 2018 |publisher=United Nations Development Programme 2016}}</ref>
|MOI_rang = 74<sup>ste</sup>
|MOI_jaar = 20142017
|MOI_kategorie = {{kleur|#090|hoog}}
|Gini = 4843,14<ref name="wb-gini">{{en}} {{cite web | url = httphttps://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/?locations=MX | title = Gini Index |author= |date= |work= |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=81 Desember Januarie2018 2016}}</ref>
|Gini_rang =
|Gini_jaar = 20122016
|Gini_kategorie = {{kleur|#e0584e|hoog}}
|geldeenheid = [[Meksikaanse peso|Peso]]
|internet_domein = [[.mx]]
|skakelkode = 52
|voetskrif = 1a. Spaans is ''[[Mayathande facto]]'' die [[amptelike taal]] van die federale Meksikaanse regering.<br />b. [[Majaans]], [[Mixteeks]], [[Nahuatl]], [[Zapoteeks]] en [[Tale van Meksiko|6564 andere inheemse tale]] word sedert 2003 as nasionale tale erken.<ref>{{es}} {{cite web|url=httphttps://www.inali.gob.mx/clin-inali/ |title=Catálogo de las lenguas indígenas nacionales: Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas |publisher=Inali.gob.mx |accessdate=81 JanuarieDesember 20162018}}</ref>
}}
 
'''Meksiko''' of '''Mexiko''' ([[Spaans]]: ''México'', [ˈmexiko], {{Audio|Es-mx-México.ogg|luister}},; [[Nahuatl]]: ''Mexihco'', [me:'ʃiʔko]), amptelik die '''Verenigde Meksikaanse State'''<ref>{{es}} {{cite web|url= https://embamex2.sre.gob.mx/eua/index.php/es/enterate/391-acerca-de-mexico | title = Acerca de México | publisher =Embajada de Mexico en Estados Unidos (Meksikaanse Ambassade in die Verenigde State), Ministerio de Relaciones Exteriores (Ministerie van Buitelandse Betrekkinge) | location = Washington, D.C. |accessdate=21 Julie 2016}}</ref> (Spaans: ''Estados Unidos Mexicanos'',<ref name="presidencia.gob.mx">{{es}} {{cite web|url= https://www.gob.mx/cms/uploads/attachment/file/31662/Constitucion_Politica_1_.pdf | publisher =Regering van Meksiko | title = Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos (Politiese Grondwet van die Verenigde Meksikaanse State) | location = MX |date=27 April 2010 |accessdate=211 JulieDesember 20162018}}</ref> {{Audio|Es-mx-Estados Unidos Mexicanos.ogg|luister}},; Nahuatl: ''Mexihco Tlacetililli Tlahtohcayotl''), is ’n federale presidensiële grondwetlike [[republiek]] geleë in [[Noord-Amerika]]. Meksiko grens in die noorde aan die [[Verenigde State van Amerika]], in die suide en weste aan die [[Stille Oseaan]], in die suidooste aan [[Guatemala]], [[Belize]] en die [[Karibiese See]] en in die ooste aan die [[Golf van Meksiko]]. Meksiko strek oor ’n gebied van bykans 2 miljoen km² (sowat 760&nbsp;000 myl²), is die sesde grootste land van die [[Amerikas]] wat oppervlakte betref, en die [[Lys van lande volgens oppervlak|13de grootste onafhanklike land ter wêreld]]. Met ’n geskatte bevolking van sowat 120 miljoen in 2015<ref>{{es}} name{{cite web|title="Principales resultados de la Encuesta Intercensal 2015" Estados Unidos Mexicanos|url=http://www.inegi.org.mx/est/contenidos/proyectos/encuestas/hogares/especiales/ei2015/doc/eic2015_resultados.pdf|publisher=INEGI|accessdate=8 Januarie 2016|pages=1, 77}}</ref> het die land die [[Lys van lande volgens bevolking|11de grootste bevolking ter wêreld]], en is benewens die digsbevolkte Spaanssprekende land, ook die tweede mees bevolkte land in [[Latyns-Amerika]] naas [[Brasilië]].
 
[[Lêer:Chichen Itza 3.jpg|duimnael|links|Die [[MayaMaja]]-stad [[Chichén Itzá]] op die [[Yucatan]]Yucatán-[[skiereiland]], sedert 1988 [[Unesco]]-[[Wêrelderfenisgebied]]]]
Tydens die Voor-Colombiaanse tydperk, voor die aankoms van die [[Europa|Europeërs]] in die gebied van die huidige Meksiko, het verskeie belangrike beskawings soos die [[Olmeke]], [[Mixteke]], [[Tolteke]], [[Teotihuacán]]e, [[Zapoteke]], [[MayaMaja]], [[Tlaxcalteke]] en [[Asteke]] hier bestaan. Teen 1521 het die [[Spaanse Ryk]] met die [[Spaanse verowering van die Asteekse Ryk|verowering]] en kolonisasie van die gebied vanuit hul basis in [[Tenochtitlan|México-Tenochtitlan]] begin en die [[Nieu-Spanje|Vise-Koninkryk Nieu-Spanje]] gestig. Met die onafhanklikheidsverklaring van Spanje op 16 September 1810 het die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] begin, op 27 September 1821 het Meksiko sy onafhanklikheid verkry en op 28 Desember 1836 is dit deur Spanje erken. Ná die onafhanklikheidsoorlog het Meksiko sy eerste grondwet op 4 Oktober 1824 bekragtig en die huidige grondwet is tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]] (1910–1920) op 5 Februarie 1917 aanvaar. Die oppervlakte van Meksiko is gedurende die 19de eeu met die onafhanklikheidsverklaring van die [[Sentraal-Amerika]]anse lande en ná oorloë teen die Verenigde State van Amerika meer as gehalveer.
 
Die Verenigde Meksikaanse State is ’n federale presidensiële grondwetlike republiek met ’n presidensiële stelsel en ’n tweekamerparlement, bekend as die kongres van die Unie (''Congreso de la Unión''), wat uit die senaat van die republiek (''Senado de la República'') en die huis van afgevaardigdes (''Cámara de Diputados'') bestaan. Die land se [[hoofstad]] en grootste stad is [[Meksikostad]], wat nie deel uitmaak van een van die [[Deelstate van Meksiko|31 deelstate]] nie, maar insedert dieonlangse federalestrukturele hervormings ’n soortgelyke status het. Die stadsregering pleit egter vir die distrikamptelike (''Distritostatus Federal'')van geleë’n isdeelstaat.
 
== Etimologie ==
[[Lêer:Acta Independencia Mexico 1821CodexMendoza01.jpg|duimnael|links|DieAfbeelding Meksikaansevan OnafhanklikheidsverklaringMeksiko-Tenochtitlan vanuit die ''Codex Mendoza'', 15de 1821eeu]]
[[Lêer:Acta Independencia Mexico 1821.jpg|duimnael|Die Meksikaanse Onafhanklikheidsverklaring van 1821]]
Nadat Nieu-Spanje in 1821 sy onafhanklikheid van Spanje verkry het, is besluit om die land na sy hoofstad Meksikostad, wat in 1524 op die ruïnes van die Asteekse hoofstad Meksiko-Tenochtitlan (Nahuatl: ''Mēxihco Tenōchtitlan'') gestig is, te vernoem. Die naam is afgelei uit die Asteekse taal Nahuatl, maar die oorspronklike betekenis daarvan is onbekend.
 
''Mēxihco'' was die Nahuatl-term vir die hartland van die Asteekse Ryk,<ref name="Bright2004">{{en}} {{cite book|author=William Bright |title=Native American Placenames of the United States |url=httphttps://books.google.comde/books?id=5XfxzCm1qa4C&pg=PA281&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |year=2004 |publisher=University of Oklahoma Press |isbn=978-0-8061-3598-4 |page=281 |accessdate=1 Desember 2018}}</ref> die Vallei van Meksiko, sy bevolking, die ''Mexica'' en die omliggende gebiede, wat later ’n deel van die land Meksiko geword het. Dit word in die algemeen beskou as ’n toponiem vir die Vallei, wat die primêre etnoniem vir die Asteekse Driebond geword het.
[[Lêer:CodexMendoza01.jpg|duimnael|Afbeelding van Meksiko-Tenochtitlan uit die ''Codex Mendoza'', 15de eeu]]
''Mēxihco'' was die Nahuatl-term vir die hartland van die Asteekse Ryk,<ref name="Bright2004">{{en}} {{cite book|author=William Bright |title=Native American Placenames of the United States |url=http://books.google.com/books?id=5XfxzCm1qa4C&pg=PA281 |year=2004 |publisher=University of Oklahoma Press |isbn=978-0-8061-3598-4 |page=281}}</ref> die Vallei van Meksiko, sy bevolking, die ''Mexica'' en die omliggende gebiede, wat later ’n deel van die land Meksiko geword het. Dit word in die algemeen beskou as ’n toponiem vir die Vallei, wat die primêre etnoniem vir die Asteekse Driebond geword het.
 
Die amptelike naam van die land is saam met die regeringsvorm verander. Tydens twee geleenthede (1821–1823 en 1863–1867) het die land bekend gestaan as ''Imperio Mexicano'' ("Meksikaanse Keiserryk"). Al drie federale grondwette (van 1824, 1857 en 1917, die huidige) het die naam ''Estados Unidos Mexicanos'' ("Verenigde Meksikaanse State") gebruik. Met die grondwet van 1824 het die land ’n federale republiek met die amptelike name ''Nación Mexicana'' ("Meksikaanse Nasie") en ''Estados Unidos Mexicanos'' ("Verenigde Meksikaanse State") geword.<ref>{{es}} {{cite web|url=http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/12148085130100492976402/p0000001.htm#I_1_|title=Constitución federal de los Estados Unidos mexicanos (1824)|accessdate=21 Julie 2016}}</ref> In die grondwette van 1836 en 1857 is die amptelike naam ná ''República Mexicana'' ("Meksikaanse Republiek") verkort, maar vir amptelike geskrifte het die langnaam steeds in gebruik gebly.<ref>{{es}} {{cite web|url=http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01361697524573725088802/p0000001.htm|title=Leyes Constitucionales de 1836|publisher=Cervantes Virtual|accessdate=21 Julie 2016}}</ref><ref>{{es}} {{cite web|url=http://www.senado.gob.mx/comisiones/directorio/federalismo/assets/documentos/constitucion_politica57.pdf|title=Constitución Federal de los Estados Unidos Mexicanos (1857)|accessdate=8 Januarie 2016}}</ref> Met die huidige grondwet van 1917 is die langnaam "Verenigde Meksikaanse State" weer ingevoer.<ref>{{es}} {{cite web|url=http://www.senado.gob.mx/comisiones/directorio/federalismo/assets/documentos/constitucion_politica1917.pdf|title=Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos (1917)|accessdate=8 Januarie 2016}}</ref>
 
== Geskiedenis ==
<!-- :''{{Hoofartikel: [[|Geskiedenis van Meksiko]].''}} -->
=== Vroeë geskiedenis ===
: ''{{Hoofartikel: [[|Meso-Amerika]].''}}
[[Lêer:TenochtitlanModel.JPG|duimnael|links|’n Model van die [[Asteke|Asteekse]] hoofstad [[Tenochtitlan]] waar [[Meksikostad]] tans geleë is]]
[[Lêer:Mexico's Territorial Evolution.png|duimnael|Territoriale ontwikkeling van Meksiko sedert die Onafhanklikheid van 1821]]
Die eerste spore van menslike beskawing is in die Vallei van Meksiko gevind en is meer as 23&nbsp;000 jaar oud. Eers is [[mielie]]s en [[Boontjie|bone]] gekweek en omstreeks 7000 v.C. het die eerste nedersettings ontstaan. In 1500 v.C. is die stad Tlatilco gestig, wat eers in die 4de eeu n.C. weer ontruim is.
 
Komplekse kulture het tussen 900 en 300 v.C. ontwikkel en tussen 100 en 900 n.C. het die Meso-Amerikaanse beskawings soos die Asteke, MayaMaja, Mixteke, Olmeke, Tlaxcalteke en Tolteke ontstaan. Tydens die vroeë post-klassieke tydperk het die Tolteke Sentraal-Meksiko en die Mixteke [[Oaxaca]] oorheers, en die laagland as MayaMaja-gebied het belangrikste sentrums in [[Calakmul]], [[Chichén Itzá]], [[Mayapán]], [[Palenque]] en [[Uxmal]] gehad. Omstreeks 1500 het die Asteke in die gebied van die huidige Meksiko geheers.
 
Meksiko het daarmee ’n lang geskiedenis waar die Asteke en MayaMaja onder die Amerikaanse hoogkulture van die [[Middeleeue]] in Meso-Amerika tel. Die sentrum van die Asteke was Tenochtitlan op die gebied van die huidige hoofstad Meksikostad. Die sentrum van die MayaMaja was Chichén Itzá op die [[Yucatan]]Yucatán-[[skiereiland]]. Die meeste kennis omtrent die geskiedenis van die Asteke en MayaMaja is aan verskeie codexe ontleen.
 
=== Die Spaanse koloniale bewind ===
: ''{{Hoofartikel: [[|Nieu-Spanje]].''}}
[[Lêer:Mapa del Virreinato de la Nueva España (1794).svg|duimnael|links|Kaart van Nieu-Spanje in 1800, sonder die Filippyne1794]]
[[Lêer:Mapa del Virreinato de la Nueva España (1819).svg|duimnael|Kaart van Nieu-Spanje in 1819, sonder die Filippyne]]
Met die ontdekking van die Amerikas deur [[Christophorus Columbus]] op 12 Oktober 1492 het die Europese verowering van die twee kontinente begin. Tussen 1517 en 1518 het die eerste Spaanse ekspedisies onder Francisco Hernández de Córdoba en Juan de Grijalva die Yucatan-skiereiland bereik. Die "nuutontdekte" beskawings en die rykdom aan [[goud]]voorwerpe het die ''tierra firme'', die vasteland, vir die [[Spanjaarde]] aanloklik gemaak.
 
Tussen 1519 en 1521 het [[Hernán Cortés]] die Asteekse Ryk met behulp van talle inheemse bondgenote vernietig, die gebied vir [[Spanje]] verower en Nieu-Spanje gestig. Gelyktydig het Francisco de Montejo die [[Spaanse verowering van Yucatan|Yucatan-skiereiland]] en Pedro de Alvarado vir Guatemala verower en die laaste Maya-stedeMajastede vernietig. Die kolonie was weens sy goud- en [[silwer]]rykdom onder die belangrikste oorsese besittings van Spanje. Oor die volgende drie eeue heen het die Spanjaarde en hul sendelinge die [[Rooms-Katolieke Kerk]] en die Spaanse taal in Meksiko gevestig.
 
=== Vanaf Onafhanklikheid tot Rewolusie ===
 
[[Lêer:Wpdms republic of texas.svg|duimnael|Die [[Republiek van Texas]] met geëiste gebiede]]
In 1835 het die Verenigde State probeer om Texas en Kalifornië van Meksiko te verkry. Op 2 Oktober 1835 het die [[Texaanse Onafhanklikheidsoorlog]] begin, wat op 21 April 1836 met die onafhanklikheid van die [[Republiek van Texas]], wat op 2 Maart 1836 gestig is, beëindig is. Tydens die [[Koekoorlog]] vanaf 16 April 1838 tot 9 Maart 1839 het Frankryk om ’n kompensasie vir ’n Franse bakkery, wat deur Meksikaanse beamptes verwoes is, geveg. Ná sentralisering van die regering is die [[Republiek van die Rio Grande]] op 17 Januarie 1840 gestig, wat reeds op 6 November 1840 geannekseer is. ’n Wyle later is op 16 Maart 1841 die [[Republiek van Yucatán]] gestig, wat ná die uitbreek van die [[Kasteoorlog]] deur die inheemse Maya-bevolkingMajabevolking in 1847, militêre steun van Meksiko gesoek en ná die toestemming weer by Meksiko aangesluit het. Meksiko sou eers op 22 Januarie 1901 die hele Yucatan-skiereiland terugwen.
 
[[Lêer:Mexican Cession.png|duimnael|links|Die Meksikaanse sessie van 1848 volgens die [[Verdrag van Guadalupe Hidalgo]] ná die [[Meksikaans-Amerikaanse Oorlog]]]]
Op 23 September 1931 het Meksiko by die [[Volkebond]] aangesluit, wat op 20 April 1946 weer ontbind is. Met die uitbreek van [[fascisme]] in Europa het Meksiko as ’n belangrike land van ballingskap gedien. In die [[Spaanse Burgeroorlog]] het die land saam met Frankryk, die [[Sowjetunie]] en die Verenigde State die Republikeine teen die Nasionaliste onder [[Francisco Franco]], [[Italië]], [[Nazi-Duitsland]] en [[Portugal]] ondersteun. Die regering het op 19 Maart 1938 as die enigste van 17 lede van die Volkebond teen die aansluiting van [[Oostenryk]] by Nazi-Duitsland protes aangeteken. Meksiko het daarop gewys dat die Duitse optrede ’n bedreiging vir die wêreldvrede sou inhou indien laasgenoemde sy verpligtinge uit die Volkebond nie sou nakom nie en die [[internasionale reg]] nie sou eerbiedig nie. Hiervoor is die naam van die Aartshertog-Karel-plein in [[Wene]] op 20 Junie 1956 ná ''Meksikoplein'' gewysig.
 
Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Meksiko van 1939 tot 1941 neutraal gebly en eers op 22 Mei 1942 oorlog teen Nazi-Duitsland, Italië en [[Japan]] verklaar, nadat Duitse duikbote die twee olietenkers ''Potrero del Llano'' en ''Faja de Oro'' vernietig het. Ná die einde van die Tweede Wêreldoorlog het Meksiko op 7 November 1945 ’n stigterslid van die [[Verenigde Nasies]],<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.un.org/en/member-states/index.html |title=Member States of the United Nations |publisher=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=211 JulieDesember 20162018}}</ref> op 31 Desember 1945 ’n lidland van die [[Internasionale Monetêre Fonds]]<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.imf.org/external/np/sec/memdir/memdate.htm|title=List of Members|publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]]|date=13 Junie 2012|accessdate=211 JulieDesember 20162018}}</ref> en die [[Wêreldbank]],<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.worldbank.org/en/about/leadership/members|title=Member Countries|publisher=[[Wêreldbank]]|accessdate=211 JulieDesember 20162018}}</ref> en op 30 April 1948 ’n stigterslid van die [[Organisasie van Amerikaanse Lande]] geword.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.oas.org/DIL/treaties_signatories_ratifications_member_states_mexico.htm |title=Multilateral Treaties – Mexico |publisher=[[Organisasie van Amerikaanse Lande]]|accessdate=211 JulieDesember 20162018}}</ref>
 
[[Lêer:Nafta.jpg|duimnael|links|Ondertekening van die NAFTA-verdrag in Oktober 1992 (v.l.n.r., agter): president Carlos Salinas de Gortari (Meksiko), president [[George H.W. Bush]] (Verenigde State) en eerste minister Brian Mulroney (Kanada); voor: Jaime Serra Puche (Meksiko), Carla Hills (Verenigde State) en Michael Wilson (Kanada)]]
Tydens die [[Koue Oorlog]] het Meksiko te danke aan sy handelsbetrekkinge met die Verenigde State ekonomiese groei ervaar (''Meksikaanse wonder'') en as die gasheer van die [[Olimpiese Somerspele 1968]], die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]] opgetree. Op 19 September 1985 is Meksikostad deur ’n [[aardbewing]] getref, wat dele van die hoofstad vernietig het, en waarin meer as 10&nbsp;000 mense die lewe gelaat het. In November 1993 het die land by [[APEC]] aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web|url=httphttps://www.apec.org/About-Us/About-APEC/Member-Economies.aspx|title=Member Economies|publisher=[[APEC]]|accessdate=211 JulieDesember 20162018}}</ref>
 
Volgend op ’n ooreenkoms van 17 Desember 1992, het Meksiko saam met [[Kanada]] en die Verenigde State die [[NAFTA]]-vryehandelsone op 1 Januarie 1994 in die lewe geroep. Op dieselfde dag het ''indígenas'' in die Suid-Meksikaanse deelstaat [[Chiapas-konflik|Chiapas ’n opstand]] teen die uitwerkings van [[globalisering]] en [[diskriminasie]] van Indios begin, wat op 12 Januarie 1994 beëindig, maar tans (2018) nie opgelos is nie.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://flag.blackened.net/revolt/mexico.html|title=Towards a history of events in Chiapas|accessdate=21 Julie 2016}}</ref> Op 18 Mei 1994 het Meksiko by die [[OESO]] aangesluit. In Desember 1994 het die Tequila-krisis begin, nadat die Meksikaanse regering nie die vaste [[Meksikaanse peso|peso]]-wisselkoers teenoor die Amerikaanse dollar kon byhou nie. Die krisis is deur lenings van die Verenigde State, die Internasionale Monetêre Fonds en die Wêreldbank in 1995 beëindig. Op 1 Januarie 1995 het Meksiko ’n stigterslid van die [[Wêreldhandelsorganisasie]] geword.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/org6_e.htm|title=Members and Observers|publisher=[[Wêreldhandelsorganisasie]]|accessdate=1 Desember 2018}}</ref>
 
[[Lêer:Mexican States with mafia conflicts.png|duimnael|Uitbreiding van die [[dwelmoorlog in Meksiko]]]]
Sedert die 1990's word die land deur ’n [[Dwelmoorlog in Meksiko|dwelmoorlog]] geskud, wat amptelik op 11 Desember 2006 met ''Operasie Michoacan'' van die Regering teen die [[Dwelmmiddel|dwelm]][[kartel]]le begin het. Die dwelmoorlog word nie net tussen die Meksikaanse Regering en die dwelmkartelle gevoer nie, maar ook tussen die dwelmkartelle wat vir invloed en smokkelroetes veg.<ref>{{en}} {{cite news | first=Ioan | last=Grillo | coauthors= |authorlink= | title=Mexico cracks down on violence | date=11 Desember 2006 | url =http://www.seattlepi.com/national/article/Mexico-cracks-down-on-violence-1222154.php | work=Seattle Post-Intelligencer|agency=Associated Press | pages = | accessdate = 21 Julie 2016}}</ref><ref>{{es}} {{cite news|url=http://www.zetatijuana.com/2011/12/12/quinto-ano-de-gobierno-60-mil-420-ejecuciones/ | title = Quinto año de gobierno: 60 mil 420 ejecuciones| publisher=Semanario Zeta | date=12 Desember 2011| accessdate = 8 Januarie 2016|archiveurl=https://archive.is/WLqY|archivedate=17 Desember 2012}}</ref> VolgendDit opword ’nverder ooreenkomsaangehits vandeur 17wapensmokkelary Desemberuit 1992,die het Meksiko saam met [[Kanada]] en dieaangrensende Verenigde State, diewaar [[NAFTA]]-vryehandelsoneself op 1 Januarie 1994oorlogswapens in diedeelstate lewesoos geroep.Texas Open dieselfde dag het ''indígenas'' in die SuidNieu-MeksikaanseMeksiko deelstaatby [[Chiapas-konflik|Chiapasgelisensieerde ’nhandelaars opstand]]vry teente die uitwerkings van [[globalisering]] en [[diskriminasie]] van Indios begin, wat op 12 Januarie 1994 beëindig, maar tans (2010) nie opgeloskoop is nie.<ref>{{en}} {{cite webnews |url=http://flagarticles.blackenedcnn.netcom/revolt2011-09-06/justice/mexico.htmlu.s..citizen.detained_1_mexican-attorney-grenade-mexican-federal-police |title=TowardsAmerican acitizen historyin ofMexican eventscustody inon arms-trafficking Chiapas|accessdatepublisher=21 Julie 2016}}</ref> Op 18 Mei 1994 het Meksiko by die [[OESOCNN]] aangesluit.|date=6 InSeptember Desember2011 1994|accessdate=6 hetSeptember die2011 Tequila|archiveurl=https://archive.is/20120701122948/http://articles.cnn.com/2011-krisis09-06/justice/mexico.u.s..citizen.detained_1_mexican-attorney-grenade-mexican-federal-police begin,|deadurl=yes nadat|archivedate=1 dieJulie Meksikaanse2012 regering}}</ref><ref>{{en}} nie{{cite die vaste [[Meksikaanse pesonews|peso]]url=http://articles.cnn.com/2009-wisselkoers teenoor die Amerikaanse dollar kon byhou nie06-18/politics/us.mexico.arms.report_1_drug-violence-smuggling-us-mexico-border?_s=PM:POLITICS Die krisis is deur lenings van die Verenigde State, die Internasionale Monetêre Fonds en die Wêreldbank in 1995|title=Study: beëindigU.S. Oplacks 1strategy Januarieto 1995fight hetarms Meksikosmuggling ’ninto stigterslid van dieMexico |publisher=[[WêreldhandelsorganisasieCNN]] geword.<ref>{{en}}|date=6 {{citeMaart 2012 web|urlaccessdate=7 November 2010 |archiveurl=https://wwwweb.wtoarchive.org/englishweb/thewto_e20120306224242/whatis_ehttp:/tif_e/org6_earticles.htm|titlecnn.com/2009-06-18/politics/us.mexico.arms.report_1_drug-violence-smuggling-us-mexico-border?_s=MembersPM%3APOLITICS and Observers|publisherdeadurl=[[Wêreldhandelsorganisasie]]yes |accessdatearchivedate=216 JulieMaart 2012 2016}}</ref>
 
Sedert 2016 is die stadsregering van Meksikostad besig om aan die hoofstad die amptelike status van dié land se 32ste deelstaat te verleen, maar volgens die grondwet mag die hoofstad nie in een van die deelstate lê nie. In 2018 is Meksiko saam met Kanada en die Verenigde State as mede-gasheer van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] aangewys. Vir Meksiko sal dit die derde [[Sokker-Wêreldbeker]] wees wat in dié land aangebied word.<ref>{{en}} {{cite news |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |publisher=[[BBC]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=1 Desember 2018}}</ref>
 
== Geografie ==
<!-- :''{{Hoofartikel: [[|Geografie van Meksiko]].''}} -->
[[Lêer:Mexicofromspace.PNG|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Meksiko]]
[[Lêer:Mexico 6 Volcanoes.jpg|duimnael|Die ses vulkane [[Iztaccíhuatl]], [[Popocatépetl]], [[Malintzin]], [[Cofre de Perote]], [[Citlaltépetl]] en [[Sierra Negra]], wat deel uitmaak van die [[Sierra Volcánica Transversal]]]]
[[Lêer:Pico Orizaba1.jpg|duimnael|Die vulkaan Citlaltépetl of Pico de Orizaba, die hoogste berg in Meksiko]]
[[Lêer:Mexico topographic map-blank.svg|duimnael|links|Topografiese kaart van Meksiko]]
[[Lêer:Mexico sea limits.svg|duimnael|links|’n Kaart watvan Meksiko se eksklusiewe ekonomiese sone uitbeeld]]
[[Lêer:Mexico-Popocatepetl.jpg|duimnael|Popocatépetl is die tweede hoogste berg in Meksiko asook die tweede hoogste vulkaan in Noord-Amerika]]
In die weste is die skiereiland [[Neder-Kalifornië]] in die [[Stille Oseaan]] en die [[Coloradorivier]] geleë, wat in die [[Golf van Kalifornië]] uitmond. Die westelike vasteland word deur die [[Rotsgebergte]] en die suide deur [[reënwoud]]e gekenmerk. In die noordooste is die [[Rio Grande]] (in Meksiko ''Río Bravo del Norte'' genoem) geleë, wat die grens met die Verenigde State vorm, en in die oostelike [[Golf van Meksiko]] uitmond. Die noorde van Meksiko tussen die Stille Oseaan in die weste en die Rio Grande in die ooste word deur [[woestyn]]gebiede soos die Chihuahua- en die Sonora-woestyn gekenmerk. Die Yucatan-skiereiland grens in die noorde aan die Golf van Meksiko en in die ooste aan die [[Karibiese See]]. 210 kilometer vanaf die oostelike kus van Yucatan is die [[eilandnasie]] [[Kuba]] geleë.
 
Die hoogste [[berg]] in die land asook die hoogste vulkaan in Noord-Amerika is [[Citlaltépetl]] met ’n hoogte van 5&nbsp;636&nbsp;m bo [[seevlak|seespieël]], waarna [[Popocatépetl]] met 5&nbsp;462&nbsp;m en [[Iztaccíhuatl]] met 5&nbsp;286&nbsp;m. Die langste [[rivier]] is die Rio Grande wat 3&nbsp;034&nbsp;km lank is.
 
Meksiko is op vier van die aarde se tektoniese plate geleë wat aardbewings en vulkaniese aktiwiteit veroorsaak. Dié land is dus een van die seismologies-aktiefste gebiede wêreldwyd.
 
=== Deelstate ===
: ''{{Hoofartikel: [[|Deelstate van Meksiko]].''}}
Meksiko bestaan uit 31 deelstate (''Estados'') en Meksikostad (''Ciudad de México''). Meksikostad is tans in oorgang om Meksiko se 32ste federale entiteit te word wat dit ’n vlak van outonomie soortgelyk aan dié van ’n deelstaat sal gee. ’n Klousule in die Grondwet van Meksiko verhoed egter dat dit ’n deeltaat kan word, aangesien dit die plek van mag in dié land is, tensy die hoofstad van dié land elders verskuif word.
Meksiko bestaan uit 31 deelstate (''Estados'') en die federale distrik Meksikostad (''Distrito Federal'').
 
{| class="wikitable sortable" style="width:100%;"
|+<big>Die 31 deelstate en dieMeksikostad federale(''Ciudad distrikde México'')</big>
!Deelstaat
!Hoofstad
Lêer:Political divisions of Mexico 1823 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko in 1823
Lêer:Political divisions of Mexico 1836 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko in 1836
Lêer:Political divisions of Mexico 1836-1845 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko tussen 1836 en 1845: {{legend|#ff8845|Gebied het sy onafhanklikheid verklaar}} {{legend|#ff9843|Gebiede geëis deur die Republiek van Texas}} {{legend|#ffaa68|Gebiede geëis deur die Republiek van die Rio Grande}} {{legend|#998173|Rebelle-gebiede}}
{{sleutel|#ff8845|Gebied verklaar sy onafhanklikheid}}
{{sleutel|#ff9843|Gebiede geëis deur die Republiek van Texas}}
{{sleutel|#ffaa68|Gebiede geëis deur die Republiek van die Rio Grande}}
{{sleutel|#998173|Rebelle-gebiede}}
Lêer:Political divisions of Mexico 1865 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko in 1865
Lêer:Political divisions of Mexico-en.svg|Die huidige 31 deelstate van Meksiko ensaam diemet federaleMeksikostad distrik(''Ciudad Meksikostadde México'')
</gallery>
 
=== Nedersettings ===
[[Lêer:Mexico-City-Zocalo.jpg|duimnael|Die sentrum van [[Meksikostad]] met die twee vulkane Popocatépetl en Iztaccíhuatl inop die agtergrond]]
Die elf grootste stede met meer as een miljoen inwoners is [[Meksikostad]], [[Ecatepec de Morelos]], [[Puebla de Zaragoza]], [[Tijuana]], [[Guadalajara]], [[León, Meksiko|León]], [[Ciudad Juárez]], [[Zapopan]], [[Monterrey]], [[Nezahualcóyotl]] en [[Mexicali]]. Hulle is meestal in die binneland geleë. Die kusgebiede is in teenstelling hiermee yl bevolk.<ref>{{de}} {{cite book|last=Knox|first=Paul L.|coauthors=Marston, Sallie A.|title=Humangeographie|publisher=Spektrum Akademischer Verlag|location=Berlin|year=2001|isbn=ISBN 3-8274-1109-2|pages=127}}</ref>
 
 
=== Klimaat ===
[[Lêer:Mexico Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Meksiko volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]]
Meksiko se klimaat is baie uiteenlopend. Die klimaatstreke wissel van subtropiese, berg- tot woestyntoestande.
Meksiko se [[klimaat]] is baie uiteenlopend met een van die wêreld se mees diverse weerstelsels. Die klimaatstreke wissel van subtropiese, berg- tot [[woestyn]]toestande. Dit streek van die buitenste [[subtropiese klimaat]] met vogtige [[somer]]s in die suidooste van dié land oor die heeljaar droë subtrope langs die [[Kreefskeerkring]] tot die klimaat van Kalifornië met [[winter]]reën in die uiterste weste (Baja California).
 
Meksiko word deur die Kreefskeerkring in gematigde en tropiese gebiede verdeel. Gebiede noord van die 24ste Breedtegraad ondervind laer temperature gedurende die [[winter]]maande, terwyl die temperature suid van die 24ste Breedtegraad heeljaar redelik konstant is en net van die ligging bo seevlak afhang. Die noorde van die land ontvang gewoonlik minder [[neerslag]] as die suide.
 
Van Meksiko se groot stede is baie in die Vallei van Mexiko of in aangrensende valleie met hoogtes van gewoonlik meer as 2000&nbsp;m (6&nbsp;562&nbsp;voet) geleë. Dit gee hulle 'n heeljaar gematigde klimaat met gemiddelde temperature van 16 tot 18&nbsp;°C (60,8 tot 64,4&nbsp;°F) en koel nagtemperature. Van die stede in die noorde soos Monterrey, Hermosillo en Mexicali ondervind somertemperature van 40&nbsp;°C (104&nbsp;°F) of meer. In die Sonorawoestyn kan die kwik tot 50&nbsp;°C (122&nbsp;°F) en hoër styg. Albei Meksikaanse kuslyne, behalwe vir die suidkus van die Golf van Campeche en noordelike Neder-Kalifornië, is kwesbaar vir ernstige orkane gedurende somer en [[herfs]].
 
<div align=center>
|-
|style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Taiga]]<br />[[Sierra de Juárez]], [[Baja California]]
|style="background:#e9e9e9;" align=center|AlpieneAlpynse klimaat<br />[[Nevado de Toluca]], [[México (deelstaat)|México]]
|style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Woud|Subtropiese woud]]<br />[[Miahuatlán]], [[Oaxaca]]
|style="background:#e9e9e9;" align=center|[[Woud|Gematigde woud]]<br />[[Ocoyoacac]], [[México (deelstaat)|México]]
=== Flora en fauna ===
Meksiko is een van die 17 lande wat as die sogenaamde "biodiversiteit-brandpunte" bekendstaan. Dit is die habitat van 200&nbsp;000 verskillende [[spesie]]s, wat 10 tot 12% van die totale wêreldbiodiversiteit uitmaak. Meksiko het met sy 763 opgetekende reptielspesies die meeste, met 448 soogdierspesies die tweede meeste en met 290 opgetekende amfibiespesies die vierde meeste spesies ter wêreld. Die [[flora]] sluit 26&nbsp;000 verskillende spesies in. Ongeveer 2&nbsp;500 spesies geniet amptelike beskerming.
 
In 2002 het Meksiko die tweede grootste vlak van ontbossing in die wêreld gehad, net ná Brasilië. Sowat 170&nbsp;000&nbsp;km² (65&nbsp;637&nbsp;myl²) is as "beskermde natuurgebiede" aangewys. Dit sluit 34 biosfeerreservate (onveranderde ekosisteme), 67 nasionale parke, 4 natuurlike monumente (weens hul estetiese, wetenskaplike of historiese waarde vir altyd beskerm), 26 gebiede met beskermde flora en fauna, 4 gebiede vir natuurlike hulpbronbeskerming (bewaring van grond, hidrologiese watergebiede en woude) en 17 heiligdomme (gebiede ryk aan diverse spesies).
 
Die ontdekking van die Amerikas het aan die res van die wêreld baie algemeen gebruikte voedselgewasse en eetbare plante besorg. Van Meksiko se inheemse kulinêre bestanddele sluit in: [[sjokolade]], [[avokado]], [[tamatie]], mielies, [[vanielje]], [[guave]], [[chayote]], welriekende hondebossie, [[patats]], [[yamboon]], zucchini, sapote, baie variasies van boontjies, en ’n nog groter verskeidenheid van chilipeper soos habanero en jalapeño. Die meeste van hierdie name is van inheemse tale soos Nahuatl afkomstig.
 
<div align=center>
 
== Politiek ==
<!-- :''{{Hoofartikel: [[|Politiek van Meksiko]].''}} -->
=== Uitvoerende gesag ===
[[Lêer:Presidente EnriqueElecto PeñaAndrés Nieto.Manuel FotografíaLópez oficialObrador (croppeda).jpg|duimnael|links|upright|Amptelike portret vanAndrés EnriqueManuel PeñaLópez NietoObrador, die huidige president van Meksiko]]
[[Lêer:Portada Original de la Constitucion Mexicana de 1917.png|duimnael|upright|Voorblad van die oorspronklike kopie van die Meksikaanse grondwet in 1917]]
Meksiko is volgens die grondwet van 1917 ’n federale presidensiële grondwetlike republiek met die president as regeringshoof en hoogste verteenwoordiger van dié staat. Die grondwet het tydens die Meksikaanse Rewolusie (1910–1920) ontstaan en is deur ’n grondwetgewende vergadering uitgewerk. Dit vorm ’n kompromis tussen verskeie belanghebbendes en bevat dus anti-klerklike, nasionale, anti-imperialistiese, republikeinse, paternalistiese en sosiale-hervormings-elemente. Daarbenewens omvat die grondwet liberale elemente soos burgerregte, wetlike sekuriteit, universele stemreg, staatswelsyn en die waarborg van private eiendom.<ref>{{de}} {{cite book|last=Stüwe|first=Klaus|coauthors=Stefan Rinke|title=Die politischen Systeme in Nord- und Lateinamerika. Eine Einführung.|publisher=VS Verlag für Sozialwissenschaften|location=Wiesbaden|year=2008|isbn=978-3-531-14252-4|pages=392}}</ref>
=== Buitelandse beleid ===
[[Lêer:Border Mexico USA.jpg|duimnael|links|Sedert 2005 word die Meksikaanse grens tot die Verenigde State, soos hier tussen [[San Diego]], [[Kalifornië]] (links), en [[Tijuana]], [[Baja California]] (regs), versterk uitgebrei]]
[[Lêer:Obama, Peña y Harper. IX Cumbre de Líderes de América del Norte.jpg|duimnael|Die Amerikaanse president [[Barack Obama]], Meksiko se president [[Enrique Peña Nieto]] en Kanada se eerste minister [[Stephen Harper]] tydens die NAFTA se spitsberaad in 2014]]
[[Lêer:Diplomatic missions of Mexico.svg|duimnael|links|Buitelandse betrekkinge van Meksiko:
{{legendsleutel|red|Meksiko}}
{{legendsleutel|#006666|Lande met ’n Meksikaanse ambassade}}]]
[[Lêer:Enrique Peña Nieto y Raúl Castro. Recepción en La Habana, Cuba.jpg|duimnael|Meksiko se president Enrique Peña Nieto tydens ’n staatsbesoek saam met die Kubaanse president [[Raúl Castro]] in [[Havana]] 2014]]
[[Lêer:Countries with wich Mexico has a FTA.svg|duimnael|links|Lande waarmee Meksiko ’n vryehandelsooreenkoms onderteken het]]
Meksiko se buitelandse beleid word deur die president se politiek gekenmerk<ref name="CPEUM89">{{es}} {{cite web| author=Politieke Grondwet van die Verenigde State van Meksiko | title=Artikel 89, Seksie 10 | date=5 Februarie 1917 | publisher=Kamer van Afgevaardigdes | url=http://www.cddhcu.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/1.pdf | accessdate=28 Maart 2009 |archiveurl = http://web.archive.org/web/20070825041639/http://www.cddhcu.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/1.pdf |archivedate = 25 Augustus 2007}}</ref> en deur die ministerie van buitelandse sake bestuur.<ref name="SRE">{{es}} {{cite web| author=Interne Reëls van die Ministerie van Buitelandse Sake | title=Artikel 2, Seksie | date=10 Augustus 2001 | publisher=Ministerie van Buitelandse Sake | url=http://www.sre.gob.mx/acerca/marco_normativo/reglamento.htm | accessdate=28 Maart 2009 |archiveurl=http://web.archive.org/web/20080611012801/http://www.sre.gob.mx/acerca/marco_normativo/reglamento.htm |archivedate=11 Junie 2008}}</ref> Die beginsels van die buitelandse beleid word grondwetlik erken in artikel 89, seksie 10, insluitend: respek vir die internasionale reg en wetlike gelykheid van nasies, hul soewereiniteit en onafhanklikheid, nie-inmenging in die huishoudelike sake van ander lande, vreedsame oplossing van konflikte, en die bevordering van die gesamentlike veiligheid deur aktiewe deelname in internasionale organisasies.<ref name="CPEUM89" /> Sedert die 1930's het die ''Estrada''-doktrine gedien as ’n belangrike aanvulling tot hierdie beginsels.<ref>{{de}} {{cite book|last=Stüwe|first=Klaus|coauthors=Stefan Rinke|title=Die politischen Systeme in Nord- und Lateinamerika. Eine Einführung.|publisher=VS Verlag für Sozialwissenschaften|location=Wiesbaden|year=2008|isbn=978-3-531-14252-4|pages=410}}</ref><ref name=estradadoctrine>{{es}} {{cite web| last=Palacios Treviño | first=Jorge | title=La Doctrina Estrada y el Principio de la No-Intervención | url=http://www.diplomaticosescritores.org/obras/DOCTRINAESTRADA.pdf | accessdate=4 April 2009}}</ref>
 
Meksiko is een van die stigterslede van verskeie internasionale organisasies, veral die Verenigde Nasies, die Organisasie van Amerikaanse Lande, die Organisasie van Ibero-Amerikaanse Lande,<ref>{{es}} {{cite web| author=Organisasie van Ibero-Amerikaanse Lande | title=Members | publisher=Organisasie van Ibero-Amerikaanse Lande | url=httphttps://www.oei.es/acercaoei.htmAcercaDeLaOEI/ | accessdate=81 JanuarieDesember 20162018}}</ref> die OPANAL<ref>{{es}} {{cite web| author=OPANAL | title=Estados Miembros del OPANAL | publisher=OPANAL official website | url=http://www.opanal.org/estados-miembros/ | accessdate=211 JulieDesember 20162018}}</ref> en die Rio-groep.<ref>{{es}} {{cite web| author=Ministerie van Buitelandse Sake | title=El Presidente Felipe Calderón Hinojosa en la Ceremonia de Entrega de la Secretaría Pro Témpore del Grupo de Río | date=7 Maart 2007 | publisher=Gobierno Federal | url=http://portal2.sre.gob.mx/gruporio/index.php?option=com_content&task=view&id=2&Itemid=2 | archiveurl=http://wayback.archive.org/web/20090823035712/http://portal2.sre.gob.mx/gruporio/index.php?option=com_content&task=view&id=2&Itemid=2 | archivedate=23 Augustus 2009 | accessdate=6 April 2009}}</ref> In 2008 het Meksiko meer as 40 miljoen Amerikaanse dollar tot die Verenigde Nasies se gereelde begroting bygedra.<ref name="unbudget">{{en}} {{cite web| author=Verenigde Nasies | title= Regular Budget Payments | year=2008 | publisher=Global Policy | url=https://www.globalpolicy.org/component/content/article/133/27475.html | accessdate=211 JulieDesember 20162018}}</ref> Daarbenewens was dit sedert sy toetreding in 1994 die enigste Latyns-Amerikaanse lidland van die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling (OESO) voordat Chili in 2010 ’n volle lid geword het.<ref>{{en}} {{cite web| title=Chile signs up as first OECD member in South America | date=11 Januarie 2010 |publisher=[[OESO]] | url=http://www.oecd.org/chile/chilesignsupasfirstoecdmemberinsouthamerica.htm | accessdate=211 JulieDesember 20162018}}</ref> Meksiko is ook ’n waarnemende lidland van internasionale organisasies soos die [[Andesgemeenskap]], die [[Beweging van Onverbonde Lande]], Mercosur en die Unie van Suid-Amerikaanse Nasies (UNASUR).
 
Meksiko word as streeksmoondheid beskou,<ref name="regionalpower">{{en}} {{cite web|title=Japan's Regional Diplomacy, Latin America and the Caribbean|publisher=Ministry of Foreign Affairs of Japan|url=httphttps://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/2006/05.pdf|format=PDF|accessdate=211 JulieDesember 20162018}}</ref><ref name="regionalpower2">{{en}} {{cite web|title=Latin America: Region is losing ground to competitors|publisher=Oxford Analytica|url=http://www.oxanstore.com/displayfree.php?NewsItemID=130098|archiveurl=http://wayback.archive.org/web/20070424211219/http://www.oxanstore.com/displayfree.php?NewsItemID=130098|archivedate=24 April 2007|accessdate=4 April 2009}}</ref> weens sy teenwoordigheid in die groot ekonomiese groepe soos die G8 + 5 en die G20. Daarbenewens het Meksiko sedert die 1990's met die ondersteuning van Kanada, [[Italië]], [[Pakistan]], [[Suid-Korea]], [[Spanje]], [[Argentinië]], [[Turkye]] en [[Malta]], wat ’n informele groep, bekend as die Koffie-Klub,<ref name="coffeeclub">{{en}} {{cite news | author=Maggie Farley | title=Mexico, Canada Introduce Third Plan to Expand Security Council | date=22 Julie 2005 |work=Los Angeles Times | url=http://articles.latimes.com/2005/jul/22/world/fg-unreform22 | accessdate=21 Julie 2016}}</ref> vorm, gepoog om ’n hervorming van die Verenigde Nasies se veiligheidsraad en sy werksmetodes te stimuleer. Daarby vorm hulle ’n opposisie teen die lande van die G4-groep, bestaande uit Duitsland, Brasilië, [[Indië]] en Japan, wat aanspraak maak op permanente setels in die VN se veiligheidsraad. Meksiko se politiek is hoofsaaklik gerig teen die setel van Brasilië, omdat dit beskou word as bedreiging in die magstruktuur binne Latyns-Amerika.
 
Sedert die onafhanklikheidsoorlog is die verhoudings van Meksiko hoofsaaklik gefokus op die Verenigde State van Amerika, sy noordelike buurland, grootste handelsvennoot,<ref>{{en}} {{cite web| title=Bilateral Trade | year=2006 | publisher=Embassy of the U.S. in Mexico | url=http://usembassy-mexico.gov/eng/eataglance_trade.html | archiveurl=http://wayback.archive.org/web/20090827020501/http://usembassy-mexico.gov/eng/eataglance_trade.html | archivedate=27 Augustus 2009 | accessdate=28 Maart 2009}}</ref> en die mees kragtige akteur in die westelike hemisfeer en wêreld-sake.<ref>{{en}} {{cite web| author=Kim Richard Nossal | title=Lonely Superpower or Unapologetic Hyperpower? Analyzing American Power in the Post-Cold War Era | date=29 Junie – 2 Julie 1999 | publisher=Queen's University | url=http://post.queensu.ca/~nossalk/papers/hyperpower.htm | accessdate=281 MaartDesember 20092018}}</ref> Meksiko het die Kubaanse regering sedert hul stigting in die vroeë 1960's,<ref name="keller">{{en}} {{cite web| author=Renata Keller | title=Capitalizing on Castro: Mexico's Foreign Relations with Cuba, 1959–1969 | year=2009 | publisher=Latin American Network Information Center | url=http://lanic.utexas.edu/project/etext/llilas/ilassa/2009/keller.pdf | archiveurl=http://wayback.archive.org/web/20110513114515/http://lanic.utexas.edu/project/etext/llilas/ilassa/2009/keller.pdf | archivedate=13 Mei 2011 | accessdate=28 Maart 2009}}</ref> die Sandinistiese rewolusie in Nicaragua in die laat 1970's,<ref name="salaverry">{{en}} {{cite web| author=Salaverry, Jorge | title=Evolution of Mexican Foreign Policy | date=11 Maart 1988 | publisher=The Heritage Foundation | url=httphttps://www.heritage.org/researchamericas/reports/1988/03report/evolution-of-mexican-foreign-policy | accessdate=211 JulieDesember 20162018}}</ref> en linkse rewolusionêre groepe in El Salvador gedurende die 1980's ondersteun.<ref name="elsalvador">{{en}} {{cite web| title=El Salvador in the 1980s | publisher=Historical Text Archive | url=http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=345 | accessdate=28 Maart 2009}}</ref> Tydens Felipe Calderón se bewind is ’n groter klem op verhoudings met Latyns-Amerika en die [[Wes-Indië|Karibiese Eilande]] geleë.<ref name="Calderon FP">{{es}} {{cite web|language=Spanish|author=Dirección General de Coordinación Política | title=Se hará política exterior de Estado: Patricia Espinosa | date=2 Desember 2008 | publisher=Senate of the Republic | url=http://www.senado.gob.mx/gace.php?sesion=2008/12/04/1&documento=4 | accessdate=29 Maart 2009}}{{deadDooie linkskakel|date=April 2014}}</ref>
 
== Ekonomie ==
<!-- :''{{Hoofartikel: [[|Ekonomie van Meksiko]].''}} -->
=== Algemene oorsig ===
[[Lêer:Mexico GDP per capita 2007.svg|duimnael|links|Meksikaanse deelstate volgens [[Bruto binnelandse produk]] in 2007]]
[[Lêer:Mexico HDI states.svg|duimnael|Deelstate van Meksiko volgens [[Menslike ontwikkelingsindeks]] in 2004:
{{legendsleutel|#006000|0,80 en hoër}}
{{legendsleutel|#3fba00|0,750–0,799}}
{{legendsleutel|#ffff00|0,70–0,749}}]]
[[Lêer:TLCMexico.PNG|duimnael|links|
{{legendsleutel|#006847|'''Meksiko'''.}}
{{legendsleutel|#FF0000|Ander lande van die [[NAFTA]].}}
{{legendsleutel|#0000FF|Ander lande wat met Meksiko ’n [[vryehandelsooreenkoms]] gesluit het.}}
{{legendsleutel|#FFA000|Lande wat belangstelling getoon het in ’n handelsooreenkoms met Meksiko.}}]]
[[Lêer:Mexico unemployment by state.svg|duimnael|[[Werkloosheid]] in Meksiko in 2011:<ref>{{es}} {{cite web|url=http://www.inegi.org.mx/inegi/contenidos/espanol/prensa/comunicados/ocupbol.asp |title=Indicadores de ocupación y empleo |publisher=INEGI |date=19 Januarie 2012 |accessdate=8 Januarie 2016}}</ref>
{{col-begin}}
{{col-break}}
{{legendsleutel|#f4d7d7|≤2,5%}}
{{legendsleutel|#e9afaf|≤3,0%}}
{{legendsleutel|#de8787|≤3,5%}}
{{col-break}}
{{legendsleutel|#d35f5f|≤4,0%}}
{{legendsleutel|#c83737|≤4,5%}}
{{legendsleutel|#a02c2c|≤5,0%}}
{{col-break}}
{{legendsleutel|#782121|≤5,5%}}
{{legendsleutel|#501616|≤6,0%}}
{{legendsleutel|#280b0b|>6,1%}}
{{col-end}}]]
Meksiko beskik oor een van die grootste ekonomieë ter wêreld en word as ’n plaaslike mag asook 'n belangrike tussengangervennoot beskou. Daarbenewens het Meksiko in 1994 die eerste van twee Latyns-Amerikaanse lidlande van die OESO, vóór [[Chili]], geword en is volgens die Wêreldbank ’n gevestigde nuut-geïndustrialiseerde land met bo-gemiddelde inkomste<ref name="wb-upper-middle">{{en}} {{cite web |url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519#Upper_middle_income |title=Country and Lending Groups |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=211 JulieDesember 20162018|quote=Uppermiddle Income defined as a per capita income between $3,976 – $12,275}}</ref> en een van die opkomende magte.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.ipsnews.net/2007/06/g8-despite-differences-mexico-comfortable-as-g5-emerging-power/ |title=G8: Despite Differences, Mexico Comfortable as Emerging Power |publisher=ipsnews.net |date=5 Junie 2007 |accessdate=211 JulieDesember 20162018}}</ref> Meksiko beskik oor die [[Lys van lande volgens BBP (nominaal)|14de grootste nominale BBP]] en die [[Lys van lande volgens BBP (Koopkragpariteit)|11de grootste BBP]] volgens [[Koopkragpariteit]]. Die ekonomie is sterk gekoppel aan dié van sy NAFTA-vennote, Kanada en die Verenigde State. Meksiko is ook ’n lidland van die Organisasie van Amerikaanse Lande, van die [[Groep van Vyf]], van die [[Groep van Agt|Groep van Agt + Vyf]], van die [[Groep van 15]], van die [[Groep van 20]], van APEC en van die [[Latynse Unie]].
 
Meksiko se vernaamste handelsvennote volgens uitvoer sluit in (2013): die Verenigde State (78,5%), Kanada (2,9%), Spanje (2,4%), die [[Volksrepubliek China]] (1,5%), [[Duitsland]] (1,3%) en [[Colombia]] (1,2%). Die ses vernaamste handelsvennote volgens invoer is (2013): die Verenigde State (49,4%), die Volksrepubliek China (15,8%), [[Japan]] (4,8%), Duitsland (3,7%), [[Suid-Korea]] (3,4%) en Kanada (2,7%).
 
Volgens die Amerikaanse multinasionale beleggingsbank [[Goldman Sachs]] word Meksiko geprojekteer as die wêreld se vyfde grootste ekonomie teen 2050 geprojekteer.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://thecatalist.org/2010/03/mexico-2050-the-world%C2%B4s´s-fifth-largest-economy/|title=Mexico 2050: The World´s Fifth Largest Economy|publisher=The Catalist|date=17 Maart 2010|accessdate=211 JulieDesember 20162018}}</ref> [[PricewaterhouseCoopers]] (PwC), ’n multinasionale professionele diensmaatskappy gevestig in [[Londen]] in die [[Verenigde Koninkryk]], het in Januarie 2013 beraam, dat Meksiko in 2050 die wêreld se sewende grootste ekonomie sal wees.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.pwc.com/en_GX/gx/world-2050/assets/pwc-world-in-2050-report-january-2013.pdf|title=World in 2050|publisher=PricewaterhouseCoopers|date=Januarie 2013|accessdate=8 Januarie 2016}}</ref>
 
=== Hulpbronne en produserende bedryf ===
[[Lêer:Ciudad.de.Mexico.City.Distrito.Federal.DF.Paseo.Reforma.Skyline.jpg|duimnael|links|Stadshorison van Meksikostad, die ekonomiese sentrum van sowel Meksiko asook Latyns-Amerika]]
Meksiko is naas Brasilië en voor [[Argentinië]] Latyns-Amerika se tweede grootste [[staal]]<nowiki/>produsent met sowat ’n kwart van die totale produksie en wêreldwyd die 13de grootste staalprodusent met omtrent 18&nbsp;995 miljoen metrieke ton in 2014. Dié land is tans met 2&nbsp;934&nbsp;000 vaatjies in 2013 die tiende grootste [[ruolie]]-produsent ter wêreld, ná ander Amerikaanse lande soos die Verenigde State, Kanada, [[Venezuela]] en nog voor Brasilië. Die grootste ontginner van ru-olie in Meksiko, die staatsmaatskappy PEMEX, is Meksiko se grootste maatskappy en die sewende grootste ruolie-ontginner ter wêreld.
 
Meksiko is die sewende grootste [[mielie]]- (22&nbsp;663&nbsp;953 ton in 2013) en die vyfde grootste [[boontjie]]-produsent (1&nbsp;294&nbsp;634 ton in 2013) ter wêreld.
 
Meksiko beskik oor die wêreld se sesde grootste elektroniese bedryf ná lande soos die Volksrepubliek China, die Verenigde State, Japan, Suid-Korea en die [[Republiek China]].
 
=== Toerismebedryf ===
Volgens die Wêreldtoerismeorganisasie is Meksiko een van die mees besoekte lande ter wêreld en die tweede mees besoekte land in die Amerikas na die Verenigde State. Die belangrikste plekke, wat deur toeriste besoek is, sluit in die Meso-Amerikaanse ruïnes, kulturele feeste, koloniale stede, natuurreservate en kusstede. Meksiko het die 23ste hoogste inkomste van [[toerisme]] in die wêreld en die hoogste een in Latyns-Amerika.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www2.unwto.org/facts/eng/pdf/indicators/Top%20Spenders.pdf |title=UNWTO Archive &#124; World Tourism Organization UNWTO |publisher=Unwto.org |accessdate=81 JanuarieDesember 20162018}}</ref> Die meeste toeriste, wat Meksiko besoek, kom veral uit die Verenigde State en Kanada, gevolg deur Europa en Asië asook ’n kleiner aantal uit Latyns-Amerika.<ref>{{es}} {{cite web| url=http://www.sectur.gob.mx/wb/sectur/sect_Estadisticas_del_Sector|title = Turismo de internación 2001–2005, Visitantes internacionales hacia México | publisher = Secretaría de Turismo (SECTUR)|author=SECTUR|accessdate=8 Januarie 2016|year=2006|archiveurl = http://web.archive.org/web/20080610233248/http://www.sectur.gob.mx/wb/sectur/sect_Estadisticas_del_Sector |archivedate = 10 Junie 2008}} bl. 5</ref> Meksiko staan bekend as een van die belangrikste toeristebestemmings ter wêreld met stede soos Acapulco de Juárez en Cancún. Dié land beheer met 34 [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e die meeste in die Amerikas en die sewende meeste ter wêreld,<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.worldheritagesite.org/countries/country.php?id=72 |title=World Heritage Sites in Mexico |publisher=Worldheritagesite.org |accessdate=21 Julie 2016}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/mx |title= Properties inscribed on the World Heritage List (34) |publisher=Whc.unesco.org |accessdate=21 Julie 2016}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/events/295 |title=Mexico's World Heritage Sites Photographic Exhibition at UN Headquarters |publisher=Whc.unesco.org |accessdate=21 Julie 2016}}</ref> en is in 2010 met 22,5 miljoen internasionale aankomste per jaar die tiende mees besoekte land ter wêreld.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://wayback.archive.org/web/20120113021355/http://mkt.unwto.org/sites/all/files/docpdf/unwtohighlights11enlr.pdf |title=Toerisme |publisher=Wêreldtoerismeorganisasie |format=PDF |date=Junie 2011 |accessdate=8 Januarie 2016}}</ref>
 
Meksiko staan bekend as een van die belangrikste toeristebestemmings ter wêreld met stede soos Acapulco de Juárez en Cancún. Dié land beheer met 35 [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e die meeste in die Amerikas en die sewende meeste ter wêreld,<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.worldheritagesite.org/country/id/72 |title=World Heritage Sites in Mexico |publisher=Worldheritagesite.org |accessdate=1 Desember 2018}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/mx |title= Properties inscribed on the World Heritage List (34) |publisher=Whc.unesco.org |accessdate=1 Desember 2018}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/events/295 |title=Mexico's World Heritage Sites Photographic Exhibition at UN Headquarters |publisher=Whc.unesco.org |accessdate=1 Desember 2018}}</ref> en is in 2010 met 22,5 miljoen internasionale aankomste per jaar die tiende mees besoekte land ter wêreld.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://wayback.archive.org/web/20120113021355/http://mkt.unwto.org/sites/all/files/docpdf/unwtohighlights11enlr.pdf |title=Toerisme |publisher=Wêreldtoerismeorganisasie |format=PDF |date=Junie 2011 |accessdate=8 Januarie 2016}}</ref>
 
<div align=center>
=== Mediabedryf ===
[[Lêer:TV-Azteca, Mérida, Yucatán (01).jpg|duimnael|links|Stasie van TV Azteca in Mérida, Yucatán]]
[[Lêer:Televisa laguna.jpg|duimnael|Stasie van Televisa in Torreón, Coahuila.]]
In Meksiko is daar meer as 500 televisiekanale, waarvan die meeste behoort aan twee private TV-maatskappye met nasionale dekking wat die kykergetalle oorheers: "Televisa" en "TV Azteca", waarvan Televisa die grootste televisie-aanbieder in die Spaanssprekende wêreld is. In die metropolitaanse gebied van Meksikostad is daar ook "Canal 11, Nasionale Polytechnic Institute", "Channel 22 van die Nasionale Raad vir kultuur en die kunste (CONACULTA)", Project 40 en Chain drie (Kanaal 28, XHTRES-TV).
 
[[Lêer:Televisa laguna.jpg|duimnael|Stasie van Televisa in Torreón, Coahuila.]]
Uit die Verenigde State is daar die amptelike kanale en takke van twee groot kettinggroepe met plaaslike uitbreidings. In Tijuana, Baja California, is daar verskeie Amerikaanse maatskappye wat ’n kanaal in die stad het: Singapore (33), Fox (6), ESPN en andere.
 
In noordoostelike Meksiko, het die "Multimedia"-netwerk sy eie ontwikkeling onderneem, wat alom bekend staan as "die derde netwerk in die land",<!--sin moet verbeter word--> wat uitsaai vanuit die stad Monterrey.
 
DieMeksikostad Federale(''Ciudad de DistrikMéxico'') is tans (20102018) op soek na ’n frekwensie. Daarbenewens het elke staat van die republiek ’n stelsel van openbare televisie vir hulle stede. Die instelling wat die skedule bepaal van programme wat op televisie uitgesaai word, is die Direktoraat-generaal van Radio, TV en Film.
 
== Demografie ==
<!-- :''{{Hoofartikel: [[|Demografie van Meksiko]].''}} -->
=== Oorsig ===
[[Lêer:Mexico-demography.png|duimnael|Meksiko se bevolkingsgroei (1961–2003)]]
Volgens die laaste sensusopname van 2010,<ref>{{es}} {{cite web|title=Censo de Población y Vivienda 2010 |url=http://www3.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/Default.aspx?c=27302&s=est |publisher=Inegi.org.mx |accessdate=211 JulieDesember 20162018}}</ref> wat deur die ''Instituto Nacional de Estadística y Geografía'' ("Nasionale Instituut vir Statistiek en Aardrykskunde"), oftewel INEGI, gehou is, het Meksiko ’n amptelike bevolking van 112&nbsp;336&nbsp;538 gehad. Meksiko is daarmee die 11de grootste bevolking ter wêreld, die derde grootste in die Amerikas (ná die Verenigde State en Brasilië) en die tweede grootste in Noord-Amerika. Die grootste stad met die meeste inwoners in sy omtrekgebied is die hoofstad Meksikostad, waar 8,9 miljoen mense binne die stadsgrense en 21,2 miljoen in die metropolitaanse gebied saamgetrek is. Die land waarheen die Meksikane hoofsaaklik heen verhuis is die aangrensende Verenigde State, waar 9,9 miljoen Meksikane bly.
 
=== Bevolking ===
[[Lêer:Mexico estados densidad.svg|duimnael|Meksikaanse deelstate volgens bevolkingsdigtheid]]
Die Meksikaanse bevolking bestaan uit 65% Mestizo's, wat afstammelinge van mense met inheemse en Europese (veral vanuit Spanje) herkoms is, 17,5% AmerindianeAmer[[indiane]], 16,5% blankes en 1,0% ander etniese groepe.
 
Die totale inheemse bevolking van Meksiko maak sowat 15,7 miljoen mense uit. Die grootste inheemse etniese groep is die [[Nahua]], die nasate van die Asteekse bevolking, met sowat 2,5 miljoen mense. Tweede op die lys is die MayaMaja, met sowat 1,5 miljoen mense. Die Mixteke en Zapoteke is volke wat beide omtrent 750&nbsp;000 groot is. Die deelstate met die grootste inheemse bevolking is Yucatán met 59%, Quintana Roo met 39% en Campeche met 27%.<ref>{{es}} {{cite web|url=http://www.cdi.gob.mx/index.php?id_seccion=91 |title=Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas. México |publisher=Cdi.gob.mx |accessdate=8 Januarie 2016}}</ref>
 
Die oorgrote meerderheid van die Meksikaanse bevolking word as ''Mestizo's'' geklassifikeer. Dit beteken dat hulle hulself nie as deel van die inheemse of deel van die Europese bevolking beskou nie, maar as nakomelinge van gemengde herkoms.
 
=== Tale ===
[[Lêer:Map of the languages of Mexico.png|duimnael|Kaart watvan die inheemse tale van Meksiko met meer as 100&nbsp;000 sprekers vertoon]]
Die [[amptelike taal]] wat deur die regering gebruik word is ''[[de facto]]'' Spaans, terwyl in die huidige Meksikaanse grondwet van 1917 geen amptelike taal vir die federale vlak vasgelê is nie. Volgens die grondwet vorm Spaans saam met MayathanMajaans, Nahuatl en 65 ander inheemse tale Meksiko se landstale.<ref>{{es}} {{cite journal|author=INALI [Instituto Nacional de Lenguas Indígenas] |authorformat=scap|authorlink=Instituto Nacional de Lenguas Indígenas |date=14 Januarie 2008 |accessdate=1 Desember 2018 |title=Catálogo de las lenguas indígenas nacionales: Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas |url=httphttps://www.inali.gob.mx/pdf/CLIN_completo.pdf |format=PDF |journal=Diario Oficial de la Federación |location=Meksikostad |publisher=Regering van Meksiko, Ministerie van Binnelandse Sake |volume=652 |issue=9 |pages=22–78 (eerste afdeling), 1–96 (tweede afdeling), 1–112 (derde afdeling) |oclc=46461036}}</ref>
 
Meksiko is die grootste Spaanssprekende land ter wêreld met omtrent ’n derde van alle moedertaalsprekers van Spaans;<ref>{{en}} {{cite web|title=Spanish Language History| publisher=Today Translations|url=httphttps://www.todaytranslations.com/index.asplanguage-Q-Page-E-Spanish-Language-History--13053095history/spanish|archiveurl=http://wayback.archive.org/web/20050417234656/http://www.todaytranslations.com/index.asp-Q-Page-E-Spanish-Language-History--13053095|archivedate=17 April 2005|accessdate=1 OktoberDesember 20072018}}</ref><ref>{{es}} {{cite web|title=Título Primero, Capítulo I, De las garantías individuales|work=Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos|publisher=Kongres van die Unie van die Verenigde Meksikaanse State|url=http://www.normateca.gob.mx/Archivos/34_D_1247_22-06-2007.pdf|format=PDF|date=19 Junie 2007|accessdate=21 Julie 2016}}</ref> in 2011 het 105 miljoen mense Spaans as hul moedertaal gebruik. Weens die Meksikaanse immigrasie na Kanada en die Verenigde State is Meksikaans-Spaans ook in albei lande gebruiklik.
 
Omtrent 5,4% van die Meksikaanse bevolking praat inheemse tale, waarvan Nahuatl met sowat 1,45 miljoen moedertaalsprekers die grootste is,<ref>{{es}} {{cite book|author=INEGI [Instituto Nacional de Estadísticas, Geografia e Informática] |authorformat=scap|authorlink=Instituto Nacional de Estadística, Geografía e Informática |year=2005 |title=Perfil sociodemográfica de la populación hablante de náhuatl |url=http://www.inegi.gob.mx/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/censos/poblacion/poblacion_indigena/Hablantes_Nahuatl.pdf |format=PDF|series=XII Censo General de Población y Vivienda 2000 |edition=Publicación única|publisher=INEGI|location=Aguascalientes, Mex. |isbn=970-13-4491-X|accessdate=8 Januarie 2016}}</ref> gevolg deur MayathanMajaans met 750&nbsp;000 moedertaalsprekers. [[Mixteeks]] en [[Zapoteeks]] word beide deur sowat 400&nbsp;000 mense gepraat.<ref>{{es}} {{cite web|url=http://www.inali.gob.mx/catalogo2007/html/v_zapoteco.html|archiveurl=http://wayback.archive.org/web/20071116035707/http://www.inali.gob.mx/catalogo2007/html/v_zapoteco.html|archivedate=16 November 2007 |title=Catalogo de las lenguas indígenas nacionales: Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas |publisher=Instituto Nacional de Lenguas Indígenas |date=16 November 2007 |accessdate=8 Januarie 2016}}</ref>
 
=== Godsdiens ===
[[Lêer:Catedral de México.jpg|duimnael|links|Die Katedraal van Meksikostad; die [[Rooms-Katolieke Kerk]] is verreweg die belangrikste godsdiens in Meksiko]]
[[Lêer:1531 Nuestra Señora de Guadalupe anagoria.jpg|duimnael|upright|Onse liewe vrou van Guadalupe, die beskermheilige van Meksiko]]
Die belangrikste godsdiensgroep en denominasie is die Rooms-Katolieke Kerk met sowat 93 miljoen (83%) lede volgens die sensus van 2010, terwyl 10% (11 miljoen) lede van ander [[Christendom|Christelike]] kerke, soos Evangelikalisme (5%), Pinksterbeweging (1,6%), [[Jehovah se Getuies]] (1,4%), Sewendedagadventistekerk (0,6%) en die [[Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae]] (0,3%) uitmaak.<ref name="2010-census">{{es}} {{cite web |url=http://www3.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/Default.aspx?c=27302&s=est |title=Censo de Población y Vivienda 2010 – Cuestionario básico |publisher=INEGI |accessdate=21 Julie 2016}}</ref> Volgens die grondwet van 1917 beskik Meksiko nie oor ’n staatsgodsdiens nie en godsdiensvryheid word gewaarborg.
 
Meksiko het die derde grootste Christelike bevolking (107 miljoen) ter wêreld ná die Verenigde State en Brasilië, asook met 92&nbsp;924&nbsp;489 lidmate<ref name="2010-census" /> die tweede grootste Rooms-Katolieke bevolking ná Brasilië.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.adherents.com/largecom/com_romcath.html |title=The Largest Catholic Communities |accessdate=211 Desember Julie2018 2016|work=Adherents.com}}</ref> Volgens die persentasie Rooms-Katolieke van die landsbevolking (95,0%), staan Meksiko wêreldwyd op die sesde plek. 47% van die Rooms-Katolieke Meksikane besoek weekliks die kerk.<ref>{{en}} {{cite web|title=Church attendance|work=Study of worldwide rates of religiosity|year=1997|publisher=University of Michigan|url=http://www.ns.umich.edu/htdocs/releases/print.php?Releases/1997/Dec97/chr121097a|archiveurl=http://wayback.archive.org/web/20060901122224/http://www.ns.umich.edu/htdocs/releases/print.php?Releases/1997/Dec97/chr121097a|archivedate=1 September 2006|accessdate=3 Januarie 2007}}</ref> Die feesdag van Onse Liewe Vrou van Guadalupe, die beskermheilige van Meksiko, word op 12 Desember gevier en deur baie Meksikane as die belangrikste godsdienstige vakansiedag van hul land beskou.<ref>{{en}} {{cite web|title=Our Lady of Guadalupe|url=httphttps://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=456 |publisher=Catholic Online|accessdate=211 JulieDesember 20162018}}</ref>
 
Volgens die sensus van 2010 bly 67&nbsp;476 [[Jode]], 18&nbsp;185 aanhangers van die Oosterse godsdienste soos [[Boeddhisme|Boeddhiste]] en 300 [[Islam|Moslems]] in Meksiko.<ref name="2010-census" />
 
== Kultuur ==
<!-- :''{{Hoofartikel: [[|Kultuur van Meksiko]].''}} -->
[[Lêer:PLAZA DE LAS TRES CULTURAS-1.jpg|duimnael|Plein van die drie kulture in Meksikostad. Dié plein versamel drie argitektoniese style wat die geskiedenis van Meksiko versinnebeeld: Meso-Amerikaans, Spaans-koloniaal en die onafhanklike nasie]]
Meksiko se kultuur weerspieël die kompleksiteit van die land se geskiedenis deur die vermenging van inheemse kulture met die [[kultuur van Spanje]], meegedeel tydens Spanje se 300 jaar lange kolonisasie van Meksiko. Mettertyd is eksogene kulturele elemente in die Meksikaanse kultuur opgeneem.
 
 
=== Literatuur ===
[[Lêer:NezahualcoyotlGardenTADF.JPG|duimnael|links|upright|[[Nezahualcoyotl]] word as ’n wyse koning en digter vereer]]
[[Lêer:Octavio Paz - 1988 Malmö.jpg|duimnael|upright|Die Meksikaanse digter [[Octavio Paz]], [[Nobelprys vir Letterkunde]]-wenner in 1990]]
Die Meksikaanse literatuur is die Spaans-taligeSpaanstalige literatuur van Meksiko en behoort tot die Spaans-Amerikaanse literatuur. Dit is een van die mees omvattende, bekende en nie net sedert die toekenning van die Nobelprys aan Octavio Paz in 1990 internasionaal mees bekende Latyns-Amerikaanse literature. Teen die agtergrond van Meksiko se uiterste sosiale diversiteit is dit gekenmerk deur talle filosofiese en kulturele strydpunte, ’n moeilike soek na identiteit en van die koloniale tydperk tot die huidige dag herhalende eise vir geregtigheid en vergoeding.<ref>{{de}} {{cite book|last=Kruip|first=Gerhard|title=Kirche und Gesellschaft im Prozeß ethisch historischer Selbstverständigung. Die mexikanische Kontroverse um die ‚Entdeckung Amerikas’.|work=Schriften des Instituts für Christliche Sozialwissenschaften der Westfälischen Wilhelms Universität Münster 34|location=Münster|publisher=Lit Verlag|date=1996|pages=325}}</ref>
 
Die literatuur in Meksiko het sy oorsprong in die literatuur van die inheemse nedersettings van Meso-Amerika. Die mees bekende Voor-Spaanse digter is Nezahualcóyotl[[Nezahualcoyotl]]. Die moderne Meksikaanse literatuur is beïnvloed deur die konsepte van die Spaanse koloniasie van Meso-Amerika. Uitstaande koloniale skrywers en digters sluit in Juan Ruiz de Alarcón en Juana Ines de la Cruz.
 
Ander belangrike skrywers sluit in Alfonso Reyes, José Joaquín Fernández de Lizardi, Ignacio Manuel Altamirano, Carlos Fuentes, Octavio Paz (Nobelpryswenner), Renato Leduc, Carlos Monsiváis, Elena Poniatowska, Mariano Azuela ("Los de abajo") en Juan Rulfo ("Pedro Páramo"). Bruno Traven het ''Canasta de cuentos mexicanos'' ("Mandjie van Meksikaanse Stories") en ''El tesoro de la Sierra Madre'' ("Die skat van die Sierra Madre") geskryf.
[[Lêer:Carnitas.jpg|duimnael|links|Tacos met carnitas-vulling]]
[[Lêer:Hot chocolate.jpg|duimnael|[[Sjokolade]] is ’n oorspronlik Meksikaanse drank en was ’n belangrike deel in die Asteekse kookkuns]]
Die Meksikaanse kookkuns word gekenmerk deur ’n sintese van die Asteekse en Spaans-koloniale, en in die suide ook deur die Maya-tradisiesMajatradisies. Plaaslik is daar groot verskille tussen die kus en die sentrale hoogland, die brandrissie-liewende suide en die beesvleis-georiënteerde noorde.
 
Die belangrikste maaltyd van die dag is middagete, dienooreenkomstig is die middagete-pouse lank binne ’n gewone werksdag. Die aandete is dan slegs ’n klein happie soos vrugte, tacos of iets soortgelyks. In ’n warm, tropiese land met ’n welige plantegroei speel vars vrugte en sekere groente ’n dominante rol.
 
== Sport ==
<!-- :''{{Hoofartikel: [[|Sport in Meksiko]].''}} -->
[[Lêer:Estadio de beisbol en Monterrey.jpg|duimnael|links|Die Bofbal-stadion in Monterrey, tuisveld van die Monterrey Sultans]]
[[Lêer:1968 Mexico emblem.svg|duimnael|Kenteken van die [[Olimpiese Somerspele 1968]]]]
Meksiko se nasionale sport is Charrería<ref>{{es}} {{cite web |title=La Charrería "Nuestro Deporte Nacional" |url=http://www.sectur.gob.mx/wb2/sectur/sect_Celebracion_del_Dia_Mundial_del_Turismo |accessdate=14 July 2008 |publisher=Mexican Department of Tourism |quote=El año de 1933 fue muy importante, ya que el general Abelardo L. Rodríguez, emite un decreto presidencial, dando a la Charrería el título de único Deporte Nacional. |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090208160200/http://www.sectur.gob.mx/wb2/sectur/sect_Celebracion_del_Dia_Mundial_del_Turismo |archivedate=8 Februarie 2009 |df=dmy-all }}</ref> en is veral in die noorde van dié land gewild. Dié sport is gebaseer op die aktiwiteite van die Charro en bestaan uit verskeie puntwedstryde, soortgelyk aan Rodeo. Nog ’n tradisionele sportsoort, wat deur die Spanjaarde in Meksiko ingevoer is, is die stiergeveg. Ander gewilde sportsoorte in Meksiko sluit in [[sokker]], [[boks]], [[bofbal]] en [[basketbal]]. Die Meksikaanse stoeiskou, wat bekend staan as Lucha Libre, is ook uniek.
 
Sokker is die gewildste sport in Meksiko en is op klubvlak in ’n nasionale ligastelsel georganiseer. Die topsokkerliga is die [[Meksikaanse Primera División|Primera División]], wat in 1943 gestig is. Tans ding 18 spanne mee, die kampioen word in ’n uitspeelwedstrydstelsel van agt spanne bepaal. Die suksesvolste spanne is [[Club América]] uit Meksikostad en Club Deportivo Guadalajara uit Guadalajara met twaalf ligatitles elk, gevolg deur Deportivo Toluca F.C. met tien titels.<ref>{{en}} {{cite web|title= Mexico&nbsp;– List of Champions|publisher=Rec.Sports.Soccer Statistics Foundation|url=http://www.rsssf.com/tablesm/mexchamp.html|accessdate=1 Desember 2018}}</ref> Meksiko het as gasheer vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970 en die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986 opgetree, en albei eindstryde het in die Estadio Azteca, tans die derde grootste sokkerstadion ter wêreld, plaasgevind.<ref>{{en}} {{cite web|title=About CONCACAF|publisher=The Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football (CONCACAF)|url=httphttps://www.concacaf.com/about.asp|accessdate=71 OktoberDesember 20072018 |archiveurl = http://web.archive.org/web/20071006070253/http://www.concacaf.com/about.asp |archivedate = 6 Oktober 2007}}</ref> Die Meksikaanse nasionale sokkerspan het aan 15 uit die 20 moontlike Wêreldbekertoernooie deelgeneem, en is saam met Argentinië en Brasilië, een van die beste nasionale spanne in die Amerikas. Meksiko het die [[CONCACAF]] se goue beker reeds sewe keer gewen. Internasionaalbekende sokkerspelers sluit in [[Hugo Sanchez]], [[Rafael Marquez]], [[Ricardo Osorio]] en [[Pavel Pardo]]. In 2018 is Meksiko deur FIFA saam met Kanada en die Verenigde State as gashere vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] aangewys; dit sal die vierde toernooi in Noord-Amerika wees en die derde vir Meksiko.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html|title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote|publisher=[[The New York Times]]|date=13 Junie 2018|accessdate=131 JunieDesember 2018}}</ref> Vir die eerste keer mag 48 spanne aan 'n’n [[Sokker]]-Wêreldbekertoernooi deelneem en altesaam 80 wedstryde beslis.<ref>{{en}} {{cite news |title=WorldU.S., CupMexico 2026:and Canada, US & Mexicoofficially jointlaunch bid wins right to co-host tournament2026 World Cup |url=httpshttp://www.bbcespn.co.uk/sportsoccer/footballfifa-world-cup/44464913story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |publisher=[[BBC]]ESPN |date=1310 JunieApril 20182017 |accessdate=131 JunieDesember 2018}}</ref>
 
Bofbal in Meksiko het in die 1940's ontstaan. Die topbofballiga is die Liga Mexicana de Béisbol, wat in 1925 gestig is en die hoogste klassifikasie vir die Major League Baseball het, en word beskou as een van die beste ligas ter wêreld. Tans neem 16 spanne daaraan deel, die kampioenspan is Diablos Rojos del México uit Meksikostad. Sowat 100 spelers het daarin geslaag om in die Amerikaanse-Kanadese Major League Baseball te speel, waaronder Fernando Valenzuela, Vinny Castilla en Aurelio Rodríguez. Die nasionale span het vier bronsmedaljes by die Pan-Amerikaanse Spele gewen.
Die topbasketballiga in Meksiko is die Liga Nacional de Baloncesto Profesional, wat in 2000 gestig is en tans uit 24 spanne bestaan. Boks is nog ’n gewilde en suksesvolle sport en Meksikaanse boksers het reeds wêreldkampioenskappe en Olimpiese medaljes gewen. Daar bestaan tradisioneel ’n besonderse wedywering met boksers uit [[Puerto Rico]].<ref>{{en}} {{cite web|url=http://articles.latimes.com/2008/jul/15/sports/sp-prmex15|author=Kevin Baxter|title=This rivalry packs real punch – When boxers from Mexico and Puerto Rico face each other, winning for their homeland is key|publisher=LA Times|date=15 Julie 2008|accessdate=21 Julie 2016}}</ref>
 
Vanaf 1962 tot 1970 en vanaf 1986 tot 1992 het die [[Formule Een]] [[Meksikaanse Grand Prix]] in Meksikostad plaasgevind; sedert 2015 word die Grand Prix weer op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.racefans.net/2014/07/22/five-year-mexican-grand-prix-deal-signed-report/|title=Five-year Mexican Grand Prix deal signed – report|date=22 Julie 2014|accessdate=1 Desember 2018}}</ref> As gevolg van sy sukses is die gholfspeler Lorena Ochoa, wat sedert 2007 die LPGA Tour lei, baie gewild.<ref>{{en}} {{cite web|title=LPGA Rolex Women's World Golf Rankings|date=1 Oktober 2007|url=http://www.lpga.com/content/RolexRankings10-1-2007.pdf|archiveurl=http://wayback.archive.org/web/20071025020343/http://www.lpga.com/content/RolexRankings10-1-2007.pdf|archivedate=25 Oktober 2007|format=PDF|accessdate=7 Oktober 2007}}</ref>
 
Meksiko het die [[Olimpiese Somerspele 1968]] in Meksikostad aangebied, sover die enigste Latyns-Amerikaanse gasheerland, en die [[Olimpiese Somerspele]] is eers weer in [[Olimpiese Somerspele 2016|2016]] in [[Rio de Janeiro]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web|title=2016 Binational Olympics|date=Desember 2003|publisher=San Diego Metropolitan|url=http://www.sandiegometro.com/2003/dec/coverstory2.html|accessdate=7 Oktober 2007 |archiveurl = http://web.archive.org/web/20070930043448/http://www.sandiegometro.com/2003/dec/coverstory2.html |archivedate = 30 September 2007}}</ref> 112 Lande het in Meksikostad deelgeneem met ’n totaal van 5&nbsp;516 atlete en 172 kompetisies in 20 sportsoorte. Die wêreldrekord in die verspring deur Bob Beamon en die Fosbury-flop in die hoogspring was uitstaande tydens hierdie spele. Meksikaanse atlete het tot op hede 69 medaljes by Olimpiese Spele gewen, waarmee Meksiko die 43ste plek in die alle-tye lys van medaljes beklee. Die medaljes is in ’n verskeidenheid van sportsoorte soos [[ruitersport]], [[sierduik]], [[swem]], boks, [[polo]] en [[Skermsport|skerm]] gewen.
 
== Verwysings ==
{{Verwysings|23}}
 
== Bronne ==
* {{en}} {{cite book| last=Krauze| first=Enrique| authorlink=Enrique Krauze| title=Mexico: Biography of Power: A history of Modern Mexico 1810–1996| publisher=Harper Perennial| location=New York| year=1998| isbn=0-06-092917-0| page=896 }}
* {{en}} {{cite book| last=Meyer| first=Michael C.| coauthors=William H. Beezley, editors| title=The Oxford History of Mexico| publisher=Oxford University Press| year=2000| isbn=0-19-511228-8| page=736 }}
* {{en}} {{cite book| last=Parkes| first=Henry Bamford| authorlink=Henry Bamford Parkes| title=A History of Mexico| isbn=0-395-08410-5| publisher=Houghton Mifflin| location=Boston| year=1972| edition=3de}}
* {{en}} {{cite book| last=Prescott| first=William H.| authorlink= William H. Prescott| title=History of the Conquest of Mexico| isbn=978-1-4411-4699-1| publisher=Continuum| location=London/ New York| year=2009}}
 
== Eksterne skakels ==