Maak hoofkeuseskerm oop

Wysigings

17 grepe verwyder, 1 maand gelede
Name
Mars word tans omring deur drie werkende, omwentelende ruimtetuie: die ''Mars Odyssey'', ''Mars Express'', en ''Mars Reconnaissance Orbiter''. Geen ander planeet, behalwe die Aarde, besit soveel wenteltuie nie. Die oppervlak van die planeet is ook die tuiste van die drie ''Mars Exploration Rovers'' (die ''Spirit'', ''Opportunity'' en [[Curiosity-verkenningstuig]]), asook die ''Phoenix''-landingstuig. Geologiese bewyse wat deur hierdie en voorafgaande missies versamel is, stel voor dat Mars voorheen 'n groot-skaalse waterdekking gehad het, terwyl waarnemings ook aandui dat klein, geyseragtige waterstromings moontlik in onlangse jare plaasgevind het.<ref name="marswater">NASA/JPL (6 Decsmber 2006): [http://www.nasa.gov/mission_pages/mars/news/mgs-20061206.html ''NASA Images Suggest Water Still Flows in Brief Spurts on Mars'']. Verkry op 2007-01-04.</ref> Waarnemings deur Nasa se ''Mars Global Surveyor'' wys dat dele van die suidelike poolkap aan die afneem is.<ref>NASA (20 September 2005); Webster, G.; Beasley, D.: [http://mpfwww.jpl.nasa.gov/mgs/newsroom/20050920a.html ''Orbiter's Long Life Helps Scientists Track Changes on Mars'']. Verkry op 2007-02-26.</ref>
 
Mars het twee [[Mars se natuurlike satelliete|mane]]: [[PhobosFobos (maan)|PhobosFobos]] en [[Deimos (maan)|Deimos]]. Beide die mane is klein en het onreëlmatige vorms. Hulle is moontlik gevange [[asteroïde]]s, soortgelyk aan [[5261 Eureka]], een van Mars se Trojaanse asteroïdes. Mars kan met die blote oog van die Aarde af gesien word. Sy skyngrootte nader -2,9:<ref name="nssdc" /> slegs [[Venus]], die Maan en die Son is fisies helderder, alhoewel [[Jupiter]] aan die blote oog gewoonlik helderder as Mars vertoon.
 
== Fisiese eienskappe ==
== Mane ==
{{hoof|Mars se natuurlike satelliete}}
[[Lêer:Phobos deimos diff rotated.jpg|links|duimnael|220px|PhobosFobos (links) en Deimos (regs)]]
 
Mars het twee klein [[natuurlike satelliet]]e, of mane, [[PhobosFobos (maan)|PhobosFobos]] en [[Deimos (maan)|Deimos]], wat baie naby aan die planeet wentel. Daar word geglo dat die twee mane vasgevange asteroïdes is.<ref>ESA: [http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=31031 ''Close Inspection for Phobos'']. Verkry op 2006-06-13.</ref>
 
Beide satelliete is in 1877 deur [[Asaph Hall]] ontdek en is vernoem na gode in die [[Griekse mitologie]]: PhobosFobos (paniek/vrees) en Deimos (terreur/angs) wat by hulle vader Ares, die god van oorlog, op die slagveld aangesluit het. Ares het aan die [[Romeinse mitologie|Romeine]] as "Mars" bekend gestaan.
 
Vanaf Mars se oppervlak lyk die beweging van PhobosFobos en Deimos baie anders as die van ons eie maan. PhobosFobos sak in die ooste en kom dan na slegs 11 uur in die weste op. Deimos is net buite sinkroniese omwenteling, waar die wentelperiode van die maan met die wentelperiode van die planeet sou ooreenstem. Alhoewel Deimos se wentelperiode slegs 30 uur is, neem dit 2,7 dae vir die planeet om in die weste te sak (soos gesien vanaf die ewenaar), aangesien dit stadigaan agter Mars se eie wentelspoed val, en neem dit net so lank om weer in die ooste op te kom.<ref name="phobos.html">Arnett, Bill: [http://www.nineplanets.org/phobos.html ''PhobosFobos''], by nineplanets.org. 20 November 2004. Verkry op 2006-06-13</ref>
 
Aangesien PhobosFobos vinniger om Mars wentel as wat die planeet self wentel, is getykragte stadig maar seker besig om PhobosFobos se omwentelingsradius te verkort. In ongeveer 50 miljoen jaar sal die maan óf teen Mars se oppervlak bots, óf uitmekaargeskeur word en 'n ringstruktuur om die planeet vorm.<ref name="phobos.html" />
 
Dit is nie bekend hoe of wanneer Mars sy twee mane gevang het nie. Beide het 'n ronde wentelbaan (hulle wenteleksentrisiteit is dus 0), naby aan die ewenaar, wat op sigself baie ongewoon is vir gevange voorwerpe. PhobosFobos se onstabiele wentelbaan dui op 'n relatief onlangse vangs. Daar is nie 'n meganisme (sover bekend) wat 'n luglose Mars sou toelaat om 'n enkele asteroïde vas te vang nie, dus is dit waarskynlik dat 'n derde liggaam betrokke was. Buite die asteroïdegordel is asteroïdes so groot soos PhobosFobos en Deimos egter skaars en tweelinge nog skaarser.<ref>cott Ellis, [http://calspace.ucsd.edu/Mars99/docs/library/science/geological_history/moons1.html ''Geological History: Moons of Mars'']. Verkry op 2007-08-02.</ref>
 
== Lewe ==
[[Lêer:Mars Viking 11h016.png|duimnael|regs|230px|Die landingsterrein van ''Viking 1'']]
 
Die eerste suksesvolle verbyvlug na Mars was NASA se ''Mariner 4'', wat in 1964 gelanseer is. Die eerste suksesvolle voorwerpe om op die oppervlak te land, was twee Sowjetse sondes, ''Mars 2'' en ''Mars 3'', wat in 1971 gelanseer is, maar beide het kontak binne sekondes van hul landing verloor. NASA het in 1975 hulle ''Viking''-program geloods, wat bestaan het uit twee wenteltuie wat elk met 'n landingstuig voorsien is. Beide landingstuie het in 1976 suksesvol geland en die landingstuig ''Viking 1'' was vir 6 jaar in werking en [[Viking 2]] vir 3 jaar. Die twee landingstuie het die eerste kleurbeelde van Mars teruggestuur<ref>[http://burro.astr.cwru.edu/stu/20th_far_mars.html ''Journey through the galaxy: Other Mars Missions'']. Verkry op 2006-06-13.</ref> en hulle het die oppervlak so goed gekarteer dat die beelde selfs vandag nog soms gebruik word. Die Sowjetse sondes ''Phobos 1'' en ''Phobos 2'' is in 1988 na Mars gestuur om die planeet en sy twee mane te bestudeer. ''Phobos 1'' het kontak verloor onderweg na Mars; ''Phobos 2'' het daarin geslaag om Mars en PhobosFobos af te neem, maar het misluk net voordat dit twee landingstuie sou vrystel wat bedoel was om op PhobosFobos se oppervlak te land.
 
Na die 1992-mislukking van die ''Mars Observer''-wenteltuig, het NASA die ''Mars Global Surveyor'' in 1996 gelanseer. Die missie was 'n volslae sukses en het vroeg in 2001 sy primêre karteringsmissie voltooi. In November 2006, tydens die sonde se derde uitgebreide program, is kontak verloor, wat 'n einde aan 10 werkende jare in die ruimte gebring het. Slegs 'n maand na die lansering van die ''Mars Global Surveyor'', het NASA ook die ''Mars Pathfinder'' gelanseer, wat 'n robotverkenningstuig, die ''Sojourner''-swerwer, gedra het. Die ''Sojourner'' het suksesvol geland in die Ares Vallis op Mars. Die missie self was ook 'n sukses en het baie publisiteit ontvang, deels te danke aan die skouspelagtige beelde wat na die Aarde terug gestuur is.<ref>CNN – Destination Mars: [http://www.cnn.com/TECH/9706/pathfinder/surveyor/ ''Mars Global Surveyor'']. Verkry op 2006-06-13.</ref>
Die ''Phoenix'' sal in 2009 gevolg word deur die ''Mars Science Laboratory'': 'n groter, vinniger (90&nbsp;m/uur) weergawe van die twee verkenningswerwers. Eksperimente sluit in 'n laser wat chemiese monsters vanaf 13&nbsp;m kan neem, om sodoende die samestelling van rotse vas te stel.<ref>[http://mars.jpl.nasa.gov/msl/overview/ ''Mars Science Laboratory''], by NASA se MSL-webwerf. Verkry op 2007-03-03.</ref>
 
Die gesamentlike Russiese en Sjinese ''Fobos-Grunt''-missie, wat monsters vanaf PhobosFobos sal terugbring, is beplan vir 'n 2009-lansering. Die ESA beplan om in 2012 hulle eerste swerwer na Mars te lanseer, die ''Exomars''-swerwer sal daartoe in staat wees om 2&nbsp;m diep in die grond te boor, op soek na organiese molekules.<ref>ESA: [http://www.esa.int/SPECIALS/Aurora/SEM1NVZKQAD_0.html/ ''ExoMars'']. Verkry op 2007-03-03.</ref><ref>Paul Rincon, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6133712.stm ''European Mars launch pushed back'']. 10 November 2006. Verkry op 2006-10-10.</ref>
 
Die Fins-Russiese ''MetNet''-missie beplan om 'n aantal klein landingstuie na Mars te stuur om 'n wye oppervlaknetwerk te stig wat die planeet se atmosferiese struktuur, fisika en meteorologie sal bestudeer.<ref>[http://www.ava.fmi.fi/metnet-portal/?sivu=mainpage ''MetNet Mars Mission''<!-- Bot generated title -->]</ref> As 'n voorloper vir die missie sal een of twee landingstuie moontlik tussen 2009 en 2011 gelanseer word. Dit is moontlik dat hulle deur die ''Fobos-Grunt''-tuig ge-abba kan word.<ref>[http://www.ava.fmi.fi/metnet-portal/precursor/?sivu=pmd ''MetNet Mars Precursor Mission''<!-- Bot generated title -->]</ref> Ander lanserings sal tot in 2019 plaasvind.
[[Lêer:Earth and Moon from Mars PIA04531.jpg|duimnael|regs|250px|Die Aarde en die Maan, soos vanaf Mars gesien.]]
 
Met die bestaan van verskeie wenteltuie, landingstuie en swerwers, is dit nou moontlik om sterrekunde vanaf Mars te studeer. Die Aarde en sy Maan is beide maklik sigbaar, terwyl Mars se een maan, PhobosFobos, omtrent 'n derde die deursnee blyk te hê as wat die Maan van die Aarde af het. Deimos vertoon steragtig, bietjie helderder as wat Venus van die Aarde af vertoon.<ref>[http://web.archive.org/web/20060507050759/http://www.planetary.org/explore/topics/mars/deimos.html Deimos], deel van ''Planetary Societies's Explore the Cosmos''. Verkry op 2006-06-13.</ref>
 
Daar is ook verskeie verskynsels wat bekend is op Aarde en nou ook op Mars waargeneem is, soos meteore en aurora.<ref name="aurora" /> Die Aarde sal tussen Mars en die Son beweeg op 10 November 2084, maar dit sal te klein vertoon om as 'n sonsverduistering te kwalifiseer.
38 304

wysigings