Verskil tussen weergawes van "Rooiwier"

1 454 grepe bygevoeg ,  1 jaar gelede
+ Taksoboks & Eksterne skakels
k
Etiket: 2017-bronwysiging
(+ Taksoboks & Eksterne skakels)
 
{{Taksoboks
'''Rooiwiere''' (klas ''Rhodophyceae'') leef veraf in tropiese see en hul naam is afkomstig van hul rooi kleur, wat deur die aanwesigheid van 'n aantal uitsonderlike pigmente veroorsaak word. Hierdie pigmente kan selfs in swak lig fotosinteer. Voortplanting kan geslagtelik of ongeslagtelik wees en sommige spesies is ekonomies belangrik.
| name = Rooiwier
| image = Chondrus crispus - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-034.jpg
| domain = [[Eukarya]]
| unranked_regnum = [[Archaeplastida]]
| regnum = [[Plantae]] / [[Protista]]
| phylum = '''Rhodophyta'''
| phylum_authority = Wettstein, 1901
| subdivision_ranks = Subfilums en klasse<ref name="yoon">'''Yoon, Hwan Su, K. M. Müller, R. G. Sheath, F. D. Ott, y D. Bhattacharya.''' (2006). [http://www.researchgate.net/profile/Hwan_Su_Yoon/publication/227539069_DEFINING_THE_MAJOR_LINEAGES_OF_RED_ALGAE_(RHODOPHYTA)1/links/0fcfd513e6d7d5609c000000.pdf Defining the major lineages of red algae (Rhodophyta)]. ''J. Phycol.'' 42:482-492</ref>
| subdivision =
* '''[[Cyanidiophytina]]'''
** [[Cyanidiophyceae]]
* '''[[Rhodophytina]]'''
** [[Bangiophyceae]]
** [[Compsopogonophyceae]]
** [[Florideophyceae]]
** [[Porphyridiophyceae]]
** [[Rhodellophyceae]]
** [[Stylonematophyceae]]
| synonyms = Rhodophyceae <small>Ruprecht 1851</small><br />Rhodoplantae <small>Saunders & Hommersand 2004</small><br />Rhodophycota <small>Papenfuss 1946</small><br />Rhodoplastida<br />Rhodobionta
}}
 
'''Rooiwiere''' (klas ''RhodophyceaeRhodophyta'') leef veraf in tropiese see en hul naam is afkomstig van hul rooi kleur, wat deur die aanwesigheid van 'n aantal uitsonderlike pigmente veroorsaak word. Hierdie pigmente kan selfs in swak lig fotosinteer. Voortplanting kan geslagtelik of ongeslagtelik wees en sommige spesies is ekonomies belangrik.
Die rooiwiere (klas ''Rhodophyceae'') het, soos die ander wiere, geen egte wortels, stingels en blare nie en die hele plantliggaam is uit homogene weefsel opgebou. So 'n struktuur word 'n tallus genoem, en hoewel blaaragtige en stingelagtige strukture by sommige vorme onderskei kan word, is dit nie gedifferensieerde organe nie. Kleurstowwe wat vir elke klas alge kenmerkend is, kom in die selle van die plante voor. In die geval van die rooiwiere word groen [[chlorofil d]], asook rooi karoteen en [[fikobileen]] aangetref. Die 2 kleurstowwe het die plante se kenmerkende rooi of violet kleur tot gevolg.
 
Die rooiwiere (klas ''RhodophyceaeRhodophyta'') het, soos die ander wiere, geen egte wortels, stingels en blare nie en die hele plantliggaam is uit homogene weefsel opgebou. So 'n struktuur word 'n tallus genoem, en hoewel blaaragtige en stingelagtige strukture by sommige vorme onderskei kan word, is dit nie gedifferensieerde organe nie. Kleurstowwe wat vir elke klas alge kenmerkend is, kom in die selle van die plante voor. In die geval van die rooiwiere word groen [[chlorofil d]], asook rooi karoteen en [[fikobileen]] aangetref. Die 2twee kleurstowwe het die plante se kenmerkende rooi of violet kleur tot gevolg.
Die karoteen en fikobileen absorbeer lig vir [[fotosintese]] uit die blou deel van die spektrum, wat dit vir die rooiwiere moontlik maak om op groter dieptes (tot 75 m onder die seeoppervlak) as groenwiere te leef. Die meeste rooiwiere kom in tropiese waters voor en tydens fotosintese word die gevormde [[glukose]] omgesit in [[florideensetmeel]], 'n stof wat naby verwant is aan dierlike glikogeen. Die selle van rooiwiere bevat ook 'n ingewikkelde koolhidraat, floridosied, wat ʼn verbinding van gliserol en die monosakkaried galaktien is.
 
Die karoteen en fikobileen absorbeer lig vir [[fotosintese]] uit die blou deel van die spektrum, wat dit vir die rooiwiere moontlik maak om op groter dieptes (tot 75 &nbsp;m onder die seeoppervlak) as groenwiere te leef. Die meeste rooiwiere kom in tropiese waters voor en tydens fotosintese word die gevormde [[glukose]] omgesit in [[florideensetmeel]], 'n stof wat naby verwant is aan dierlike glikogeen. Die selle van rooiwiere bevat ook 'n ingewikkelde koolhidraat, floridosied, wat ʼn’n verbinding van gliserol en die monosakkaried galaktien is.
Die rooiwiere word in 2 subklasse verdeel op grond van die groeiwyse van die tallus en die manier waarop die bevrugte eiersel (sigoot) ontwikkel. Die subklas ''Bangiophycidae'' bestaan uit oorwegend eensellige of draadvormige spesies wat nie duidelike groeisones het nie. Die selle het slegs 1 kern en het stervormige chromoplaste. Lede van die subklas ''Floridophycidae'' het gewoonlik 'n meersellige, vertakte tallus en die plante groei deurdat selfstandige selle aan die bopunt van die tallus verdeel. Die selle kan dikwels meerkernig wees en dit bevat ook 'n aantal skyfvormige [[chromoplaste]], wat langs dieselwand gerangskik is.
 
Die rooiwiere word in 2twee subklasse verdeel op grond van die groeiwyse van die tallus en die manier waarop die bevrugte eiersel (sigoot) ontwikkel. Die subklas ''Bangiophycidae'' bestaan uit oorwegend eensellige of draadvormige spesies wat nie duidelike groeisones het nie. Die selle het slegs 1een kern en het stervormige chromoplaste. Lede van die subklas ''Floridophycidae'' het gewoonlik 'n meersellige, vertakte tallus en die plante groei deurdat selfstandige selle aan die bopunt van die tallus verdeel. Die selle kan dikwels meerkernig wees en dit bevat ook 'n aantal skyfvormige [[chromoplaste]], wat langs dieselwand gerangskik is.
 
== Voortplanting ==
Die geslagtelike voortplanting van rooiwiere toon ʼn’n ingewikkelde [[generasiewisseling]] en selfs 3 generasies kan mekaar opvolg. Ongeslagtelike voortplanting kan by sommige spesies plaasvind deurdat een gedeelte van die tallus afsnoer en tot 'n nuwe individu ontwikkel.
 
Rooiwiere plant egter meestal voort deur ongeslagtelike spore, aplanospore, te vorm. Hierdie spore word afsonderlik, in pare of in veelvoude van 4vier in [[Sporangium|sporangia]] gevorm. Geslagtelike voortplanting vind deur [[oögamie]] plaas (die versmelting van 'n onbeweeglike eiersel en ʼn’n beweeglike spermsel). Die manlike [[geslagsel]] (spermsel) beweeg nie met flagella (sweephare) nie, maar dryf saam met die waterstrome.
 
== Ekonomiese belang ==
Die selwande van koraalwiere (genus ''Corallina'') bevat groot hoeveelhede kalk. Dooie [[koraalwiere]] pak op die seebodem saam en kan met verloop van tyd dik kalkriwwe (wat nie met koraalriwwe verwar moet word nie) vorm. Hierdie riwwe kan as 'n bron van [[kalk]] dien.
 
''Lithothamnion calcareum'' kan in groot getalle in vlak kuswaters aangetref word. Hul selwande bestaan uit 40 % kalk en die kalkreste van die dooie plante word deur golfbewegings verbrokkel en in die vorm van ronde, helderwit brokkies (koraalsand) op die strande uitgespoel. Die kalkbrokkies kan as kunsmis en ook by die vervaardiging van sement gebruik word. Rooiwiere is ryk aan talle spoorelemente (mikrovoedingstowwe), veral jodium, wat deur ekstraksie uit die alge verkry kan word.
 
Die plante is ook 'n bron van algenate, dit wil sê elektriese geleiers wat soute van algiensuur is. Algiensuur is 'n belangrike bestanddeel van rooiwierselwande omdat dit elastisiteit en stewigheid daaraan verleen. ''Chondrus crispus'' en ''Gigartina'' ''stellata'' lewer na ekstraksie ʼn’n stroperige bindmiddel, die algiensuurryke [[karrageen]]. Agar-agar is ʼn’n verwante produk wat in veral Japan geproduseer word. [[BruinwiereBruinwier]]e word op drywende bamboestakke gekweek en die agar word na ekstraksie tot 'n poeiervorm uitgedroog.
 
Indien die gedroogde agar met water verbind, word gelatien gevorm en agar word om die rede veral in mirkobiologiese laboratoria gebruik om bakteriële kulture daarop te kweek. Rooiwiere is 'n bestanddeel van die bekende Japanse en [[Chinese]] voëlnessop. Die Skotse gereg "dulse" word uit ''Rhodymenia'' ''palmata'' voorberei, en ''Porphyra'' ''laciniata'' is 'n bestanddeel van Walliese "laverbread".
 
== Sien ook ==
* [[Bruinwier]]
* [[Groenwier]]
 
== Bronnelys ==
* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 09084096560-908409-65-6, volume 24, bl. 127, 128
 
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
 
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Rhodophyta|Rooiwier}}
{{Wikispecies-inlyn|Rhodophyta}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/science/red-algae|title=Red algae|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=20 Augustus 2019}}
 
{{Normdata}}
{{Taksonbalk}}
 
[[Kategorie:Alge]]