Verskil tussen weergawes van "Standaardmodel"

1 702 grepe bygevoeg ,  1 jaar gelede
Uitgebrei
(Uitgebrei)
 
[[Lêer:Standard Model of Elementary Particles afr.svg|duimnael|280px|Die deeltjies van die Standaardmodel.]]
 
Die '''Standaardmodel van deeltjiefisika''' is ’n teorie in [[deeltjiefisika]] waarin drie van die kragtevier [[basiese natuurkrag]]te ([[elektromagnetisme]], [[sterk kernkrag]] en deeltjies[[swak kernkrag]], maar nie [[swaartekrag]] nie) en die [[elementêre deeltjie]]s wat alle [[materie]] vorm, beskryf word. Eksperimente het aangedui dat dié teorie in ooreenstemming is met [[kwantum]]meganika en die [[spesiale relatiwiteit]]steorie. Dit is egter nie ’n allesbeskrywende teorie van fundamentele interaksies nie, hoofsaaklik omdat dit [[swaartekrag]] buite rekening laat. Die model is in die 1970's opgestel en daarmee is die resultaat van eksperimente suksesvol voorspel.
 
Dit is in die laaste deel van die [[20ste eeu]] in fases ontwikkel deur die werk van wetenskaplikes van oor die wêreld,<ref>
Vandag is die Standaardmodel ’n algemeen aanvaarde teorie wat op vele gebiede toepasbaar is. Dit het tot onlangs voorspel dat [[neutrino|neutrino's]] massaloos is. Die ontdekking van neutrino-skommeling (die verskynsel dat neutrino's van een [[generasie (deeltjiefisika)|generasie]] na ’n ander omgeskakel kan word) vereis egter dat hulle ’n massa het.
{{cite book
|author = R. Oerter
|year=2006
|title=The Theory of Almost Everything: The Standard Model, the Unsung Triumph of Modern Physics
|url = https://archive.org/details/theoryofalmostev0000oert
|page=[https://archive.org/details/theoryofalmostev0000oert/page/2 2]
|publisher=Penguin Group
|edition=Kindle
|isbn=978-0-13-236678-6
}}</ref> met die huidige formulering wat in die middel 1970's gefinaliseer is met die eksperimentele bevestiging van die bestaan van [[kwark]]e. Sedertdien het die bevestiging van die [[bokwark]] (1995), [[tauneutrino]] (2000) en [[Higgsboson]] (2012) verdere geloofwaardigheid aan die model verleen.
 
Hoewel die model uiters suksesvol blyk te wees in die verskaffing van eksperimentele voorspellings, verduidelik dit sekere verskynsels nie en is dit nie ’n [[Teorie van alles|volledige teorie van basiese wisselwerkings]] nie. Dit verduidelik nie [[barion]]-asimmetrie volledig nie, sluit nie die teorie van swaartekrag in<ref name = DarkMatter>Sean Carroll, Ph.D., Caltech, 2007, The Teaching Company, ''Dark Matter, Dark Energy: The Dark Side of the Universe'', Guidebook Part 2 page 59, besoek op 7 Oktober 2013</ref> soos deur [[algemene relatiwiteit]] beskryf word nie en gee nie ’n antwoord op die vraag hoekom die [[uitdying van die heelal]] al hoe vinniger geskied soos moontlik deur [[donker energie]] beskryf word nie. Die model sluit ook nie enige deeltjies van [[donker materie]] in wat al die nodige eienskappe bevat wat afgelei word uit waareembare [[kosmologie]] nie.
 
Vandag is die Standaardmodel ’n algemeen aanvaarde teorie wat op vele gebiede toepasbaar is. Dit word gebruik as die basis vir die bou van eksotieser modelle wat [[hipotetiese deeltjie]]s insluit, asook ekstra dimensies en simmetrieë soos [[supersimmetrie]] in ’n poging om eksperimentele resulate te verduidelik wat strydig met die Standaardmodel is, soos die bestaan van donker materie en neutrinoskommelings (die verskynsel dat [[Neutrino|neutrino's]] van een [[generasie (deeltjiefisika)|generasie]] na ’n ander omgeskakel kan word).
 
== Materie- en kragvoerende deeltjies ==
| <math>< 3{,}5 \times 10^{-2}</math>
|}
 
==Verwysings==
{{Verwysings}}
 
== Eksterne skakels ==
*{{CommonsKategorie-inlyn|Standard Model (physics)}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Standaardmodel van de deeltjesfysica|Nederlandse Wikipedia]]
* {{wikt-inlyn|Standaardmodel}}