Verskil tussen weergawes van "Posstelsel"

180 grepe verwyder ,  8 maande gelede
geen wysigingsopsomming nie
(Geskep deur die bladsy "Mail" te vertaal)
 
 
[[Lêer:Aiga_mail_inverted.svg|duimnael| 'n Universele simbool vir pos - 'n koevert ]]
Die '''posposstelsel'''stelsel is ontwikkel vir die fisiese vervoer van poskaarte, briewe en pakkies. <ref>In Australia, Canada, and the U.S., the term "mail" is commonly used for the postal system and for the letters, postcards, and parcels it carries; in New Zealand, "post" is more common for the postal system and "mail" for the material delivered; in the UK, "post" prevails in both senses. However, the British, American, Australian, and Canadian national postal services are called, respectively, the "[[Royal Mail]]", the "[[United States Postal Service]]", "[[Australia Post]]", and "[[Canada Post]]"; in addition, such fixed phrases as "[[post office]]" or "[[Advertising mail|junk mail]]" are found throughout the English-speaking world.</ref> 'n Posdiens kan privaat of openbaar wees, hoewel baie regerings beperkings op private stelsels plaas. Sedert die middel van die 19de eeu is nasionale posstelsels meestal as 'n monopolie van die regering gevestig, met 'n vooruitbetaalde fooi vir elke artikel. Bewys van betaling is gewoonlik in die vorm van 'n geplakte [[posseël]]..
 
Posowerhede vervul dikwels ook ander funksies, buiten die vervoer van briewe. In sommige lande hou 'n pos-, [[Telegrafie|telegraaf]]- en telefoondiens[[telefoon]]<nowiki/>diens toesig oor die posstelsel, benewens telefoon- en telegraafstelsels. Sekere lande se posstelsels maak voorsiening vir spaarrekeninge en hanteer aansoeke vir paspoorte .
 
Die [[Wêreldposunie|Universal Postal Union]] (UPU), wat in 1874 gestig is, sluit 192 lidlande in en stel die reëls vir internasionale posuitruilings vas.
== Etimologie ==
[[Lêer:Mail_Sample_(back_to_back).jpg|duimnael| Poskoevert (rug aan rug) ]]
Die '''selfstandige naamwoord''' 'pos', wat verwys na die amptelike diens wat versending van posstukke administreer, is afkomstig van die Nederlandse ''post'' (1658 - 1659). Die oudste betekenig van Ndl.die Nederlandse woord ''post'' (1525) was 'standplaas', te wete die plek waar posperde op 'n verkeersweg, of posweg, hulle bevind het. Uit die betekenis 'plek, vervoermiddel, bode' ontwikkel die betekenis 'tyding deur die pos gebring', 'stukke deur die pos gebring' en 'posdiens'.
 
Die Nederlandse woord ''post'' stam weer uit die Franse ''poste'' (1480), wat beteken 'plek waar posperde verwissel word'.
 
Die '''werkwoord''' 'pos', wat beteken om posstukke in 'n posbus gooi, kom uit die Engelse ''post'' (1837). Die Nederlandse woord ''posten'' (1896) is 'n jong woord, en indien die werkwoord ''pos'' nie in Afrikaans self uit die selfstandige naawoord ''pos'' ontwikkel het nie, is dit eerder 'n ontlening aan Engels.
 
== Geskiedenis ==
=== Rome ===
Die eerste goed gedokumenteerde posdiens was dié van [[Rome]]. Georganiseer in die tyd van [[Augustus Octavianus|Augustus Caesar]] (62 vC-14 nC), is die diens ''cursus publicus genoem'' en van ligte waens (''rhedæ'') voorsien wat deur vinnige perde getrek is. Teen die tyd van [[Diocletianus]] is 'n parallelle diens tot stand gebring met tweewielkarretjies (''birotæ'') wat deur [[Os|osse]] getrek is. Hierdie diens was vir regeringskorrespondensie gereserveer. Nog 'n diens vir burgers is later bygevoeg.    
<sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="The material near this tag is possibly inaccurate or nonfactual. (October 2013)">twyfelagtig</span></nowiki> &#x20;'' &#x5D;</sup>
 
=== China ===
=== Ander stelsels ===
[[Lêer:Poczta_Główna_(Main_post_office)_(9159136558).jpg|duimnael| 'n Voorbeeld van 'n hoofposkantoorgebou in [[Krakau|Krakow]], [[Pole]] ]]
[[File:Post-cycle-Cologne-508.jpg|duimnael| Aflewering per fiets in [[Duitsland]] |skakel=Special:FilePath/Post-cycle-Cologne-508.jpg]]
'n Ander belangrike posdiens is in die [[Islam|Islamitiese]] wêreld geskep deur die ''[[Kalifaat|kalief]]'' Mu'awiyya; die diens is 'barid' genoem, na die torings wat gebou is om die paaie te beskerm waardeur koeriers gereis het.
 
430

wysigings