Verskil tussen weergawes van "België"

2 222 grepe bygevoeg ,  7 maande gelede
k
Undid edits by 2404:C0:2D10:0:0:0:794:D04E (talk) to last version by Grawiton: unexplained content removal
No edit summary
Etikette: Reverted Visuele teksverwerker Selfoonbydrae Wysiging op selfoonwerf
k (Undid edits by 2404:C0:2D10:0:0:0:794:D04E (talk) to last version by Grawiton: unexplained content removal)
Etikette: Ongedaanmaking SWViewer [1.4]
 
== Politiek ==
[[Lêer:Koning Filip van België.jpg|duimnael|links|upright|Koning [[Filip van België]]]]
België is 'n grondwetlike populêre monargie en parlementêre demokrasie wat ná die Tweede Wêreldoorlog ontwikkel het van 'n unitêre staat tot . Die tweekamerparlement bestaan uit 'n senaat en 'n Kamer van Verteenwoordigers. Die eersgenoemde is 'n mengsel van direk verkose senior politici en verteenwoordigers van die e; terlaasgenoemde alle Belge agtien jaar en ouer in 'n proporsionele kiesstelsel verteenwoordig. België is een van die min lande met verpligte stemmery het en dus een van die hoogste verkiesingsdeelname ter wêreld het.
[[Lêer:Brussel Parlementsgebouw.jpg|duimnael|Die Belgiese Parlement in Brussel]]
[[Lêer:Paleis brussel2.jpg|duimnael|Die Koninklike paleis in Brussel]]
[[Lêer:Informal meeting of ministers responsible for development (FAC). Arrivals Alexander De Croo (36766610160) (cropped2).jpg|duimnael|links|upright|Die eerste minister [[Alexander De Croo]]]]
[[Lêer:Justitiepaleis1.jpg|duimnael|Die Justisiepaleis in Brussel]]
België is 'n grondwetlike populêre monargie en parlementêre demokrasie wat ná die Tweede Wêreldoorlog ontwikkel het van 'n unitêre staat tot 'n [[federasie]]. Die tweekamerparlement bestaan uit 'n senaat en 'n Kamer van Verteenwoordigers. Die eersgenoemde is 'n mengsel van direk verkose senior politici en verteenwoordigers van die e[[Gemeenskap (België)|gemeenskappe]] en [[Gewes (België)|geweste]]; terlaasgenoemdeterwyl laasgenoemde alle Belge agtien jaar en ouer in 'n proporsionele kiesstelsel verteenwoordig. België is een van die min lande met verpligte stemmery het en dus een van die hoogste verkiesingsdeelname ter wêreld het.<ref>{{en}} Election turnout in national lower house elections from 1960 to 1995, numbers from Mark N. Franklin's "Electoral Participation."</ref>
 
Die federale regering, voorheen deur die [[koning]] benoem, moet die vertroue van die Kamer van Verteenwoordigers hê. Dit word deur die [[eerste minister]] gelei. Die aantal Nederlands- en Franssprekende ministers is gelyk soos vereis deur die Grondwet.<ref>{{en}} [http://www.fed-parl.be/gwuk0006.htm#E11E6 Constitution of Belgium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100403214530/http://www.fed-parl.be/gwuk0006.htm#E11E6 |date= 3 April 2010 }} Art. 99</ref> Die koning of koningin is die [[staatshoof]]. Hy of sy het egter slegs beperkte prerogatiewe. Werklike mag is gevestig in die eerste minister en die verskillende regerings wat die land regeer. Die regstelsel is gegrond op siviele reg en het sy oorsprong in die Napoleontiese kode. Die appèlhof is een vlak laer as die Hof van Cassatie, 'n instelling gegrond op die Franse ''Cour de cassation''.
 
België se politieke instellings is kompleks; politieke mag is grootliks georganiseer ter ondersteuning van verteenwoordiging van die hooftaalgroepe. Sedert ongeveer 1970 het die belangrike nasionale Belgiese politieke partye verdeel in afsonderlike komponente wat hoofsaaklik die belange van die twee gemeenskappe verteenwoordig. Die belangrikste partye in elke gemeenskap behoort tot drie hoof politiese families: die regtervleuel Liberale, die sentristiese Christen Demokrate, en die linkervleuel Sosiaal-Demokrate. Ander belangrike jonger partye is die Groenpartye en, veral in Vlaandere, die nasionaliste en verregse partye. Politiek word beïnvloed deur drukgroepe, soos vakunies en sakebelange in die vorm van die Verbond van Belgiese Ondernemings (Frans: ''Fédération des Entreprises de Belgique''; Nederlands: ''Verbond van Belgische Ondernemingen'').
 
In 1999 het die eerste minister [[Guy Verhofstadt]] van die VLD 'n ses-party Liberaal-Sosiaal-Demokrate-Groen koalisie, baie keer "die reënboog-regering" genoem. Dit was die eerste regering sonder die Christen-Demokrate sedert 1958.<ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/392004.stm Belgium's "rainbow" coalition sworn in, BBC News, 12 Julie 1999]</ref> In die 2003-verkiesings het Verhofstadt 'n tweede termyn in die amp gewen en 'n Liberaal-Sosiaal-Demokrate koalisie van vier partye gelei.<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20050905204905/http://www.lachambre.be/kvvcr/pdf_sections/pri/fiche/10F.pdf Composition of the Chamber of Representatives, on the official homepage of the Chamber]</ref>
 
'n Beduidende prestasie van die twee opeenvolgende Verhofstadt-regerings is die behaal van 'n begroting wat klop; België is een van slegs 'n paar lidlande van die EU wat dit kon regkry. Die beleid is in die 1990's onder druk van die Europese Raad deur opeenvolgende regerings toegepas. Die val van die vorige regering word hoofsaaklik toegeskryf aan die dioksienkrisis,<ref>{{en}} [http://www.wsws.org/articles/1999/jun1999/belg-j08.shtml Dioxin contamination scandal hits Belgium: Effects spread through European Union and beyond, World Socialist Web Site, 8 Junie 1999]</ref> 'n groot voedselvergiftigingskandaal in 1999 wat gelei het tot die vestiging van die Belgiese Voedselagentskap.<ref>{{en}} [http://www.favv-afsca.fgov.be/portal/page?_pageid=34,66751&_dad=portal&_schema=PORTAL History of the Federal Food Agency, at its official homepage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040821052037/http://www.favv-afsca.fgov.be/portal/page?_pageid=34,66751&_dad=portal&_schema=PORTAL |date=21 Augustus 2004 }}</ref> Die voorval het uitgeloop op 'n ongewoon groot verteenwoordiging deur die Groenparty in die parlement, en groter klem op omgewingspolitiek in die eerste Verhofstadtregering. Een Groenbeleid het byvoorbeeld gelei tot die kernkraguitfaseringwetgewing, wat moontlik aangepas sal word. Die afwesigheid van Christen-Demokrate in die regering het dit vir Verhofstadt moontlik gemaak om sosiale aangeleenthede uit 'n meer liberale oogpunt aan te pak en om nuwe wetgewing oor die gebruik van sagte dwelms, gay huwelike en die genadedood deur te voer. Tydens die twee mees onlangse parlementsittings het die regering aktiewe diplomasie in [[Afrika]] aangemoedig,<ref>{{en}} [http://www.tiscali.co.uk/reference/encyclopaedia/hutchinson/m0019846.html The Rwanda article at Tiscali.References] shows an example of Belgium's recent African policies.</ref> militêre ingryping in die Irakontwapeningskrisis teëgestaan, en wetgewing aangaande oorlogsmisdade deurgevoer. Beide van Verhofstadt se termyne is gekenmerk deur dispute tussen die Belgiese gemeenskappe. Die hoofgeskilpunte is die nagtelike lugverkeer by Brussellughawe en die status van die verkiesingsdistrik Brussel-Halle-Vilvoorde.
 
Die huidige eerste minister is [[Alexander De Croo]] van die [[Open Vld]]. Die huidige koning, [[Filip van België|Filip]], het 1koning [[Albert II van België|Albert II]] op 21 Julie 2013 opgevolg.
 
== Gemeenskappe, geweste en provinsies ==
12

wysigings