Suid-Tirol: Verskil tussen weergawes

Content deleted Content added
No edit summary
Tirol/Tirool wisselvorme
Lyn 1:
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big>'''Outonome Provinsie Bozen - Suid-TiroolTirol'''<br/>'''Autonome Provinz Bozen – Südtirol'''</big> ([[Duits]])<br/><big>'''Provincia Autonoma di Bolzano – Alto Adige'''</big> ([[Italiaans]])<br /><big>'''Provinzia Autonoma de Bulsan-Südtirol'''</big> ([[Ladinies]])
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 |
Lyn 33:
[[Lêer:Brennerpass from north.JPG|duimnael|links|Die Brenner-bergpas, geleë naby die grens tussen [[Oostenryk]] en [[Italië]], verbind [[Europa]] noord van die [[Alpe]] met die Mediterreense suide]]
[[Lêer:Untere Eisacktal aus St Oswald Kastelruth.jpg|duimnael|links|Laer Eisack-vallei met Brenner-snelweg]]
[[Lêer:Sterzing Altstadt.JPG|duimnael|links|Oostenryks-Alpynse en Romaanse kulturele invloede en leefstyle versmelt in Suid-TiroolTirol tot 'n unieke eenheid: die historiese middestad van Sterzing (Italiaans: Vipiteno)]]
[[Lêer:Neumarkt, Andreas-Hofer-Straße (HDR).jpg|duimnael|links|Arkades in Neumarkt]]
[[Lêer:Schloss runkelstein südtirol - 8.jpg|duimnael|links|Fresko's in die [[Runkelstein-kasteel]] met die oudste Europese uitbeelding van 'n hoofse [[dans]]geselskap]]
Lyn 40:
[[Lêer:Kronplatzgipfel mit dem Eingang des MMM Corones (03).jpg|duimnael|links|Kronplatz-bergpiek met die ingang tot die ''Messner Mountain Museum Corones''<br /><small>''Ontwerp: Zaha Hadid Architects, Londen''</small>]]
[[Lêer:Chor de dlieja de Urtijëi.jpg|duimnael|links|Kerkkoor van die Rooms-Katolieke St. Ulrich-parogierkerk in Gröden tydens die Fees van die Heilige Hart in 2009]]
'''Suid-Tirol''' of '''Suid-Tirool''' ([[Duits]]: ''Südtirol'', [[Italiaans]]: ''Alto Adige'', [[Ladinies]]: ''Südtirol''), amptelik '''Outonome Provinsie Bozen - Suid-TiroolTirol''' ([[Duits]]: ''Autonome Provinz Bozen – Südtirol'', [[Italiaans]]: ''Provincia Autonoma di Bolzano – Alto Adige'', [[Ladinies]]: ''Provinzia Autonóma de Balsan/Bulsan'') is 'n merendeels Duitssprekende streek in [[Italië|Noord-Italië]] waaraan in 1972 uitgebreide outonomie toegestaan is, geleë in die [[Alpe]]bergreeks langs die belangrike Brennerroete. Dit grens aan [[Oostenryk]] in die noorde en [[Switserland]] in die noordweste.
 
Suid-TiroolTirol se bevolking is op 31 Maart 2019 op 531&nbsp;342 beraam. Die streek het 'n oppervlakte van 7&nbsp;400 km². Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[Bolzano]]. Die amptelike tale is Duits, Ladinies en Italiaans. Suid-TiroolTirol het voor 1918 deel uitgemaak van [[Tirol|Tirool]] in [[Oostenryk-Hongarye]] en ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] onder Italiaanse bewind gekom. Suid-TiroolTirol vorm saam met [[Trentino]] die outonome gewes Trentino-Suid-TiroolTirol.
 
Suid-TiroolTirol word deur 'n sterk streekskultuur gekenmerk wat sy historiese wortels in die kolonisasie deur Alperomaanse en Beierse setlaars en die historiese bande met die Duitssprekende taal- en kultuurgebied in die noorde, met name Oostenryk waarvan dit tot 1919 deel uitgemaak het. Die Europese proses van verreikende samewerking en vereniging het die noue samewerking met ander dele van die historiese gebied TiroolTirol anderkant die Oostenrykse grens vergemaklik. Met die stigting van die sogenaamde Europastreek TiroolTirol-Suid-TiroolTirol-Trentino is eerste stappe in die rigting van institusionele samesluiting onderneem.
 
Die grootste deel van Suid-TiroolTirol, wat onder die welvarendste streke in Italië en die hele [[Europese Unie]] gereken word, het 'n landelike karakter. Tradisioneel was landbou die belangrikste ekonomiese bedryf. Vanaf die middel van die 20ste eeu het dienstesektore soos handel, vervoer en toerisme 'n opswaai getoon.
 
== Bevolking ==
Suid-TiroolTirol het 'n trikulturele bevolking van meer as 'n halfmiljoen, waarvan 69,1 persent Duitssprekende Tirolers, 26,5 persent Italiaans- en 4,4 persent Ladiniessprekendes (nasate van die oorspronklike Retoromaanse bevolking wat veral in die Dolomietevalleie saamgetrek is). Nedersettings met 'n oorwegend Italiaanssprekende bevolking sluit Bozen (Bolzano) en dorpe suid daarvan soos Leifers, Salurn, Branzoll en Pfatten in. 98 persent van die Suid-Tiroolse bevolking is lidmate van die [[Rooms-Katolieke Kerk]].
 
== Boukuns ==
Naas 'n groot aantal historiese kerkgeboue, kloosters, kastele en groot plaashuise, wat die streek se wisselvallige geskiedenis weerspieël, het innovasies met 'n eietydse vormtaal, wat gebruik maak van inheemse boumateriale en die doelwit van harmoniese integrasie van geboue in die omliggende landskap nastreef, hul stempel op die Suid-Tiroolse boukuns afgedruk. Die manier, waarop argitekte en boumeesters die uitdagings van 'n Alpynse bergagtige terrein die hoof bied, wek internasionale belangstelling.
 
In 2004 is die Argitektuurstigting Suid-TiroolTirol (''Architekturstiftung Südtirol / Fondazione Architettura Alto Adige'') in die lewe geroep wat hom vir die handhawing van 'n hoë gehalte in die plaaslike boukuns en die volhoubare ontwikkeling van stedelike en landelike gebiede beywer.<ref>[https://stiftung.arch.bz.it/de/stiftung/ueber-uns/ ''Architekturstiftung Südtirol: Wir über uns. Besoek op 8 September 2019'']</ref>
{{clear}}