Verskil tussen weergawes van "Kontinentale filosofie"

geen wysigingsopsomming nie
'''Kontinentale filosofie''' is 'n term wat gereeld gebruik word veral in the [[Engels]]-sprekende wêreld om verskeie vertakkings en tradisies van [[filosofie]] mee te kenmerk wat volg vanuit die werk van sekere [[19de eeu | 19<sup>de</sup>]] en [[20ste eeu | 20<sup>ste</sup> eeu]]se filosowe vanaf die [[Europa | Europese]] vasteland.<ref>Brian Leiter en Michael Rosen, ''The Oxford Handbook of Continental Philosophy'' (Oxford University Press, 2007), bl. 2.<br />Simon Critchley en William Schroder (eds.), ''A Companion to Continental Philosophy'' (Blackwell Publishing, 1998), bl. 4.</ref> Dié konsep word gewoonlik gebruik om 'n kontras te skep met [[analitiese filosofie]]. Vertakkings van filosofie wat gereeld so aangedui word sluit [[Duitse idealisme]], [[fenomenologie]], [[eksistensialisme]], [[hermeneutiek]], [[strukturalisme | strukturalisme en post-strukturalisme]], [[Feminisme#Postmoderne feminisme | Franse feminisme]], die [[kritiese teorie]] van die [[Frankfurt Skool]], en sommige weergawes was westerse [[Marxisme]].<ref>Simon Critchley, ''Continental Philosophy: A Very Short Introduction'' (Oxford University Press, 2001), bl. 13<br />Simon Glendinning, ''The Idea of Continental Philosophy'' (Edinburgh University Press, 2006), bl. 58-65.</ref> Daar bestaan geen duidelike skeidslyn of definisie wat presies kan aandui wat sou tel as kontinentale filosofie nie, maar in die algemeen kan daar gesê word dat kontinentale filosofie draai rondom 'n min-of-meer [[Immanuel Kant|Kantiese]] tesis dat die aard van kennis en ervaring gebonde is aan omstandighede en nie direk toeganklik is vir [[empirisisme|empiriese]] ondersoek nie.
 
Die term "kontinentale filosofie" verwys nie presies na alle filosofie vanaf die Europese vasteland nie. Baie noemenswaardige Europese filosowe se werk word nie as "kontinentaal" in karakter veskou nie, maar is inderdaad duidelik deel van die analitiese tradise, soos die van [[Gottlob Frege]], [[Ludwig Wittgenstein]] en [[Karl Popper]]. [[Frankryk]] het ook 'n florerende veld van analitiese filosofie wat langsaan die kontinentale tradisie loop. Verder is daar 'n groot hoeveelheid filosowe wat hul werk as "kontinentaal" beskou regoor die Engels-sprekende wêreld en wat hul filosofie in Engels skryf. Die skeiding tussen kontinentale en analitiese filosofie is dus duidelik nie aardrykskundigeaardrykskundig nie.
 
In [[Suid Afrika]] word kontinentale filosofie goed verteenwoordig, en Afrikaans-talige filosofie vind oorweldigend in dié tradisie plaas.<ref>Beskou byvoorbeeld hoe beide die [[Universiteit van Pretoria]] en die [[Universiteit van Stellenbosch]] se filosofie departemente kontinentale filosofie as hul hoof rigting beskou.</ref>
 
* Die verwerping van die idee dat die metodiek van die [[natuurwetenskap]]pe die beste manier is om [[waarheid]] te behaal. Reg deur die tradisie is daar die argument dat wetenskaplike ondersoek afhanklik is van 'n reeks van ervarings wat plaas vind op 'n voor-teoretiese vlak, en wat die wetenskap dus nie toegerus is om te ondersoek nie.
* Die erkenning dat die omstandighede waaronder ondervinding plaas vind kan wissel, en dat die inhoud van 'n ondervinding ten minste gedeeltelik bepaal word deur die konteks, taal, geskiedenis, ens. aangaande die ondervinding. In kontras met die wetenskaplike metodiek (en dié van analitiese filosofie), wat voorstel dat probleme van mekaar geskei kan word en dat die geskiedenis van 'n probleem nie 'n rol speel in sy korrekte oplossing nie, wordbereden daarkontintale geargumenteerfilosowe dat 'n probleem nie afgesonder kan word van sy herkoms nie.
* 'n Beklemtoning van [[metafilosofie]]. 'n Belangrike deel van baie kontinentale filosofieë is 'n teorie oor die rol wat filosofie speel in die [[mens]] se lewe en die loop van [[beskawing]], veral in vergelyking met die van die natuurwetenskappe, en soms word dié teorie gepaard met 'n wantroue oor die samehangendheid van enige konsepsie van filosofie.
 
==Kontinentale teenoor analitiese filosofie==
 
Die term "kontinentale filosofie" het eers in algemene gebruik gekom binne die akademise milieu van die 1970s om die tipe filosofie wat toe populêr in Frankryk en [[Duitsland]] was, die bogenoemde vertakkings hierbo genoem, te kenmerk. Die Engels-sprekende filosowe wat hul werk as aaneenlopend met dié tradisie identifiseer het begin om dié term gebruik om hul werk mee te beskryf.
 
Dié onderskeiding het tog al vir lank bestaan. Om die draai van die 20ste eeu sit [[Franz Brentano]], [[Edmund Husserl]] en [[Adolf Reinach]] uit om 'n nuwe filosofiese metodiek, fenomenologie, te stig, kontemporêr met Gottlob Frege en [[Bertrand Russell]] se stigtingswerk in analitiese filosofie, en Russel self identifiseer die skeiding tussen die twee strominge.<ref>Bertrand Russell, A ''History of Western Philosophy'', (Simon & Schuster, 1945), p. 641.</ref>
 
Daar is duidelik [[metodiek|metodologiese]] versille tussen analitiese en kontinentale filosofie, maar dit is ver van maklik om die metodiek van enige van dié twee velde te beskryf, hoeveel meer hoe hul met mekaar te kontrasteer. In kontinentale filosofie speel die [[geskiedenis van filosofie]] 'n sentrale rol, andersins as in die analitiese stroming. Tog is daar 'n veld van analitiese geskiedenis van filosofie, wat grotendeels dieselfde aangaan as in die kontinentale stroming, dit is, deur die werk van filosowe van die verlede te ondersoek en te evalueer.<ref>Oliver Leaman en Parviz Morewedge, ''Concise Routledge Encyclopedia of Philosophy'' (London: Routledge, 2000). ISBN 0415223644.</ref> Beide velde maak algemene gebruik van [[konseptuele analise]], maar in analitiese filosofie word die konsepte wat geanaliseer word grotendeels uit alledaagse gebruik geneem, terwyl kontinentale filosowe meer gereeld nuwe konsepte voorstel en vir verwysigings van oues argumenteer. Tog is daar ook [[revisionisme|revisioniste]] in analitiese filosofie, so dié is ook nie 'n duidelike skeiding nie. Daar is 'n tradisie van empiriese as ook [[naturalisme|natuuralistiese]] filosofie in die analitiese stroming, wat nie algemeen in kontinentale filosofie te vinde is nie.
 
'n Nuttige skeiding tussen die twee westerse tradisies is hoe hul die werk van Immanuel Kant hanteer. Kant het die spoor geslaan vir Duitse idealisme, wat 'n paradigmaties kontinentale vertakking van filosofie is, met sy tesis dat die werklikheid nie oop lê vir die mens se direkte ondersoeking nie, maar dat die wêreld deur ons bewussyn vir ons voorgestel word, en dat ons net kontak het met hierdie samemengsel van wat vir ons voorgegee word en wat ons verstand daarmee maak.<ref>Paul Greyer, "Kant, Immanuel", in E. Craig (Ed.), ''Routledge Encyclopedia of Philosophy'', (London: Routledge, 1998, 2004) [http://www.rep.routledge.com/article/DB047 Verhaal 18 April 2008] </ref> Analitiese filosofie het ook baie te skulde aan Kant, en verwys gereeld na sy werk, maar onderhandelinge met Kant se filosofie neem gereeld pas in 'n drastiese anderse stem as in die kontinentale tradisie. Daar is menige agtenswaardige en populêre posisies in analitiese filosofie wat heeltemal die Kantiese tesis verwerp, en daar is 'n aaneenlopende debat tussen die wat glo die [[werklikheid]] oop is vir empiriese ondersoek en die wat nie.<ref>Bertrand Russell, ''A History of Western Philosophy'', (Simon & Schuster, 1945), p. 643-647.</ref> Dit is moeilik om aan enige kontinentale stroming te dink wat die Kantiese tesis so sterk bevraagteken.<ref>Robert Solomon, ''Continental Philosophy since 1750: The Rise and Fall of the Self'' (Oxford University Press, 1988), p. 6.)</ref> In die analitiese tradisie word Kant se werk gewoonlik stuk-stuk benader, sodat moontlik is dat 'n [[etiek|etikus]] in die Kantiese tradisie geen belang het in Kant se [[metafisika]] nie, terwyl Kant sy filosofie as 'n samehangende stelsel voorgestel het, en kontinentale filosofie dit grotendeels so benader. Verder is daar amper geen invloed vanaf latere filosowe vanuit Duitse idealisme, soos [[G.W.F. Hegel]], of uit ander "kontinentale" vertakkings op die meerderheid van analitiese filosofie nie.
 
==Eksterne skakels==
176

wysigings