Verskil tussen weergawes van "Katedraal van Vilnius"

k
k (→‎Argitektuur: proeflees)
Die Litause grootvorste is vanaf 1401 (Vytautas) tot en met 1529 (Sigismund II August) in die Sint-Stanislauskatedraal gekroon. Daarnaas is beduidende Litause staatsmanne en adellikes, hul eggenotes en kerklike ampsdraers hier ter ruste gelê. Historici neem aan dat ook die heimlike huwelik van Sigismund II August met Barbara Radziwiłł in 1547 in die katedraal plaasgevind het.<ref>[http://ldmuziejus.mch.mii.lt/Muziejusirpadaliniai/Arkikatedra.htm ''ldmuziejus.mch.mii.lt (in Litaus)'']</ref>
 
Die eerste biskop van Vilnius, Andrej Vasila, het die katedraal se eerste grafkapel in 1397 vir homself laat bou. Tydens opgrawings is in 1985 is 'n kripte blootgelê wat as enigste met muurskilderye versier was - moontlik is dit die graf van Vytautas. 'n Fragment, wat bewaar gebly het, toon Jesus aan die kruis, met Maria en Johannes wat by hom staan. Dit is die oudste bekende muurskildery in Litaue.<ref>[http://www.lituanus.org/1990_1/90_1_04.htm ''www.lituanus.org'' - Algimantas Kajackas: ''The History and Recent Archaeological Investigations of the Vilnius Cathedral''. In: ''Lituanus, Lithuanian Quarterly Journal of Arts and Sciences'', volume 36, nommer 1 - lente 1990]</ref>
 
Die Goštautas-kapel - die derde kapel aan die regterkant - huisves Renaissance-grafmonumente wat deur Bernardino Zanobia de Gianotti en Giovanni Maria Padovano, Italiaanse boumeesters wat in [[Krakau]] werksaam was, geskep is.
* en - in 'n urn - die hart van Władysław IV Wasa (1595-1648), koning van Pole en grootvors van Litaue.
 
Ander heersers en bekende persoonlikhede, wat in die katedraal ter ruste gelê is, sluitis onder meer:
 
* Vytautas (1350-1430), genoem Vytautas die Grote, grootvors van Litaue, saam met sy tweede eggenote Anna Swjatoslawna,
* Švitrigaila (omstreeks 1370-1452), Jogaila se broer en grootvors van Litaue (1430-1432),
* Sint Kasimir (1458-1484), seun van Kasimir IV Jagiełło, koning van Pole,
* Albertas Goštautas (1480-1539), kanselier van Litaue (1522-1539), en
* Biskop Valerijonas Protasevičius (?-1580), biskop van Vilnius, in.
 
=== Kasimir-kapel ===
[[Lêer:Saint Casimir in Vilnius Cathedral.jpg|thumb|right|250px|Portret van Sint Kasimir met tradisionele silwerbeslag en drie hande]]
Die Kasimir-kapel is tussen 1624 en 1636 op inisiatief van die Poolse konings Sigismund III Wasa en sy seun Władysław IV Wasa deur die Italiaanse argitek Constantino Tencalla gebou.<ref>Torbus/Warning (2009), bl. 58</ref> Die verering van Sint Kasimir het in die vroeë 17de eeu 'n nuwe hoogtepunt bereik. Kasimir is in 1521, minder as veertig jaar ná sy afsterwe, heilig verklaar. Reeds in 1501 het [[Pous Alexander VI]] aan gelowiges, wat 'n besoek aan Kasimir se graf in die katedraal sou aflê, die vergewingvergifnis van alle sondes belowe.<ref>[http://vilnius.lcn.lt/sventoves/arkikatedra/kazimierokopl/ ''vilnius.lcn.lt - Aartsbisdom Vilnius (in Litaus)'']</ref> Toe Kasimir se sarkofaag in 1603 ter geleentheid van die bevestiging van sy heiligverklaring geopen is, was sy liggaam volgens oorlewering byna nie ontbind nie en het dit 'n heerlike geur vrygestel. Sy graf het steeds meer besoekers begin lok.
 
Kasimir is in 1458 as een van die troonopvolgers van die Pools-Litause heerserhuis gebore, maar het as gevolg van intriges die troon kwytgeraak. As 'n religieuse mens het Kasimir vervolgens 'n baie asketiese en morele lewe gevoer en sodoende groot waardering uitgelok. Hy is algemeen as die beliggaming van 'n onbaatsugtige, regvaardigeregverdige en beskeie heerser beskou, en die kapel se versierings bring hulde aan hierdie ideale monarg wat in 1484 op 'n jong leeftyd aan [[tuberkulose]] oorlede is.
 
Die verhaal van Kasimir is aan talle legendes en wonders gekoppel. Na bewering het daar kort ná sy afsterwe 'n jong meisie uit Vilnius naby sy doodskis uit die dood verrys. Gelowiges het aan Kasimir se liggaam wonderdadige krag begin toeskryf, en daar is oorlewerings van 'n seun wat eweneens deur die heilige se sterflike oorskot uit die dood opgewek is. Die opening van Kasimir se sarkofaag en opwekkingstonele word op skilderye in die kapel uitgebeeld.<ref>Volker Hagemann: ''Riga • Tallinn • Vilnius. Rundgänge durch die Metropolen des Baltikums''. Berlyn: Trescher 2008, bl. 244</ref>
 
Die kapel is volgens 'n vierkante plattegrond ontwerp en met 'n aghoekige koepel en goue spits bekroon. Waardevolle sandsteen uit [[Swede]] het as boumateriaal gedien, waarby vir die binneruimte ook rooi en swart marmer gebruik is. Die binneruimte dateer in sy huidige vorm uit die tweede helfte van die 17de eeu toe herstelwerk ná die Russiese besetting van Vilnius gedurende die Russies-Poolse Oorlog tussen 1654 en 1667 uitgevoer is.
 
Die kombinasie van waardevolle marmermure, muurskilderye en halfplastiese pleisterversierings toon sterk ooreenkomste met die kloosterkerk in Pažaislis en die Sint-Pieter-en-Pauluskerk in Vilnius - die werk is deur dieselfde kunstenaars uitgevoer. Die muurskilderye is in 1691 en 1692 deur Michelangelo Palloni geskep, die pleisterversierings rondom die skilderye is deur Pietro Perti vervaardig.
 
[[Lêer:Fresco in Chapel of Saint Kazimeras.Vilnius Cathedral.jpg|thumb|left|250px|Muurskildery in die Kasimir-kapel]]
Die muurskilderye toon die "Wonder by die doodskis van Sint Kasimir" (aan die regterkant) en die "Opening van die doodskis van Sint Kasimir" (aan die linkerkant). Die plafonskilderye bo-oor die altaar beeld Kasimir uit wat 'n kruis en 'n lelie uit die hand van 'n engel ontvang terwyl hy die loflied ''Omni die dic Mariae'' sing, die skilderye bo-oor die ingang toon Kasimir se stryd met versoeking en sy oorwinning. Die twee laasgenoemde skilderye is in 1797 deur Franciszek Smuglewicz geskep.
 
[[Lêer:POL Eustachy Wołłowicz.jpg|thumb|right|200px|Biskop Eustachijus Valavičius (1572-1630)]]
Kasimir se liggaam word in 'n kosbare silwersarkofaag bewaar wat in 1747 voltooi is. Die figuur van Sint Kasimir, wat daarop troon, het oorspronklik deel uitgemaak van 'n vroeërevroeër sarkofaag. Die huidige sarkofaag staan bo-oor die altaar van die kapel wat met 'n portret van Kasimir versier is. Hierdie skildery is volgens 'n ou Pools-Litause tradisie met beskermende silwerplate bedek sodat net 'n klein gedeelte - drie hande - van die oorspronklike kunswerk sigbaar is. Die skildery hetis omstreeks 1520 ontstaangeskep en is in 1594 vernuwe. Moontlik is destyds pogings onderneem om die houding van Kasimir se regterhand (waarin hy lelies as 'n simbool van kuisheid en attribuut van die Jonkvrou Maria hou) te verander. Hierdie oorskildering het egter weer sigbaar geword en is sonder aarseling tot 'n wonder verklaar.
 
Kunshistorici neem aan dat die silwerbeslag ontstaan het toe Sint Kasimir in 1636 in die nuut geboude kapel opgebaarneergelê is.<ref>[http://vilnius.lcn.lt/sventoves/arkikatedra/kazimieropav/ ''vilnius.lcn.lt - Aartsbisdom Vilnius (in Litaus)'']</ref> Die nisse is met versilwerde figure van onbekende heersers versier. Hulle is waarskynlik in die eerste helfte van die 18de eeu geskep - die eerste verwysing na hulle dateer uit die jaar 1755.<ref>[http://www.katedra.lt/index.php?id=27 ''www.katedra.lt'']</ref> Hul skeppers en ontstaansgeskiedenis is onbekend.
 
=== Valavičius-kapel ===
 
Die eerste kapel aan die linkerkant van die ingang staan as Valavičius- of Biskops-kapel bekend. Tot en met 1604 is hier die sterflike oorskot van Sint Kasimir bewaar, en dit is derhalwe vroeër die "Koninklike Kapel" genoem. Biskop Eustachijus Valavičius (1572-1630) het die kapel tot sy eie grafkamer laat ombou.
 
Die pleisterwerk in die kapel toon onder meer die vier evangelieskrywers, die vier freskosfresko's aan die plafon beeld die vier belangrikste gebeurtenisse in die lewe van Maria: verkondiging, beproewing, hemelvaart en bekroning. Biskop Valevičius se grafplaat is aan die regterkant teen die symuur aangebring.
 
== Orrel ==
28 939

wysigings