Verskil tussen weergawes van "Charles Adderley"

6 573 grepe bygevoeg ,  8 jaar gelede
geen wysigingsopsomming nie
k (r2.7.1) (robot Bygevoeg: sv:Charles Adderley, 1:e baron Norton)
{{Inligtingskas Ampsbekleër
[[Lêer:Charles Adderley.jpg|thumb|links|250px|Charles Adderley.]]
| naam = Charles Adderley
| beeld = Charles Adderley.jpg
| beeldonderskrif =
| orde = [[Minister van Gesondheid (Brittanje)|President van die Gesondheidsraad]]
| termynaanvang = 8 Maart 1858
| termyneinde = 1 September 1858
| vise =
| monarg = [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|Victoria]]
| eersteminister = Die Graaf van Derby
| voorganger = [[William Cowper]]
| opvolger = Amp afgeskaf
| geboortedatum = 2 Augustus 1814
 
| geboortejaar =
Sir '''Charles Bowyer Adderley''' ([[Leicestershire]], [[Engeland]], [[2 Augustus]] [[1814]] - [[Birmingham]], [[28 Maart]] [[1905]]) was 'n Britse staatsman.
| geboortemaand =
| geboortedag =
 
| geboorteplek = [[Knighton]], [[Leicestershire|LEC]], [[Engeland]]
[[Lêer:Charles Bowyer Adderley, Vanity Fair, 1892-09-17.jpg|thumb|regs|200px|Karikatuur van hom.]]
| sterftedatum = {{SDEO|1814|8|2|1905|3|28}}
| sterfteplek = [[Coleshill]], [[Buckinghamshire|BKM]], [[Engeland]]
| party = [[Konserwatiewe Party (Verenigde Koninkryk)|Tories]]
| orde2 = Adjunk-minister van Kolonies
| termynaanvang2 = 6 Julie 1866
| termyneinde2 = 1 Desember 1868
| vise2 =
| monarg2 = [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|Victoria]]
| eersteminister2 = Die Graaf van Derby<br>[[Benjamin Disraeli]]
| voorganger2 = [[William Edward Forster]]
| opvolger2 = [[William Monsell]]
| orde3 = President van die Handelsraad
| termynaanvang3 = 21 Februarie 1874
| termyneinde3 = 4 April 1878
| vise3 =
| monarg3 = [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|Victoria]]
| eersteminister3 = [[Benjamin Disraeli]]
| voorganger3 = [[Chichester Parkinson-Fortescue]]
| opvolger3 = [[Dudley Ryder]]
| eggenoot = Julia Leigh
| kinders =
| alma_mater = Christ Church, Oxford
| nasionaliteit = Brits
| kiesafdeling = Staffordshire
| religie =
| handtekening =
}}
 
Sir '''Charles Bowyer Adderley''' ([[Leicestershire]], [[Engeland]], [[2 Augustus]] [[1814]] - [[BirminghamBuckinghamshire]], [[28 Maart]] [[1905]]), eerste baron Norton, was 'n’n Britse staatsmanpolitikus en filantroop.
Hy erf in 1826 sy ook se landgoed om Birmingham, Warwickshire en Staffordshire. Vier jaar later gaan hy vir sy universiteitsopleiding na die [[Universiteit van Oxford]]. In 1837 ontwerp hy die uitleg vir die nuwe nywerheidstad Birmingham op so 'n manier dat daar nie agterbuurte moet ontstaan nie. Op grond van die nuwe denkbeelde hier toegepas, kan hy die vader man moderne stadsuitleg genoem word. Nog voor hy dertig jaar oud word, word hy in 1841 as lid van die Konserwatiewe Party gekies om die kiesafdeling Staffordshire in die Britse Laerhuis te verteenwoordig.
 
== Vroeë jare ==
In 1849 voer hy 'n besliste stryd teen die plan om Britse bandiete na die Kaap te stuur en verwerf sodoende bekendheid in [[Suid-Afrika]]. Danksy sy optrede het die Kaap nie 'n bandietekolonie geword nie en uit dankbaarheid het die Kapenaars Kaapstad se hoofstraat, die Heerengracht, tot Adderleystraat verdoop. Ook op [[Worcester]] en [[Oudtshoorn]] is strate na hom genoem. In 1853 verset Adderley hom teen die plan van die Britse regering om sy verpligtinge in Suid-Afrika te verminder deur die [[Vrystaat|Oranjerivier-Soewereiniteit]] op te sê. Dertien jaar later word hy onderminister van kolonie in lord Derby se kabinet en in 1867 is hy verantwoordelik vir die indiening en verdediging in die Britse parlement van die "British North America Act", waardeur [[Kanada]] 'n selfregerende dominium word.
Adderley, oudste seun van Charles Clement Adderley en Anna Maria Cradock-Hartopp, het in Redland, Bristol, skoolgegaan. Hy erf in 1826 sydie ookfamilielandgoed sein landgoeddie Engelse Middellande (om Birmingham, Warwickshire en Staffordshire) en ontvang daarna private onderrig. Vier jaarIn later1832 gaanis hy viras sy''gentleman-commoner'' universiteitsopleiding(burgerlike van goeie afkoms) na Christ Church by die [[Universiteit van Oxford]] en in 1835 verwerf hy die B.A.-graad. In 1837 ontwerp hy die uitleg vir die nuwe nywerheidstad Birmingham op so 'n’n manier dat daar nie agterbuurte moet ontstaan nie. Op grond van die nuwe denkbeelde hier toegepas, kan hy die vader man moderne stadsuitleg genoem word. Nog voor hy dertig jaar oud word, word hy in Junie 1841 as lid van die [[Konserwatiewe Party (Verenigde Koninkryk)|Konserwatiewe Party]] gekies om die kiesafdeling Staffordshire in die Britse Laerhuis te verteenwoordig. Hy het hierdie kiesafdeling ononderbroke tot 1878 verteenwoordig.
 
== Adderley en die kolonies ==
Adderley word in 1876 met die titel baron Norton tot die adelstand verhef en hy tree terselfdertyd uit die openbare lewe. Hy sterf in 1905 in sy huis, Hams Hall, naby [[Birmingham]].
Adderley het hom vroeg reeds met koloniale probleme bemoei en as agterbanker die Minister van Kolonies, graaf Grey, se 1848-voorstel om gevangenes na die Kaap te stuur, beveg. Sy ''Argument against compelling the Cape to become a penal colony'', aangebied tydens ’n toespraak in die Britse Laerhuis op 27 Maart 1849is dieselfde jaar in sowel Londen as in Kaapstad gepubliseer en toe die hele skema later in 1849 verydel is, het Adderley dankbetuigings van baie koloniste ontvang. Danksy sy optrede het die Kaap nie ’n bandietekolonie geword nie en uit dankbaarheid het die burgemeester van Kaapstad, [[Hercules Jarvis]], Kaapstad se hoofstraat, die Heerengracht, in 1850 tot Adderleystraat verdoop en ook silwerware as geskenk gegee. Ook op [[Worcester]] en [[Oudtshoorn]] is strate na hom genoem. Goedgesindes uit die Oostelike Provinsie het aan hom ’n stoel wat deur die [[Grahamstad]]se vakman James Hart uit hout gesny is, vir sy biblioteek geskenk.
 
Adderley se gewildheid in die Kaap het verder toegeneem weens die feit dat hy koloniale selfbestuur bepleit het. Sy redevoering hieroor voor die Genootskap vir die Hervorming van Koloniale Regerings is in 1851 as ’n ''Statement of the present Cape case'' gepubliseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://books.google.co.za/books/about/Statement_of_the_present_Cape_case_addre.html?id=0ghcAAAAQAAJ&redir_esc=y |title=Statement of the present Cape case |format=html |accessdate=21 Maart 2012 |publisher=Google Books }}</ref> Hy was verder ook behulpsaam met die ontwerp van die [[Nieu-Seeland]]se grondwet van 1852 en het as Adjunk-minister van Kolonies van 1866 tot 1868 gesorg vir die deurvoering van die ''British North America Act'' van 1867, wat verantwoordelik was vir die totstandkoming van [[Kanada]] as ’n dominium. Vir Adderley het koloniale selfstandigheid gepaard gegaan met die vooruitgang van die Britse Imperialisme, maar hy het die konvensiebeleid waardeur onafhanklikheid aan [[Zuid-Afrikaansche Republiek|Transvaal]] (1852) en die [[Oranje-Vrystaat]] (1854) verleen is, betreur soos blyk uit ''Notes for the approaching discussion in parliament on the Orange River Sovereignty and its proposed abandonment'' (1854)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://books.google.co.za/books/about/Notes_for_the_approaching_discussion_in.html?id=QKzMYgEACAAJ&redir_esc=y |title=Notes for the approaching discussion in parliament on the Orange River Sovereignty and its proposed abandonment |format=html |accessdate=21 Maart 2012 |publisher=Google Books }}</ref> en sy ''Letter to the Right Hon. Benjamin Disraeli, M.P., on the present relations of England with the colonies'' (1861), wat met byvoegsels die volgende jaar herdruk is. Adderley se vernaamste litirêre bydrae was sy omvattende ''Review of 'The colonial policy of Lord J. Russell’s Administration' by Earl Grey, 1853; and of subsequent colonial history'' (1869).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.archive.org/details/cihm_36734 |title=Review of 'The colonial policy of Lord J. Russell’s Administration' by Earl Grey, 1853; and of subsequent colonial history |format=Verskeie |accessdate=21 Maart 2012 |publisher=[http://www.archive.org archive.org] }}</ref> In sy were ''Imperial fellowship of self-governed British colonies'' (1903) het hy teen die einde van sy lang lewe weer eens koloniale en Suid-Afrikaanse probleme behandel.
==Bronne==
 
*Albertyn, dr. C.F. (red.) 1962. ''Die Afrikaanse Kinderensiklopedie''. Kaapstad Bloemfontein Johannesburg: Nasionale Boekhandel Bpk.
== Ander belangstellings ==
[[Lêer:Charles Bowyer Adderley, Vanity Fair, 1892-09-17.jpg|thumb|regsleft|200px|“Koloniale selfregering.” Karikatuur vandeur [[Lesliw Ward|Spy]] gepubliseer in [[Vanity Fair]] in hom1892.]]
Afgesien van sy politieke aktiwiteite, het Adderley ook belang gestel in gesondheid- en maatskaplike sake, onderwys en die rehabilitasie van jeugdiges. In 1856 het hy vir Alexander McCorkindale aangemoedig om seuns van die Engelse Potteries (’n streek by [[Stoke-upon-Trent]]) voor te berei om ’n nuwe lewe in [[Natal]] te begin. Adderley is in 1858 tot die Geheime Raad toegelaat. Hy het in 1869 ’n [[Knight Commander of St Michael and St George|K.C.M.G.]] geword en is op 16 April 1878 tot die adelstand verhef met die titel eerste baron Norton. Hy tree ook hierdie jaar uit die openbare lewe.
 
== Persoonlike lewe ==
Adderley is op 28 Julie 1842 met Julia Anne Eliza Leigh, die dogter van Chandos, eerste baron Leigh van Stoneleigh. Uit die huwelik is vyf seuns en vyf dogters gebore. Hy is in 1905 op sy plattelandse landgoed, [[Hams Hall]] oorlede en in die familiegrafkelder op die naburige [[Lea Marston]] begawe.
 
=== Verdere erkennings ===
[[Uppingham]], Rutland het twee strate wat na Adderley vernoem is: Adderleystraat en Nortonstraat. In [[Birmingham]] het Adderley 0.032&nbsp;km² grond geskenk om Adderleypark te skep, wat hy self van 1855 tot 1864 bestuur het. Hy het ook grond geskenk vir die oprigting van Die Kerk van St. Saviour, St. Peter's-kollege en die verbeteringskool aan die Fordrough, later genoem Norton Boys’ Home. In 1879 het Adderley Whitacre Lodge verkoop aan die stad vir die bou van die Shustokereservoir, Birmingham se grootste bron van water, totdat die Elan/Clearwenskema voltooi is.<ref>{{en}} {{cite web | }}</ref>
 
== Bronne ==
{{Verwysings}}
* {{cite book |editor=Albertyn, dr. C.F. (red.) |origdate=1962. ''|title=Die Afrikaanse Kinderensiklopedie''. |location=Kaapstad Bloemfontein Johannesburg: |publisher=Nasionale Boekhandel Bpk. |language=Afrikaans }}
* {{cite book |editor=Beyers, C.J. |title=Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek |origdate= |origyear=1987 |format=Hardeband |publisher=Chris van Rensburg nms. die RGN |location=Pretoria |language=Afrikaans |isbn=0796904197 |pages=962 }}
 
[[Kategorie:Britse politici]]
12 251

wysigings