Kharosthi

Kharosthi of Kharoṣṭhī is ’n antieke Indiese skrif wat deur die Gandhara-kultuur van die noordwestelike deel van Suid-Asië (hoofsaaklik hedendaagse Afganistan en Pakistan) gebruik is om Ghandari (’n dialek van Prakrit) en Sanskrit te skryf. Dit is ’n abugida, ’n soort lettergreepstelsel, wat van minstens die middel van die 3de eeu v.C. gebruik is totdat dit in omstreeks die 3de eeu n.C. uitgesterf het.

Kharosthi
’n Stuk papier met die Kharosthi-skrif, 2de-5de eeu; Xinjiang-museum.
’n Stuk papier met die Kharosthi-skrif, 2de-5de eeu; Xinjiang-museum.
Soort skryfstelsel   Abugida
Tyd gebruik c. 4de eeu v.C - 3de eeu n.C.
Rigting Regs na links
Tale Gandhari, Sanskrit
Stelsels
Moederstelsels
Susterstelsels
ISO 15924 Khar, 305
Unicode Kharoshthi,
U+10A00 - U+10A5F
Nota
Hierdie bladsy kan fonetiese IFA-simbole of letters uit ander alfabette bevat
Portaal  Portaalicoon   Skryfstelsels

LettersWysig

Kharosthi is meestal van regs na links geskryf, maar in sommige inskripsies is reeds van links na regs geskryf, ’n neiging wat algemeen was in latere Suid-Asiese skrifte. Elke lettergreep bestaan uit ’n konsonant en kort a-klank; ander klinkers word met leestekens aangedui. Onlangs is bewyse gevind dat die letters ’n volgorde gehad het wat nou bekend is as die "Arapacana"-alfabet is. Soos dit in Sanskrit-dokumente bewaar gebly het, is die volgorde:

a ra pa ca na la da ba ḍa ṣa va ta ya ṣṭa ka sa ma ga stha ja śva dha śa kha kṣa sta jñā rtha (of ha) bha cha sma hva tsa gha ṭha ṇa pha ska ysa śca ṭa ḍha

Sommige variasies kom in bestaande dokumente voor in die getal en volgorde van die letters. Kharosthi het net een klinker gehad wat aan die begin van woorde gebruik is. Ander beginklinkers gebruik dieselfde teken met leestekens bygevoeg.

  a   i   u   e   o  
  k   kh   g   gh
  c   ch   j   ñ
    ṭh     ḍh  
  t   th   d   dh   n
  p   ph   b   bh   m
  y   r   l   v
  ś     s   h
    ṭ́h

SyfersWysig

Kharosthi het ’n stel syfers ingesluit wat herinner aan die Romeinse stelsel.[1]

  1   2   3   4   10   20   100   1000

UnicodeWysig

Kharosthi is tot die Unicode-standaard gevoeg in Maart 2005, met die uitreiking van weergawe 4.1. Die Unicode-blokdaarvoor is U+10A00—U+10A5F.

Sien ookWysig

VerwysingsWysig

  1. Graham Flegg, Numbers: Their History and Meaning, Courier Dover Publications, 2002, ISBN 978-0-486-42165-0, bl. 67f.

Eksterne skakelsWysig