Anthony Christiaan Winand Staring (A.C.W. Staring) (gebore Gendringen, 24 Januarie 1767 – sterf te die landgoed Kasteel De Wildenborch in Vorden, 18 Augustus 1840), heer van die Wildenborch, was 'n Nederlandse landheer, landboukundige en digter.

Anthony Christiaan Winand Staring
Anthony Christiaan Winand Staring geportretteerd door Johannes Immerzeel.jpg
Anthony Christiaan Winand Staring (1767-1840) soos weergegee in 'n portret deur P. Velyn, uitgegee deur Johannes Immerzeel
Gebore24 Januarie 1767
Sterf18 Augustus 1840
Beroepdigter

LewensloopWysig

Staring was die seun van Damiaan Hugo Staring (1736-1783)[1] en Sophia Wijnanda Ver Huell (1749-1794), te wete die laaste lid van die Ver Huell familie. Alhoewel hy gebore is in Gendringen bring hy sy jeugjare in die Suid-Hollandse dorp Gouderak en in Gouda deur.[2] Sy vader was in diens van die VOC gewees en na die Kaap de Goede Hoop gestuur. Die sesjarige Anthony word deur sy oom, die wewenaar Jacob Gerard Staringh en predikant van Gouderak grootgemaak. Nadat hy agtereenvolgens van 1773 tot 1776 by die Franse skool van Meester Willem Muys, en van 1776 tot 1782 sy middelbare opleiding aan die Latynse Skool te Gouda ontvang het, verlaat hy in 1783 Gouda ten einde te gaan studeer.[3]

Hy verkry sy opleiding aan die Universiteit van Harderwijk (regte), en in Göttingen (botanie), ten einde homself voor te berei op die bestuur van sy landgoed en Kasteel De Wildenborch, waar hy hom in 1791 blywend vestig. Die manier waarop hy die landgoed gebruik het was besonders vir die tydvak. Die 'landman' Staring het 'n oog vir die natuur gehad, maar ook vir die eise en lewensbenodigdhede van die mense wat van sy landgoed afhanklik was. So laat hy op De Wildenborch 'n skool bou waar die kinders van boere en landarbeiders onderwys kon geniet.

PolitiekWysig

Staring word in 1797 gekies as lid van die Tweede Nationale Vergadering, maar wys die aanstelling van die hand. Van 1802 tot 1805 was hy lid van die departementele bestuur van Gelderland. Van 1812 tot 1813 was hy president van die raad van die kanton Lochem. Hy maak in Maart 1814 deel uit van die Vergadering van Notabelen (1814). Hy was van 1814 tot 1831 lid van die Provinciale Staten (Nederland) van Gelderland gewees, met 'n onderbreking van twee jaar in die tydperk 1824-1826.[4]

DigterWysig

Staring was 'n romantiese digter; een van die min Nederlandse beoefenaars van die digkuns om as sodanig bekend te staan. Sy romantiese benadering het gehandel oor sowel dit waaroor hy geskryf het (legendes, natuurbeskrywings) en die manier waarop hy dit gedoen het (sensitief en humoristies). Hy debuteer in 1786 met Mijne eerste proeven in poëzij.

Staring het uitgeblink in die digterlike verhaal. 'n Goeie voorbeeld hiervan is sy "Jaromir-cyclus". Hy het ook bekendheid verwerf met "Marco" en "De hoofdige boer". Daar was egter, deels omdat sy literêre werk moeilik verstaanbaar en ondeurdringbaar was, min begrip vir sy werk gewees.

HuwelikeWysig

Staring trou op 6 Junie 1791 in Almen met Everdina Maria van Löben Sels (1765-1794). Hy trou na die dood van Everdina op 22 Julie 1798 in Maarssen met Johanna Andrea Charlotte van der Muelen (1774-1843). 'n Seun gebore uit die tweede huwelik, Winand Carel Hugo Staring (1808-1877), het later 'n bekende bosbouer, geoloog en wateringenieur geword. 'n Dogter uit die tweede huwelik - Constantia - het die Staring-koepel langs die Berkel laat bou.

Voorbeelde van sy digkunsWysig

DE KRIJGSGEVANGENENWysig

"Kaptein!" — "Waar zit je! Kom! Dit bosch is niet te trouwen."
"'k Heb twee Gevangnen!" — "Breng ze meê." —
"Ik wordt door beide vastgehou'en,
En kan niet van de steê."

Aan de EenvoudigheidWysig

Breng mij, zachte Eenvoudigheid,
Waar de stulp uw schreden beidt,
Die de wijnstok half omvangt;
Daar de bloeitak over hangt.

Leid mij tot uw klein gezin,
Als een trouwen jonger, in;
Doe mij, luistrend naar uw mond,
Waarheids echte leering kond.

Dat mijn oor geen woest geschal
Boven eedlen zang gevall',
Noch mijn oog een bont vertoon,
Meer dan oudheids zedig schoon.

Waag ik eens de lier te slaan;
Spoort mij pligt tot handlen aan;
Schoone Nimf! ontsta mij niet:
Tooi mijn Leven en mijn Lied.
  • Uit: Gedichten (1820)

PolijstenWysig

 Gij zonen van Apol, die min doldriftig ijlt,
En 't warmgesmede Vers bedachtzaam koelt en vijlt,
Gedenk: schoon 't Beerenjong bij Moeders lekken winn',
Als 't lieve Leven faalt, dat lekt geen tong er in.
  • Uit: Nieuwe gedichten (1827)

SpreukWysig

DAGELIJKSCH DOEN
De rijpe Kennis hoort,
De onrijpe neemt het woord.

LiedWysig

'n Gedig van sy hand (getoonset deur A. Lijsen) word opgeneem in die gewilde liederebundel Kun je nog zingen, zing dan mee. De eerste reëls daarvan lui as volg:

Sikkels klinken, Sikkels blinken,
Ruischend valt het graan.
Zie de bindsters garen,
Zie in lange scharen
Garf bij garven staan.

VernoemingsWysig

  • Die Staring-instituut, te wete die streekinstituut vir die Achterhoek en Liemers streke, en die Staring-college]], te wete die middelbare skool in Lochem en Borculo, is na hom vernoem.
  • Die LINT-treinstel 27 van die vervoersmaatskappy Syntus is vernoem na Staring.
  • Nommer 4 Een Geldersch Lied op die album Uit oude grond (2010) van die groep Heidevolk is 'n toonsetting van 'n gedig van Staring.
  • In verskeie Nederlandse plekke is 'n straat, laan, pad na Staring vernoem.

Eksterne skakelsWysig

BronneWysig

LiteratuurWysig

  • A.C.W. Staring, Gedichten van A.C.W. Staring. Met 'n inleiding deur Nicolaas Beets. Zutphen: W.J. Thieme, z.j.
  • A.C.W. Staring, digter en landman, regionalis en nasionalis. Zutphen, Walburg Pers, 1990.
Anthony Christiaan Winand Staring

VerwysingsWysig

  1. Damiaan Hugo Staring was heer van de Wildenborch, kapitein ter zee en werkzaam voor de VOC. In Kaap de Goede Hoop was hij equipagemeester en lid van de raad van politie.
  2. Henk Povée in: Tien eeuwen tussen Lek en IJssel, Bussum 2004, ISBN 90 6868 378 0
  3. Jan Schouten in: Gouda van sluis tot sluis, 's-Gravenhage 1977, ISBN 90-233-0372-5
  4. Sjabloon:Bronvermelding parlement.com


Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Nederlandse Wikipedia vertaal.