Verskil tussen weergawes van "Bordeaux"

240 grepe bygevoeg ,  2 jaar gelede
geen wysigingsopsomming nie
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Région (gewes)'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Aquitaine flag.svg|23px]] [[Nieu-Akwitanië]]
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Département'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:GirondeFlag.gif|23px]] [[Gironde]]
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Koördinate'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|44|50|N|0|35|W}}
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Stigting'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 3de eeu v.C.
|- style="border-top:1px solid #999;"
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 241 287
|-
|  - Bevolkingsdigtheid
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4 900/vk km
|-
|  - Metropolitaanse gebied
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1 178 335
|-
|}
 
'''Bordeaux''' ([[Frans]]: [bɔʁˈdo], [[Oksitaans]]-[[Gaskonies]]: ''Bordèu'', [[Baskies]]: ''Bordele'') is 'n stadhawestad in die suidweste van [[Frankryk]] met 'n bevolking van 241&nbsp;287 (in 2012). Bordeaux is die administratiewe [[hoofstad]] van die région (gewes) [[Nieu-Akwitanië]] en die [[département]] [[Gironde]] en die sentrum van die metropolitaanse gebied Arcachon-Bordeaux-Libourne met 'n totale bevolking van 1,25 miljoen. Die inwoners word in Frans ''Bordelais'' genoem. Bordeaux is die grootste stad in die département Gironde, die région Akwitanië en die negende grootste in Frankryk. Die stedelike agglomerasie van Bordeaux is die sesde grootste in die land. Bordeaux is bekend vir sy voortreflike kos en wyn.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, ISBN 978-1-77578-243-8</ref>
 
Danksy die plaaslike wingerde het Bordeaux reeds in die [[Middeleeue]], maar veral vanaf sy "goue tydperk" in die 18de eeu internasionale bekendheid verwerf. As die hoofstad van die voormalige provinsie Guyenne (wat grootliks met die huidige gewes Akwitanië ooreenkom) het Bordeaux deel uitgemaak van [[Gascogne]]. Die stad is teen die rand van die landskap Landes de Gascogne geleë.
Die wapen is teen die middel van die 17de eeu vir die eerste keer gebruik. In die 18de eeu is dit gereeld vertoon soos byvoorbeeld by die Saint-Projet-fontein (1736). Vandag verskyn die wapen orals en merk daarnaas onopvallend feitlik alles wat in besit van die Stad Bordeaux is.
 
Bordeaux gebruik 'n muurkroon met sewe goue tinne as sy kroon (dit verwys na Bordeaux as 'n eersterangse stad). In plaas van hierdie muurkroon word op die stadswapen dikwels 'n grawekroon gebruik - dit verwys na die feit dat Bordeaux se ''jurade'' (die stadsraad onder die ''Ancien Régime'') sedert die 16de eeu ook die graafskap Ornon (wat grootliks met die huidige dorpe Gradignan en Villenave d'Ornon ooreenkom) geregeer het. Bordeaux is daarnaas een van slegs drie munisipaliteite in Frankryk wat nog steeds 'n adellike titel uit die tydperk voor die [[Franse Rewolusie]] dra.
 
== Geografie ==
Die linkeroewer van die Garonnerivier, waar ook die grootste gedeelte van Bordeaux se stadsgebied lê, bestaan uit uitgestrekte moerasgebiede met klein heuwels (Frans: ''croupes''). Die heuwels is deur sedimente van afgebrokkelde gesteentes gevorm, met grint en gruis as hulle belangrikste ondergrond. Die grond is swak, maar nogtans vanweë sy hoë poreusheid wat water laat deursypel en sy vermoë om warmte te stoor uiters geskik vir wynbou.
 
Bordeaux lê tussen twee gebiede wat in geomorfologiese opsig op mekaar lyk - Médoc langs die rivier se benedeloop en Graves langs sy boloop. Die plaaslike wingerde strek dikwels tot in die beboude gebiede.
 
Die regteroewer gaan byna regstreeks in 'n kalkplato met 'n hoogte van tot by 90 meter oor en word deur sy platorand gekenmerk. Die plato huisves teen 'n afstand van sowat twintig kilometer wêreldbekende wynbougebiede soos Saint-Émilion, Pomerol en Fronsac waar sommige van die wêreld se duurste [[wyn]]e verbou word.
Met 'n gemiddelde jaarlikse aantal van 2&nbsp;000 sonskynure oortref Bordeaux die meeste ander Franse gebiede met uitsondering van die Mediterreense en enkele Atlantiese kusgebiede.
 
Die mikroklimaat van Bordeaux en sy omgewing is uiters gepas vir wynbou. Die stad en die wingerde word daarnaas deur 'n breë strook denneboombosse, die ''Forêt des Landes'', teen seewinde beskerm. Ook die Gironde se rivierloop oefen 'n matigende invloed op - die rivierwater werk soos 'n reusagtige battery wat bedags warmte stoor en dit snags weer uitstraal. Daarnaas reflekteer die rivierwater die invallende sonstrale na die omgewing.
 
{{Tabel weergemiddeldes
=== Antieke oudheid ===
[[Lêer:XDSC 7463-musee-d-Aquitaine stele funeraire petite fille.jpg|duimnael|links|250px|Hierdie grafsuil van 'n klein Romeinse meisie word in die ''Musée d'Aquitaine'' uitgestal]]
Bordeaux was oorspronklik 'n Keltiese nedersetting, Burdigala, wat in die 3de eeu v.C. gestig is en as die hoofstad van die Bituriges-Vivisci-stam gedien het. Vanweë sy strategiese ligging langs 'n belangrike Wes-Europese handelspad het die stad reeds vroeg 'n belangrike rol gespeel. Die stad was 'n goeie voorbeeld vir 'n nedersetting wat slegs om strategiese redes gestig is - die moerasgebiede van die omgewing was gevrees vanweë die malaria-gevaar wat hulle ingehou het.
 
Ná die Romeinse verowering van [[Gallië]] het die stad steeds as Burdigala bekend gestaan, en sy ekonomiese en strategiese belangrikheid het nog steeds toegeneem. Die streek was een van die beduidendste [[graan]]produsente in die [[Romeinse Ryk]], en die hawe van Burdigala het naas sy graanuitvoere na Rome ook groot hoeveelhede metale (waaronder veral [[lood]] en [[tin]]) en smeewerk gehanteer.
 
Die wynbou in die omgewing van Burdigala is hoogs waarskynlik deur die Romeine ingevoer, alhoewel die presiese datum nie bekend is nie. Daar is reeds voor die begin van die Christelike jaartelling [[wyn]] in die gebied geniet, soos argeologiese vondse van amfore bewys het, maar dit is veral uit die Mediterreense [[Gallia Narbonensis|Provincia Narbonensis]] ingevoer. Die plaaslike wynbou het vermoedelik in die 1ste eeu n.C. 'n aanvang geneem - die tydperk van Bordeaux se eerste ekonomiese bloeitydperk wat tot by die einde van die 4de eeu geduur het.
 
In die 2de eeu is Burdigala, wat destyds reeds tot 'n welvarende handelsmetropool ontwikkel het, tot die hoofstad van die provinsie Aquitania verklaar, en plaaslike goewerneurs soos [[Gnaeus Iulius Agricola|Agricola]] het danksy die florerende handel, wynbou en die strategiese ligging van die stad se seehawe 'n groot magsbasis opgebou.
Die dryfkrag agter die tweede groot bloeitydperk van Bordeaux was [[Eleonore van Akwitanië]], een van die skitterendste figure van die Middeleeue. Sy het die leen van haar vader Willem X oorgeërf en dit as haar bruidskat vir die huwelik met die Franse koning Karel VII gebruik. Die bruilof is in 1137 in Bordeaux gevier. Maar Eleonore was in haar huwelik ongelukkig, en die wag vir 'n troonopvolger was tevergeefs. Die huwelik is in 1152 ontbind.
 
Eleonore het haar leen nou vir 'n tweede keer as bruidskat vir haar huwelik met die twintigjarige Henri Plantagenêt, graaf van Anjou en hertog van [[Normandië]], gebruik wat kort daarna plaasgevind het. Toe Henri Plantagenêt twee jaar later die Engelse troon oorgeërf het, het die hele Akwitanië 'n Engelse besitting geword. Bordeaux het van die 12de tot by die 15de eeu onder die heerskappy van die Engelse koningshuis gebly. Die Engelse het 'n nuwe stadsmuur en 'n reusagtige paleis opgerig en die ou Romaanse kerk met 'n Gotiese gebou, die katedraal Saint-André, vervang. Bordeaux het toe die setel van 'n aartsbiskop en die hoofstad van die vorstedom Guyenne geword - ''Guyenne'' was 'n Engelse vervorming van die Franse ''Aquitaine'' ("Akwitanië").
 
[[Lêer:Cathedrale Saint Andre Bordeaux.jpg|duimnael|links|250px|Die hoofportaal van die katedraal Saint-André]]
Tydens die [[Honderdjarige Oorlog]] met Frankryk het Bordeaux altyd in Engelse hande gebly, en talle Engelse het hulle in die stad gevestig. Edward van Woodstock, wat ook die "Swart Prins" genoem is, het die Franse koning Jan II die Goeie ná sy gevangeneming in Bordeaux aangehou en gedurende sy heerskappy tussen 1355 en 1372 steeds gepoog om van Akwitanië 'n selfstandige koninkryk te maak, maar tevergeefs. Die stigting van die Universiteit van Bordeaux in 1441 het die strewe na onafhanklikheid versinnebeeld. Vanaf 1443 het Franse troepe herhaaldelik na Bordeaux opgeruk, maar eers ná die Slag van Castillon in 1453 het die Franse daarin geslaag om Bordeaux en Guyenne te verower en by Frankryk in te lyf.
 
Die burgers, waaronder baie magtige en welvarende koopmans, was ongelukkig met die nuwe politieke situasie aangesien Bordeaux nou van sy afsetgebiede in Engeland afgesny was. Die Franse koning het in elk geval nie verseker gevoel van die burgers se lojaliteit en trou aan Frankryk nie en twee groot vestings laat oprig - die Château de la Trompette in die noorde en die Château du Hâ in die weste. Hierdie kastele was daarop gemik om die stad teen invallers te verdedig, maar hulle het ook as gevangenisse gedien, en hul geskutte kon tydens opstande teen die plaaslike bevolking gerig word. Vir maksimum-effektiwiteit van hul wapens in die skootsveld binne-in die stadsmuur was geboue in Bordeaux beperk tot een verdieping.
 
Die heffing van 'n nuwe belasting op [[sout]], die sogenaamde ''gabelle'', het reeds in 1458 tot swaar onluste gelei. Die opstand is bloedig neergeslaan. Eers in 1494 is 'n parlement ingestel wat as 'n konsessie van die Franse koningshuis aan Bordeaux se burgers beskou is en waarmee hulle beperkte selfregering toegestaan is. Die burgers het onder meer beheer oor die belastingstelsel gekry, alhoewel die adel nog steeds 'n groot invloed daarop uitgeoefen het.
Eers onder die heerskappy van [[Napoleon Bonaparte]] is Bordeaux deur 'n ekonomiese ramp getref: Tydens die [[Napoleontiese Oorloë]] het die handel met Engeland as gevolg van die kontinentale stelsel tot stilstand gekom, en net danksy 'n staatslening is die stad van bankrotskap gered. Smokkelary, wat reeds gedurende die 18de eeu 'n groot probleem was, het nou hande uitgeruk.
 
Nogtans is in hierdie periode Bordeaux se infrastruktuur opgeknap; die stad was 'n belangrike sentrum vir die troepevervoer na [[Spanje]]. Vanaf 1816 is die eerste vaste brug oor die Garonne opgerig, die ''Pont de Pierre'' (letterlik "Steenbrug") - die voorloper wat onder Napoléon gebou is was 'n eenvoudige houtbrug. Volgens oorlewerings het die plaaslike ampsdraers Napoléon gewaarsku dat die rivier se sterk stromings en vloede vir die argitekte onberekenbaar sou wees, maar die keiser is net verlei tot sy beroemde spreuk "''Impossible n'est pas français!''" (letterlik: "Onmoontlik is nie Frans nie!"). Onder Napoléon is ook die wye halfronde ''boulevard'' (pragstraat) rondom die historiese stadskern gebou.
 
Die herinstelling van die Bourbonse monargie is in Bordeaux gevier aangesien ou handelsbetrekkinge nou weer aangeknoop kon word. Ná die ontmanteling van die Château de la Trompette is die terrein in die destyds grootste plein ter wêreld, die ''Esplanades des Quinconces'', omgeskep en met bome versier. Welvarende burgers het hier hulle huise laat oprig.
Bordeaux was ook tydens die [[Eerste Wêreldoorlog|Eerste]] en [[Tweede Wêreldoorlog]], toe Duitse troepe die land ingeval het, 'n toevlugsoord vir die Franse regering. In die tydperk tussen 1 Julie 1940 en 27 Augustus 1944 is die stad deur Duitse troepe beset. Bordeaux was vanweë sy ligging naby die Atlantiese kuslyn van strategiese waarde vir die Duitsers; hulle het die kus uitgebou tot die sogenaamde ''Atlantikwall'' en oor die hele lengte met bunkers versterk. Bordeaux het daarnaas as een van die grootste en belangrikste Duitse duikboothawens gedien.
 
Die Duitsers het egter ook in Bordeaux vir sy [[wyn]]e belang gestel: Sowel die Duitse weermag asook partyamptenare - waaronder Hermann Göring - was mal oor die gebied se topwyne. Heinz Bömers, 'n wynhandelaar uit [[Bremen (stad)|Bremen]] wat deur die Duitsers as sogenaamde ''Bevollmächtigte für Weinimporte'' ("Gevolmagtigde vir Wyninvoere") aangestel is (maar deur die Franse bevolking die ironiese titel ''Weinführer'' gekry het), het in 'n formeel onafhanklike posisie verkeer. Sy onuitgesproke opdrag was egter die plundering van Bordeaux en die verskeping van alle wynvoorrade na Duitsland. Bömers se familie was vroeër self eienaars van wingerde in Bordeaux, en hy het in werklikheid 'n afsku van Göring gehad. Bömers het daarin geslaag om hierdie planne met sy slim taktiek te verydel, maar in die loop van die oorlog het die Duitsers hul ekonomiese druk op sowel die wynbouers asook die res van die bevolking steeds versterk en die lewe in die gebied ondraaglik gemaak. In 1944 was talle bewoners genoodsaak om die maer wynbougrond met primitiewe hulpmiddels vir akkerbou te gebruik.
 
Net soos ander gebiede in die Franse suid-weste was Bordeaux in hierdie periode 'n sentrum van die ''Résistance'', die Franse weerstandsbeweging. Die plaaslike politici en die meeste nyweraars was daarenteen eerder geneig om die politieke situasie te aanvaar of selfs openlik met die Duitsers te kollaboreer. Die langjarige burgemeester Adrien Marquet, wat vanweë sy stedelike ontwikkelingsbeleid deur die Bordelais hoog geag is en uiters gewild was, het hom ondanks sy oorspronklike linkse gesindheid tot so 'n mate by die nuwe politieke bedeling aangepas dat hy sy amp tot by die jaar 1944 kon behou.
Toe [[Berlyn]] die Duitse soldate onttrek het, het hulle die bevel gekry om alle hawegeriewe en brûe op te blaas. Hierdie voorneme is waarskynlik danksy die sabotasie-aksie van 'n Duitse soldaat nie uitgevoer nie. Burgers van Bordeaux het daarnaas onderhandelinge met die besetters gevoer, en in ruil vir vrygeleide het die Duitsers die stad sonder verwoestings verlaat. Bordeaux het sodoende grotendeels van oorlogskade gespaar gebly. Jacques Chaban-Delmas, een van die belangrikste figure in die weerstandsbeweging teen die Duitse besetting en latere eerste minister van Frankryk, is deur die burgers ná die oorlog tot burgemeester verkies en het hierdie amp byna vyftig jaar lank beklee.
 
In die tweede helfte van die 20ste eeu was aan groot strukturele veranderings onderhewig. Chaban was 'n voorstander van 'n beleid waarby industrialisering soms met radikale modernisering gepaard gegaan het: Die sentraal geleë ou seehawe is sedert die sestigerjare geleidelik uit bedryf gestel en deur 'n nuwe haweterminaal naby Le Verdon aan die Gironde-monding vervang - hierdie diepseehawe beskik oor 'n groter kapasiteit en kan ook houerskepe hanteer. Olietenkers doen tans by 'n nuwe raffinadery in Pauillac aan wat sowat vyftig kilometer van Bordeaux af geleë is.
 
In die noorde van die stad het 'n skouterrein, hotelle en winkelsentrums ontstaan. Vir die oprigting van 'n nuwe administratiewe buurt naby die middestad is 'n hele kwartier gesloop. Daarnaas is 'n nuwe snelweg rondom Bordeaux gebou om verkeersprobleme vas te vat. Die Universiteit van Bordeaux is ná die studente-onluste van Mei 1968 na 'n nuwe kampus in die voorstad Talence verskuif - 'n maatreël waarmee die plaaslike owerhede sowel die Amerikaanse geslote kampus-voorbeeld gevolg asook moontlike onrusstokers uit die middestad verban het.
 
In die sewentigerjare het groot [[multinasionaal|multinasionale]] maatskappye soos onder meer [[Ford Motormaatskappy|Ford]], [[IBM]], Siemens en Aérospatiale hulle in die nywerheidsgebiede aan die stadsrand en in buurstede gevestig. Tegelykertyd het egter ook baie werkgeleenthede verlore gegaan nadat die swaar nywerhede hulle produksie in die binnestad gestaak het.
Die nuwe Botaniese Tuin in die stadsbuurt Bastide is aan die regteroewer van die rivier geleë en gee 'n goeie indruk van die gebied se biodiversiteit, met liane, wingerde, klimplante, seerose, [[papirus]] en ander waterplante. In die stadswoud Bois de Bordeaux in die stadsbuurt Bordeaux Lac kan 'n groot aantal boomspesies uit Europa en [[Noord-Amerika]] aangetref word. In die Parc Floral langsaan word 'n beduidende versameling van plante vertoon, waaronder 'n roostuin wat oor meer as 5&nbsp;000&nbsp;m².
 
Een van Bordeaux se nuutste trekpleister vir stadsbewoners en toeriste is die waterspieël wat tussen Mei 2005 en Julie 2006 deur Michel Corajoud, Pierre Gangnet en Jean-Max Llorca geskep is. Met 'n oppervlakte van 3&nbsp;450&nbsp;m² is dit die grootste waterspieël ter wêreld wat vanweë sy spieëleffek aangelê is om Bordeaux se geskiedkundige Beursplein te verfraai. Die waterspieël is tydens sonnige weer daagliks tussen tien uur soggens en tien uur saans in bedryf, waarby elke siklus - spieël- en newel-effek - 'n halfuur duur. Aan weerskante van die spieël is 'n wandellaan aangelê wat oor 2&nbsp;000&nbsp;m² strek. Dit vorm die sentrum van die esplanade met 5&nbsp;850&nbsp;m².
 
== Ekonomie en vervoer ==
=== Wynbou ===
[[Lêer:Bouteilles Bordeaux.jpg|duimnael|250px|Bordeaux-wyne in 'n plaaslike winkel]]
Bordeaux word dikwels die "Wêreldhoofstad van [[wyn]]" genoem. Van die Bordeaux-wyne wat in die omgewing van die stad verbou word behoort tot die mees uitstaande gehaltewyne ter wêreld. Die plaaslike wynboubedryf behels 117&nbsp;514 hektaar se wingerde, 14&nbsp;000 wynprodusente, 400 groothandelaars en 'n jaarlikse omset van € 14,5 miljard (ZAR 145 miljard). Jaarliks word sowat 700 miljoen bottels Bordeaux-wyn geproduseer - van gewone tafel- tot topwyne.
 
Die belangrikste rooiwyne word van druiwesoorte soos Cabernet-Sauvignon, Merlot, Cabernet franc, Petit Verdot, Malbec en steeds kleiner wordende hoeveelhede Carménère. [[Druiwe]] wat vir witwyne gebruik word sluit Sauvignon blanc, Sémillon en Muscadelle in.
[[Lêer:Bordeaux 1 Haut Carre 001.jpg|duimnael|250px|Université de Bordeaux I]]
[[Lêer:Universite Bordeaux 2-Victoire.JPG|duimnael|250px|Die Universiteit van Bordeaux II se kampus op die ''Place de la Victoire'']]
Bordeaux se onderwysgeriewe is 'n sterk mededingende faktor ten gunste van die stad. Die totale aantal studente, wat by die Universiteit van Bordeaux - die enigste in die département Gironde - ingeskryf is, beloop sowat 70&nbsp;000. Hierdie tersiêre instelling bestaan uit vier formeel onafhanklike universiteite wat nogtans gemeenskaplik onder een naam optree en veral ten opsigte van hul kampusse, spyseniering en koshuise saamwerk.
 
Die ''Université de Bordeaux'' is volgens studierigtings verdeel in die
Die historiese Universiteit van Bordeaux, wat op inisiatief van aartsbiskop Pey Berland in die lewe geroep is, is deur 'n pouslike bul van [[pous Eugenius IV]] op 7 Junie 1441 amptelik gestig en het aanvanklik vier fakulteite (kunste, geneeskunde, regswetenskappe en teologie) behels. Die fakulteit regswetenskappe is later in twee departemente van burgerlike en kanoniese reg opgesplits.
 
In 1793 is die universiteit ontbind en eers meer as honderd jaar later, volgens 'n wet wat op 10 Julie 1896 afgekondig is, herstig. Die universiteit was ná die studente-onluste van Mei 1968 genoodsaak om die grootste deel van sy aktiwiteite na die suidelike voorstede van Bordeaux te verskuif en in drie instellings - Bordeaux I, Bordeaux II en Bordeaux III - op te splits. In 1995 is die Universiteit van Bordeaux I verder verdeel in die nuwe Bordeaux I en Bordeaux IV.
 
Die meeste instellings van die universiteite I, III en IV is tans op 'n kampus in die voorstad Talence gesetel. Ander instellings is in Gradignan en Pessac, terwyl die universiteit II steeds in sentraal geleë geboue in die middestad gehuisves word, waaronder sommige uit die 19de eeu.
[[Lêer:Alain Juppé, Parc Bordeaux Ashdod, Israel.jpg|duimnael|upright|Alain Juppé, burgemeester van Bordeaux, tydens 'n besoek aan die susterstad [[Asjdod]]]]
<div style="-moz-column-count: 3">
* {{vlagikoon|Israel}} [[Asjdod]], [[Israel]], sedert 1984.<ref name="Susterstede">{{fr}} {{cite web|url=http://www.bordeaux.fr/p63778/europe%C2%A0et%C2%A0international|title=Bordeaux - Rayonnement européen et mondial|accessdate=29 Julie 2013|work=Mairie de Bordeaux|archiveurl=http://web.archive.org/web/20130207154903/http://www.bordeaux.fr/p63778/europe%C2%A0et%C2%A0international|archivedate =7 Februarie 2013}}</ref><ref name="Susterstede 2">{{fr}} {{cite web|url=http://www.cncd.fr/frontoffice/bdd-recherche-resultat.asp?searchField=bordeaux&x=36&y=14|title=Bordeaux-Atlas français de la coopération décentralisée et des autres actions extérieures |accessdate=29 Julie 2013|work=Délégation pour l’Action Extérieure des Collectivités Territoriales (Ministère des Affaires étrangères)|archiveurl=http://web.archive.org/web/20130207152951/http://www.cncd.fr/frontoffice/bdd-recherche-resultat.asp?searchField=bordeaux&x=36&y=14|archivedate=7 Februarie 2013}}</ref>
* {{vlagikoon|Spanje}} [[Bilbao]], [[Spanje]].<ref name="Susterstede" /><ref name="Susterstede 2" />
* {{vlagikoon|Azerbeidjan}} [[Bakoe]], [[Azerbeidjan]], sedert 1985.<ref name="Susterstede 2" /><ref name="Azerbaijan twinnings">{{en}} {{cite web|url=http://www.azerbaijans.com/content_1719_en.html|title=Twin-cities of Azerbaijan|accessdate=9 Augustus 2013|work=Azerbaijans.com}}</ref>
* {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Bristol]], [[Verenigde Koninkryk]], sedert 1947.<ref name="Susterstede" /><ref name="Susterstede 2" /><ref name="Bristol">{{en}} {{cite web|url=http://www.bristol.gov.uk/ccm/navigation/leisure-and-culture/tourism-and-travel/town-twinning/|title=Bristol City – Town twinning|publisher=2009 [http://www.bristol.gov.uk/ccm/portal/ Bristol City Council]|accessdate=17 Julie 2009}}</ref><ref name="Archant twinning">{{en}} {{cite web|url=http://www.completefrance.com/language-culture/twin-towns|title=British towns twinned with French towns|accessdate = 11 Julie 2013|work=Archant Community Media Ltd}}</ref>
* {{vlagikoon|Marokko}} [[Casablanca]], [[Marokko]], sedert 1988.<ref name="Susterstede" /><ref name="Susterstede 2" />
* {{vlagikoon|Japan}} [[Fukuoka]], [[Japan]], sedert 1982.<ref name="Susterstede" /><ref name="Susterstede 2" />
* {{vlagikoon|Peru}} [[Lima]], [[Peru]], sedert 1957.<ref name="Susterstede" /><ref name="Susterstede 2" />
* {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Los Angeles]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 1968.<ref name="Susterstede" /><ref name="Susterstede 2" /><ref name="Los Angeles">{{en}} {{cite web|url=http://sistercities.lacity.org/ |title=Sister Cities of Los Angeles|publisher=sistercities.lacity.org|accessdate=29 September 2011}}</ref>
* {{vlagikoon|Spanje}} [[Madrid]], [[Spanje]], sedert 1984.<ref name="Susterstede" /><ref name="Susterstede 2" />
* {{vlagikoon|Duitsland}} [[München]], [[Duitsland]], sedert 1964.<ref name="Susterstede" /><ref name="Susterstede 2" /><ref name="München">{{de}} {{cite web|title=Partnerstädte|url=http://www.muenchen.de/rathaus/Stadtpolitik/Partnerstaedte.html|work=muenchen.de|accessdate=3 April 2013}}</ref>
* {{vlagikoon|Algerië}} [[Oran]], [[Algerië]], sedert 2003.<ref name="Susterstede" /><ref name="Susterstede 2" />
* {{vlagikoon|Portugal}} [[Porto]], [[Portugal]], sedert 1978.<ref name="Susterstede" /><ref name="Susterstede 2" /><ref name="Porto Internasionaal">{{pt}} {{cite web|url=http://www.cm-porto.pt/document/449218/481584.pdf|title=International Relations of the City of Porto|publisher=2006–2009 Municipal Directorateofthe PresidencyServices InternationalRelationsOffice |accessdate=10 Julie 2009}}</ref>
* {{vlagikoon|Kanada}} [[Quebecstad]], [[Kanada]], sedert 1962.<ref name="Susterstede" /><ref name="Susterstede 2" />
* {{vlagikoon|Palestynse Owerheid}} [[Ramallah]], [[Staat Palestina]].<ref name="Susterstede" /><ref name="Susterstede 2" />
* {{vlagikoon|Letland}} [[Riga]], [[Letland]].<ref name="Susterstede" /><ref name="Susterstede 2" /><ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.riga.lv/EN/Channels/Riga_Municipality/Twin_cities_of_Riga/default.htm |title=Twin cities of Riga|publisher=Riga se stadsraad |accessdate=27 Julie 2009}}</ref>
* {{vlagikoon|Rusland}} [[Sint Petersburg]], [[Rusland]], sedert 1993.<ref name="Susterstede" /><ref name="Susterstede 2" /><ref name="Sint Petersburg">{{en}} {{cite web |url=http://eng.gov.spb.ru/figures/ities |title=Saint Petersburg in figures – International and Interregional Ties |publisher=Saint Petersburg City Government |accessdate=23 Maart 2008}}{{deadDooie linkskakel|date=March 2013}}</ref>
* {{vlagikoon|Volksrepubliek van Sjina}} [[Wuhan]], [[Volksrepubliek van Sjina]], sedert 1998.<ref name="Susterstede" /><ref name="Susterstede 2" />
* {{vlagikoon|Libanon}} [[Zahlé]], [[Libanon]], sedert 2006.<ref name="Susterstede 2" />
</div>
 
=== Vennootskappe ===
* {{vlagikoon|Pole}} [[Krakau]], [[Pole]], sedert 1993.<ref name="Susterstede" /><ref name="Susterstede 2" /><ref name="Kraków">{{pl}} {{cite web|url=http://www.krakow.pl/otwarty_na_swiat/2531,kat,0,5,miasta_partnerskie.html|title=Kraków - Miasta Partnerskie|accessdate = 10 Augustus 2013|work=Miejska Platforma Internetowa Magiczny Kraków|trans_title=Kraków -Partnership Cities|archiveurl=http://web.archive.org/web/20130702010825/http://www.krakow.pl/otwarty_na_swiat/2531,kat,0,5,miasta_partnerskie.html|archivedate=2 Julie 2013}}</ref>
* {{vlagikoon|Turkye}} [[Samsun]], [[Turkye]], sedert 2010.<ref name="Susterstede 2" /><ref>{{tr}} {{cite web|url=http://www.haberexen.com/news_detail.php?id=26638 |title=Samsun- Bordeaux işbirliği sözleşmesini imzalandı |publisher=HaberExen.com |accessdate=22 November 2010}}{{deadDooie linkskakel|date=Maart 2013}}</ref>
 
== Verwysings ==
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie}}
* {{fr}} [http://www.bordeaux.fr/ Amptelike webwerf]
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/1256.htm Amptelike Unesco-bladsy]