Maak hoofkeuseskerm oop
Een van die blomsteen-formasies in die Sudwalagrotte
Die Sudwalagrotte is deur die Swazi's as 'n skuiling gebruik.
Een van die grot se formasies.

Die Sudwalagrotte is in die Mankelekele-heuwels in Mpumalanga, ongeveer 35 km van Nelspruit, geleë. Die Sudwalagrotte, wat 240 miljoen jaar gelede ontstaan het en onder die oudstes ter wêreld gereken word, staan onder meer bekend vir sy blomsteen-formasies. Die Sudwalagrotte het 'n baie interessante geskiedenis.

Die grotte het in prehistoriese tye as skuilplek gedien omdat daar 'n konstante toevoer van vars lug van 'n onbekende bron in die grot was.

In die negentiende eeu is die Sudwalagrotte deur Somquba, die broer van die Swazi-kroonprins, as 'n vesting gebruik. In 'n magstryd vir die Swazitroon, is baie bloedige gevegte by die grot se ingang geveg. Die verhaal begin as volg: Nadat King Sobhuza I van Swaziland gesterf het in 1836, het sy erfgenaam Mswati II, wat nog 'n minderjarige en te jonk was om die vakante troon te bestyg. 'n Neef, opperhoof Usutfu het sy plek gevul. Hy was is geïnstalleer as regent. Opperhoof Usutfu het self bewys dat hy 'n gebrekkige keuse was, omdat hy te swak was om te verhoed dat Mswati se broer (Somquba )'n doeltreffende bod vir die troon deur die roeping van 'n Incwala. (Fees van die Eerste Vrugte)

Die betekenis daarvan is hoogverraad. Na die skermutseling met Mswati se weermag naby die Mgwenyana River, 9 km wes van Barberton. Somquba en sy volgelinge het gevlug van die gebied, met sowat 500 beeste van Mswati’. Hulle het later oor die Krokodilrivier gemasjeer. Dit was tussen Mankelexele berge, en naby Elandshoek en Schagen. Dit was sowat 10 km van die grotte af, wat nou bekend staan as die Suwalagrotte. Hulle het hier ’n nedersetting gevestig en dit was M'selezie genoem.

Somquba het gesoek en beskerming ontvang van die nuutgestigte Boere nedersetting van Lydenburg. Hy het 'n formele alliansie met die (1856–1857) Lydenburg Republiek gemaak. Daar was voortdurende konflik tussen Mswati en Somquba se volgelinge in die vorm van strooptogte en veediefstal. Die Boere het voortgegaan om Somquba te steun, in ruil vir arbeid en om die eerste waterkanaal te grawe by Lydenburg. Nog 'n voordeel vir die Boere was dat Somquba opgetree het as 'n buffer vir hulle, teen Mswati.

Gedurende die vroeë 1860's het die grot vir die Somquba baie belangrik geraak. Dit was veral belangrik in die tyd van konflik. Somquba en sy volgelinge het in konfliktye die grot as skuiling gebruik. Die beeste was ook saam met hulle in die grot gehou. Hulle het genoeg kos in die grot opgegaar en daar was oorgenoeg water vir hulle in die grot. Dit was 'n goeie skuiling en wegkruipplek vir die Somquba. Die Somquba het waarnemingposte by die hoofingang van die grot gehad om hulle betyds te waarsku as hulle moes vlug. Die hoofingang van die grot was altyd skoon van obstruksies gehou sodat hulle vinnig kan vlug en nie oor takke val nie. Die hoofingang van die grot was baie kleiner in Somaguba se tyd. Somaguba kon skaars die lang horings van sy klein kudde gesogte Ngunibeeste in die grot akkommodeer. Die beeste moes een vir een met die hand in die grot ingelei word.

Sudwala is vernoem na Somquba se hoofindoena (raadslid /kaptein), wie se naam dus tot hierdie dag herdenk word. Niemand weet hoeveel keer Somquba skuiling in die grotte geneem het. Daar was al baie bloedige gevegte naby die grotte. Steeds aanhoudende regimente van Mswati het op 'n tyd 'n massiewe vreugdevuur by die ingang gemaak. Hulle het geglo dit gaan Somquba en sy volgelinge versmoor, maar dit het nie gewerk nie. Die natuurlike lugvloei het voorkom dat Soquba en sy volgelinge versmoor. Die boere het Somquba gehelp en hulle het ’n Boerekommando uit Lydenburg gestuur. Die kommando was deur Abel Erasmus gelei. Die kommando het die Mswati verdryf en Somquba gered. Oorblyfsels van die vreugdevuur kan vandag nog gesien word. Somquba en sy volgelinge het die grotte nog lank daarna gebruik as skuiling totdat Somquba onverwags vermoor is in ’n verrassingsaanval.

Gedurende die Tweede Boereoorlog, in 1899–1902, is die grotte deur die Boere gebruik om ammunisie vir hul 94-pond Long Tom-kanonne te stoor. Daar was op 'n tyd geglo dat President Paul Kruger sy legendariese "Kruger Miljoene" daar weggesteek het . Die "Kruger Miljoene" is goud wat na bewering iewers verdwyn het tussen Waterval-Onder en Nelspruit gedurende Paul Kruger se tog van Pretoria na Lourenço Marques, nou Maputo.

In 1914 is 'n maatskappy gestig om groot hoeveelhede guano uit te grawe. Dit is as bemesting aan boere verkoop. Dit is hoekom die grot se hoofingang vandag breër en wyer is as in die verlede.

Die Sudwalaskraal-plaas, wat die tuiste van die grotte is, is in 1965 deur Philippus Rudolf gekoop. Hy het die grotte as 'n toeriste-aantreklikheid geopen.

KonsertsaalWysig

'n Belangrike kamer in die Sudwalagrotte is die PR Owen Hall, dit is 70 meter in deursnee en 37 meter hoog, met 'n konstante temperatuur van 17°C. Hierdie kamer is op 'n aantal geleenthede as 'n konsertsaal gebruik, insluitend Julie 1970, toe die Duitse sanger Ivan Rebroff hier 'n konsert aangebied het. Konserte is gestaak weens vandalisme in die grotte in 2002, maar is in 2006 weer hervat.

Chris Chameleon het in die grotte saam met die Drakensberg-seunskoor as deel van die InniBos Kunstefees in 2012 opgetree. Hulle het die gewyde lied Pie Jesu uitgevoer.

Eksterne skakelsWysig