Maak hoofkeuseskerm oop

Troje (Antieke Grieks: Τροία, Troia of Ἴλιον, Ilion; Turks: Troia of Truva; Latyn: Trōia of Īlium)[1] was ’n werklike en legendariese stad. Dit is die bekendste vir die Trojaanse Oorlog soos beskryf in die Epiese Siklus en veral die Ilias, een van die twee epiese gedigte wat vermoedelik deur Homeros geskryf is.

Argeologiese terrein Troje*
Unesco-wêrelderfenisgebied

Troas.png
Die ligging van Troje.
Ligging van Troje op 'n kaart (Turkye)
Troje
Troje
Posisie van Troje in Turkye
Koördinate: 39°57′26″N 26°14′29″O / 39.95722°N 26.24139°O / 39.95722; 26.24139Koördinate: 39°57′26″N 26°14′29″O / 39.95722°N 26.24139°O / 39.95722; 26.24139
Lande Vlag van Turkye Turkye
Tipe Kultureel
Kriteria ii, iii, vi
Verwysings 849
Streek Asië
Inskripsiegeskiedenis
Inskripsie 1998  (22ste Sessie)
* Naam soos dit in die Wêrelderfenislys verskyn.
Streek soos deur Unesco geklassifiseer.
’n Uitsig na die Egeïese See.

Vandag is dit die naam van ’n argeologiese terrein suidwes van die Dardanelle in Turkye.

OpgrawingsWysig

In 1865 het ’n Engelse argeoloog, Frank Calvert, voorlopige opgrawings begin doen in ’n stuk veld wat hy van ’n plaaslike boer gekoop het. In 1868 het ’n ryk Duitse sakeman, Heinrich Schliemann, ook opgrawings in die gebied begin doen nadat die twee mans mekaar toevallig ontmoet het.[2][3] Latere opgrawings het gewys dat verskeie stede mettertyd bo-op mekaar gebou is. Een van die vroegste stede (Troje VII) word gewoonlik vereenselwig met Homeros se verhale. Die terrein is sedert 1998 ’n Unesco-wêrelderfenisgebied.

Homeriese TrojeWysig

 
’n Deel van die legendariese mure van Troje VII.

In die Ilias het die Achajers kamp opgeslaan naby die mond van die Skamander-rivier (vermoedelik die huidige Karamenderes), waar hulle hulle bote vasgemeer het. Troje self was op ’n heuwel gebou, oorkant die vlakte van Skamander, waar die gevegte van die Trojaanse Oorlog plaasgevind het.

Die terrein van die antieke stad is vandag sowat 5 km van die kus, maar die mond van die antieke Skamander was sowat 3 000 jaar gelede omtrent daardie afstand van die see af.[4] Die rivier het in ’n groot baai uitgeloop wat ’n natuurlike hawe gevorm het, maar dit is intussen met spoelgrond toegeslik. Danksy onlangse argeologiese vondste kon die oorspronklike kuslyn van Troje gerekonstrueer word, en dit stem grootliks ooreen met Homeros se beskrywings.[5]

Buiten die Ilias is in ander groot werke wat aan Homeros toegeskryf word na Troje verwys, soos in die Odussee, asook in ander antieke Griekse geskrifte. Die Romeinse digter Vergilius het in sy Aeneis uitgebrei op die Homeriese legende van Troje. Die Grieke en Romeine het die terrein in Anatolië aanvaar as die plek waar Homeros se Troje gestaan het. Alexander die Grote het dit byvoorbeeld in 334 v.C. besoek en offerandes gebring by grafte wat verbind word met die Homeriese helde Achilles en Patroklos.

Stad van PriamosWysig

Troje VI (ca. 1800- 1300 v.C.) word gekenmerk deur 'n duidelike breuk met die verlede. Volkome nuwe tegnieke is toegepas in die bou van swaarder en mooier ringmure om die huise. Talle tipes kruikwerk wat tot in daardie stadium onbekend was, is gebruik, terwyl die Trojane ook van perde gebruik gemaak het.

Die groot hoeveelheid ingevoerde Miceense erdewerk het Dörpfeld uiteindelik laat vermoed dat nie Troje II nie, maar wel Troje VI die stad van Priamos was. Amerikaanse navorsing het aan die lig gebring dat die stad in omstreeks 1300 v.C. deur 'n swaar aardbewing verwoes is, maar dat die bevolking gou teruggekeer en ʼn nuwe nedersetting op die puinhope van die ou stad begin het.

Die stad, Troje VII, wat uit die Laat Bronstyd moet dateer, het dieselfde kultuurvorm as Troje VI gehad. In omstreeks 1250 v.C. is Troje VII verwoes, die keer deur 'n brand. Die aslaag van 50 cm tot 1 m dik wat agtergelaat is, was vir die Amerikaanse argeoloë die bewys dat dit die Troje is wat Homerus besing het. Ander argeologiese opgrawings het sedertdien ook aan die lig gebring dat talle Griekse legendes gedeeltelik op die waarheid berus het.

Daar word nou redelik algemeen aanvaar dat Troje VII dan die stad van Priamos moes gewees het. Na die brand was die stad blykbaar 400 jaar lank verlate. Troje VIII, met sy druk besoekte heiligdom van Athena Ilias as middelpunt, toon duidelik die kenmerke van ʼn Griekse kolonie. Die stad het redelik klein gebly. In die 1e eeu v.C. is daar onder die bewind van Caesar en Augustus begin met die bouwerk aan Troje IX. Die stad het die naam IIium Novum gekry, met 'n nuwe Athena-tempel as middelpunt. Oorblyfsels van beeldhouwerk wat in Troje gevind is, is nou in die Pergamon-museum in Oos-Berlyn en in museums in Istanbul en Canakkale.

Argeologiese TrojeWysig

 
Uitgrawings wat die verskillende lae ruïnes van Troje wys.

Die lae ruïnes in die Hisarlik-vesting word aangedui deur die nommers (Troje I tot Troje IX), met verskeie onderafdelings:

  • Troje I 3000–2600 v.C. (Vroeë Bronstydperk: VB 1)
  • Troje II 2600–2250 v.C. (VB 2)
  • Troje III 2250–2100 v.C. (VB 3; vroeë)
  • Troje IV 2100–1950 v.C. (VB 3; middel)
  • Troje V: 20ste–18de eeu v.C. (VB 3; laat)
  • Troje VI: 17de–15de eeu v.C.
  • Troje VIh: laat-Bronstydperk, 14de eeu v.C.
  • Troje VIIa: omstreeks 1300–1190 v.C., waarskynlik die Troje van Homeros[6]
  • Troje VIIb1: 12de eeu v.C.
  • Troje VIIb2: 11de eeu v.C.
  • Troje VIIb3: tot omstreeks 950 v.C.
  • Troje VIII: omstreeks 700 v.C.
  • Troje IX: Hellenistiese Ilium, 1ste eeu v.C.

Troje I–VWysig

Die eerste stad op die terrein is in die 3de millennium v.C. gebou. Dit lyk of die stad tydens die Bronstydperk ’n vooruitstrewende handelstad was omdat sy ligging hom toegelaat het om die Dardanelle ten volle te beheer. Elke handelskip van die Egeïese See op pad na die Swartsee moes deur dié seestraat vaar. Omstreeks 1900 v.C. het ’n massa-migrasie na die ooste plaasgevind. Stede oos van Troje is verwoes en hoewel Troje nie afgebrand is nie, toon die volgende periode tekens van ’n ander kultuur, dus het ’n ander volk die stad oorgeneem.[7]

Troje VIWysig

Troje VI is omstreeks 1300 v.C. verwoes, waarskynlik deur ’n aardbewing. Net ’n pylpunt is dié deel gevind, en geen menslike oorskot nie.

Troje VIIWysig

 
’n Silwer tetradragme (vier dragme) van Troje uit die Hellenistiese periode, 188–160 v.C.

Troje VII, van die middel- tot laat-13de eeu v.C, word aanvaar as Homeros se Troje. Dit is oënskynlik deur oorlog verwoes.[8]

Troje IXWysig

Die laaste stad op die terrein, die Hellenistiese Ilium, is deur Romeine gestig tydens die bewind van keiser Augustus en was ’n belangrike handelstad totdat Konstantinopel in die 4de eeu die oostelike hoofstad van die Romeinse Ryk geword het.

In die Bisantynse tydperk het die stad geleidelik agteruitgegaan en eindelik verdwyn.

ToerismeWysig

’n Moderne Turkse dorp met die naam Truva is naby die argeologiese terrein geleë, maar dit het onlangs tot stand gekom om te voorsien in die toerstemark. Die Turkse regering noem die argeologiese terrein amptelik Troia en dit word op baie kaarte so aangedui.

Talle toeriste besoek Troje elke jaar en die terrein is baie gekommersialiseer. Daar is ’n groot Trojaanse houtperd waar kinders kan speel, winkels en ’n museum.

BronneWysig

  • Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409680, volume 27, bl. 151, 152
  • Carter, Jane Burr; Morris, Sarah P. The Ages of Homer. University of Texas Press, 1995. ISBN 0-292-71208-1.
  • Easton, D.F.; Hawkins, J.D.; Sherratt, A.G.; Sherratt, E.S. "Troy in Recent Perspective", Anatolian Studies, Uitg. 52. (2002), bl. 75–109.
  • Latacz, Joachim (2004), Troy and Homer: towards a solution of an old mystery, Oxford: Oxford University Press, ISBN 0-19-926308-6 

VerwysingsWysig

  1. Die vorm Trōia word verkies in Latyn; Ilium is ’n meer poëtiese naam: Lewis, Charlton T.; Short, Charles. "Ilium". A Latin Dictionary. Tufts University: The Perseus Digital Library. Besoek op 2008-03-01. 
  2. Wood, Michael (1985). In Search of the Trojan War. Londen: British Broadcasting Corporation. pp. 54–55. ISBN 978-0-563-20161-8. 
  3. Aşkin, Mustafa (1981). Troy (2005 rev uitg.). Istanboel: Keskin. p. 34. ISBN 975-7559-37-7. 
  4. Strabo, Geographia XIII, I, 36, tr. H. L. Jones, Loeb Classical Library; Pliny, Natural History, V.33, vert. H. Rackham, W.S. Jones en D.E. Eichholz, Loeb Classical Library.
  5. Geologists investigate Trojan battlefield, 7 Februarie 2003, BBC NEWS
  6. Troy VII and the Historicity of the Trojan War, Dartmouth College (2000)- URL besoek op 2007-03-17
  7. Mellaart, James (Januarie 1958). “The end of the early Bronze Age in Anatolia and the Aegean”. American Journal of Archaeology 62 (1). Besoek op 2009-09-14.
  8. http://projectsx.dartmouth.edu/history/bronze_age/lessons/les/27.html Troy VII and the Historicity of the Trojan War

NotasWysig

Hierdie artikel is vertaal vanuit die Engelse Wikipedia

Eksterne skakelsWysig