Ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus 2

Ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus 2 (EARS-KoV-2)[1][2] (Engels: SARS-CoV-2) is die stam van koronavirus wat die asemhalingswegsiekte covid-19 veroorsaak. Dit staan in die volksmond bekend as die koronavirus, maar voorgenoemde is eintlik die naam van 'n groep van virusse. Dit is voorheen met die voorlopige naam, 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) (en) aangedui.[3][4][5][6]

Hierdie illustrasie toon die buitestruktuur van koronavirusse in die algemeen. 'n Kroon of korona van priemreseptore (in rooi aangedui) bedek die oppervlak van die virion (in grys aangedui). 'n Nuwe koronavirus, EARS-KoV-2, is geïdentifiseer as die oorsaak van die uitbraak van 'n respiratoriese siekte, covid-19, wat in 2019 vir die eerste keer in Wuhan, China, opgemerk is. Bron: Centers for Disease Control and Prevention

Klassifikasie en belangWysig

Soos beskryf deur die National Institutes of Health, is dit die opvolger van EARS-KoV-1.[7] EARS-KoV-2 is 'n positiewe sin enkelheliks-RNS-virus.[8] Dit is aansteeklik in mense, en die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) het die voortslepende covid-19 pandemie aangedui as 'n noodgeval vir openbare gesondheid en 'n situasie van internasionale kommer.[9][10][11] Teen November 2020 het oor 'n miljoen mense reeds aan die simptome gesterf en infeksiegetalle was steeds aan die styg. Hospitale se kapasiteit is plek-plek oortref en ekonomië is ernstig geknou.[12] Teen einde Maart 2021 was daar reeds 560 000 sterftes in die VSA.[13] 'n Meer potente variant van die virus, aangedui as B.1.1.7, het in Desember 2020 in die Verenigde Koninkryk verskyn. 4,1 (eerder as 2,5) uit 1 000 geïnfekteerdes wat dit opdoen sal sonder behandeling sterf.[14] Teen April 2021 was verskillende mutasies in Suid-Afrika aanwesig, maar 'n derde infeksiegolf was nog nie op hande nie.[15] Akute respiratoriese noodsindroom word by swaar geaffekteerde pasiënte gediagnoseer, en diegene wat nie gou herstel nie, doen dikwels pulmonêre fibrose, oftewel veelvuldige longletsels op.[13] Die virus kan organe soos die hart en longe sodanig beskadig dat oorplantings benodig word.[13]

Rol van priemreseptoreWysig

Reseptore op selwande

Voorstelling van die ACE2-reseptor wat in die long se alveoli en elders aangetref word
Voorstelling van die neuropilien-1-reseptor wat in die respiratoriese lugweë aangetref word

Om deurdringing van die selmembraan vir gevolglike infeksie te fasiliteer maak die EARS-KoV-2-virus gebruik van minstens drie soorte proteïen-reseptore, een waarmee die oppervlak van die virus ryklik bedeel is, en minstens twee ander wat aan die oppervlak van menseselle gevind word.[16] Die oppervlak van die virus is oortrek met priemreseptore (Engels: spike receptors) wat heg aan verdere reseptore op die teikenselwand. Die priemreseptore kan selfs breinneurone en -bloedvate binnedring. Die angiotensien-omsettingsensiem-2 of ACE2-reseptor is 'n proteïen wat op mensselle voorkom en EARS-KoV-2 in staat stel om die selwand binne te dring.

Deur X-straalkristallografie is daar bevind dat 'n verdere proteïen, bekend as die neuropilien-1-reseptor, 'n alternatiewe en allerbelangrike deurgang aan EARS-KoV-2 bied.[16] Neuropilien-1 word boonop al oor die oppervlaktes van die respiratoriese lugweë gevind, waar ACE2 afwesig is. Die rol van neuropilien-1 in infeksie was 'n groot verrassing aangesien dit dusver net bekend was as 'n reseptor wat neurone in staat stel om korrekte verbindings te maak, óf wat bloedvate se groei fasiliteer.

Die kans vir infeksie is grootste wanneer ACE2 sowel as neuropilien-1 op die mensesel teenwoordig is, en word geinhibeer wanneer enige van die twee afwesig is.[16] Die rol van PIKFyve-kinase- en CD147-proteïene word nog ondersoek. Neuropilien-1 fasiliteer waarskynlik ook Ebola- en MIV-1-infeksies, maar kan 'n belowende rol in pynverligting en kankerbehandeling speel – dit beïnvloed neurone se pynstimuli en kan deur verbinding met die priem- of ekwivalente proteïene 'n ander proteïen blokkeer om pynverligting te verskaf.[16]

OorlewingWysig

EARS-KoV-2 kan vir 9 uur op die vel oorleef as 'n aktiewe patogeen, teenoor dié van die griepvirus (Influensa A) wat minder as twee ure sal oorleef.[17] Die oorlewingsduur van die patogeen op vel dra by tot die oordraaglikheid daarvan. Hierdie bevinding het aangedui van welke waarde die deeglike en gereelde was van hande is. EARS-KoV-2 en Influensa A word albei binne 15 sekondes buite aksie gestel wanneer dit met etanol, 'n bestanddeel van handreinigers, in aanraking kom.[17]

Infeksie-opsporingWysig

Tipies word 'n neusdepper in kombinasie met die polimerase kettingreaksiemetode (PKR) gebruik om infeksies te diagnoseer. Hierdie arbeidsintensiewe metode het onprakties geword by die toetsing van persone wat nog geen simptome van infeksie toon nie. Opgeleide honde is egter in staat om die biochemiese veranderinge in liggaamsvloeistowwe te ruik wat met infeksie gepaard gaan, en kan dit vinnig en met 'n akkuraatheid van 94% tot byna 100% doen. Dit word gesien as 'n goedkoop metode om groot getalle mense vir infeksie te toets.[18] Deur te ruik aan 'n lap wat oor die gewrig of nek gevryf is, kan 'n opgeleide hond soveel as 5 dae voor simptome verskyn aandui of 'n persoon geïnfekteer is aldan nie.

EntstofWysig

Die Wêreldhandelsorganisasie (WHO) het in November 2020 aangedui dat 42 uit 151 kandidaatentstowwe reeds kliniese proewe ondergaan, waarvan 10 reeds die derde fase bereik het.[19] Pfizer en BioNTech SE het in November 2020 aangekondig dat hulle 'n Covid-19-entstof ontwikkel het, wat beloof om 90% doeltreffend te wees vir 'n jaar na inenting.[12] Die maatskappye het ondermeer 'n ooreenkoms met die Amerikaanse regering aangegaan om 100 miljoen dosisse entstof te lewer. Die Amerikaanse regering beplan om die entstof gratis aan die Amerikaanse publiek beskikbaar te stel, maar produksie sal na raming eers teen middel-2021 aan die aanvraag voldoen. In Suid-Afrika het Aspen Pharmacare 'n vennootskap met Johnson & Johnson aangegaan om hul weergawe van die entstof plaaslik te vervaardig en verpak.[19] Weens die koste verbonde aan die entstof, asook die onsekere doeltreffendheid, het Suid-Afrika gehuiwer om dadelik van die entstof te bestel.[20] Aspen Pharmacare het in November 2020 aangedui dat hulle beplan om 300 miljoen dosisse van die entstof, ook vir uitvoere na ander Afrikalande, by hul geriewe te Nelson Mandelabaai in die Oos-Kaap te vervaardig. President Cyril Ramaphosa het aangedui dat Afrika minstens $12 miljard of R187 miljard vir plaaslike entstof-ontwikkeling en implementering benodig.

Antivirale middelsWysig

Ivermektien (Ivermectin) is deur die Suid-Afrikaanse Reguleringsowerheid vir Gesondheidsprodukte verbied weens 'n gebrek aan kliniese data wat die doeltreffendheid of veiligheid daarvan bevestig – dit sou skadelike nagevolge of selfs die dood kan meebring. Dr Pierre Kory, 'n intensiewe sorgspesialis in Milwaukee, VSA, het egter voor die VSA-senaat getuig dat hierdie bekostigbare middel veilig is, en oor kragtige antivirale en anti-inflammatoriese eienskappe beskik.[21] AfriForum het in Februarie 2021 'n hofbevel verkry wat dokters in staat stel om behandeling met Ivermektien te begin sodra 'n artikel 21-aansoek ingedien word, sou dringende toegang tot die middel volgens die dokter se oordeel nodig wees.[22]

Sien ookWysig

VerwysingsWysig

  1. Gorbalenya AE, Baker SC, Baric RS, de Groot RJ, Drosten C, Gulyaeva AA, et al. (Maart 2020). "The species Severe acute respiratory syndrome-related coronavirus: classifying 2019-nCoV and naming it SARS-CoV-2". Nature Microbiology. 5 (4): 536–544. doi:10.1038/s41564-020-0695-z. PMC 7095448. PMID 32123347.
  2. "Coronavirus disease named Covid-19". BBC News Online (in Engels). 11 Februarie 2020. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 15 Februarie 2020. Besoek op 15 Februarie 2020.
  3. Surveillance case definitions for human infection with novel coronavirus (nCoV): interim guidance v1, January 2020 (Report). World Health Organization. Januarie 2020. WHO/2019-nCoV/Surveillance/v2020.1. 
  4. "Healthcare Professionals: Frequently Asked Questions and Answers". United States Centers for Disease Control and Prevention (CDC) (in Engels). 11 Februarie 2020. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 14 Februarie 2020. Besoek op 15 Februarie 2020.
  5. "About Novel Coronavirus (2019-nCoV)". United States Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 11 Februarie 2020. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 Februarie 2020. Besoek op 25 Februarie 2020.
  6. Harmon A (4 Maart 2020). "We Spoke to Six Americans with Coronavirus". The New York Times (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 13 Maart 2020. Besoek op 16 Maart 2020.
  7. "New coronavirus stable for hours on surfaces". National Institutes of Health (NIH) (in Engels). NIH.gov. 17 Maart 2020. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 10 Junie 2020. Besoek op 4 Mei 2020.
  8. "CoV2020". GISAID EpifluDB (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 12 Januarie 2020. Besoek op 12 Januarie 2020.
  9. "WHO Director-General's opening remarks at the media briefing on COVID-19 - 11 March 2020". Persberig. 11 Maart 2020. https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-march-2020. Besoek op 12 Maart 2020. 
  10. Wee SL, McNeil Jr. DG, Hernández JC (30 Januarie 2020). "W.H.O. Declares Global Emergency as Wuhan Coronavirus Spreads". The New York Times (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 30 Januarie 2020. Besoek op 30 Januarie 2020.
  11. Chan JF, Yuan S, Kok KH, To KK, Chu H, Yang J, et al. (Februarie 2020). "A familial cluster of pneumonia associated with the 2019 novel coronavirus indicating person-to-person transmission: a study of a family cluster". The Lancet. 395 (10223): 514–523. doi:10.1016/S0140-6736(20)30154-9. PMC 7159286. PMID 31986261.
  12. 12,0 12,1 Reuters (9 November 2020). "Nuwe Covid-19-entstof '90% doeltreffend'". maroelamedia.co.za. Maroela Media. Besoek op 11 November 2020.
  13. 13,0 13,1 13,2 Aleccia, JoNel (12 April 2021). "Covid disease damage leading to 'completely new category' of organ transplants". nbcnews.com. Kaiser Health News. Besoek op 11 Mei 2021.
  14. Macnamara, Kelly; AFP. "UK Covid-19 variant 64% deadlier than other strains – study". Covid-19. citizen.co.za. The Citizen. Besoek op 10 Maart 2021.
  15. "Covid-19: Minstens 55 gevalle by Tuks aangemeld". maroelamedia.co.za. Maroela Media. 2 April 2021. Besoek op 10 Mei 2021.
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 Khanna, Rajesh (25 Oktober 2020). "SARS-CoV-2 uses a second secret doorway into cells". Microsoft News (msn.com). LiveScience. Besoek op 28 Oktober 2020.
  17. 17,0 17,1 "Coronavirus survives on skin five times longer than flu, study finds". covid-19. citizen.co.za. The Citizen (AFP). 18 Oktober 2020. Besoek op 28 Oktober 2020.
  18. Schultz, Teri (21 Oktober 2020). "Dogs detect coronavirus fast and reliably — why not use them everywhere?". msn.com. Deutsche Welle. Besoek op 30 Oktober 2020.
  19. 19,0 19,1 Baloyi, Thabo (12 November 2020). "Ramaphosa: COVID-19 vaccine to be manufactured in SA". msn.com. The South African. Besoek op 13 November 2020.
  20. Shoba, Sibongakonke; Khoza, Amanda (17 Januarie 2021). "'It's almost like being at war': Cyril Ramaphosa". The Big Interview. timeslive.co.za. Sunday Times. Besoek op 19 January 2021.
  21. Githahu, Mwangi (24 Desember 2020). "SA drugs regulator bans 'miracle' Covid-19 treatment as unsafe". msn.com. Cape Argus. Besoek op 24 Desember 2020.
  22. "Hofbevel 'n deurbraak vir vinnige toegang tot Ivermektien". afriforum.co.za. AfriForum. 2 Februarie 2021. Besoek op 5 Februarie 2021.

Eksterne skakelsWysig