Graaff Electric Lighting Works

Kaapstad se eerste kragstasie. Nou buite werking gestel.

Die Graaff Electric Lighting Works -kragstasie is 'n hidro-elektriese en stoom- kragsentrale wat buite werking gestel is in Kaapstad, Suid-Afrika op die terrein van die Moltenodam.

'n Foto van Moltenodam kort na dit gebou is, met Leeukop in die agtergrond. Die wit gebou agter die dam is die Graaff Electric Lighting Works, Kaapstad se eerste kragstasie.

GeskiedenisWysig

Die aanleg was die eerste hidro-elektriese aanleg in Suid-Afrika en die eerste kragstasie in Kaapstad. Dit was die tweede elektriese kragstasie in Suid-Afrika. Die stad Kimberley het in 1882 al krag om die strate te belig met elektriese gloeilampe.[1] Die kragstasie Graaff Electric Lighting Works is in April 1895 in gebruik geneem deur die die Kaapse stadsraad ná die voltooiing van die Molteno-reservoir wat gebou is om drinkwater aan die vinnig groeiende stad te help lewer.

Die aanleg is vernoem na David Pieter de Villiers Graaff, wat van 1891-1892 burgemeester van Kaapstad was en die oprigting van die kragstasie persoonlik gefinansier het.[1] Koste van £ 75,000 in 1895, gelyk aan £ 8,209,000 (ongeveer 143 miljoen ZAR ) in 2017.[2] Graaff was 'n groot voorstaander van die destydse relatiewe nuwe tegnologie vir elektrisiteit, veral vir openbare beligting. Die vraag vir elektrisiteit word aangedryf deur die behoefte aan straatligte om misdaad in die stad te verminder.

Die aanleg het twee 150 kw kragopwekkers gehad wat deur stoom- of waterkrag aangedryf kon word.[3] Die kragopwekkers word van die Woodhead Reservoir op Tafelberg voorsien. Vir die twaalf maande voor 30 Junie 1896 het die aanleg 2590 uur op waterkrag en 691 uur op stoomkrag met steenkool gestook. Die fabriek het 775 openbare straatligte regdeur Kaapstad aangedryf.[1]

Die aanleg is in 1920 buite werking gestel en in 1993 tot 'n nasionale monument verklaar.[1]

Huidige toestandWysig

 
Die ou kragstasiegebou in 2012 soos gesien van die suidekant.

Die kragstasiegebou staan steeds ten weste van die Moltenodam en is 'n geregistreerde nasionale monument. In 2015 is planne aangekondig om die gebou op te knap om 'n "Museum vir watererfenis" te huisves. Maar amptenare het ook gesê dat aangesien die perseel naby die reservoir geleë is, is dit onwaarskynlik dat die perseel ooit oop sal wees vir die publiek weens veiligheidsoorwegings.[4]

VerwysingsWysig

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 . Geargiveer vanaf die oorspronklike |archive-url= requires |url= (help) op 2018-08-02. Ontbrekende of leë |title= (help)
  2. "Measuring Worth - real cost in 1895 vs 2017". 2018-08-02.
  3. (en) "Eskom - Vroeë jare - Hidroëlektrisiteit". www.eskom.co.za. Besoek op 2020-07-21.
  4. Mccain, Nicole (2017-02-28). "Green routes to link park and gardens". News24 (in Engels). Besoek op 2018-08-02.