Gebruiker:JMK/Taalgebruik

Onderaan volg 'n aantal Afrikaanse spel- en taalriglyne wat moeilike besluite kan vergemaklik en eenvormigheid mag meebring. Enige opmerkings word verwelkom – ek oortree by geleentheid self met foutiewe taalgebruik soos hier uitgewys word, en voorbeelde hiervan duik algemeen op in wikipedia.

Algemene fouteWysig

SpellingWysig

ëWysig

Meervoude

Een orgidee, twee orgideë
Een ietermagô / ietermago / ietermagog, twee ietermagôs / ietermago's / ietermagogs / ietermagogge[1] of skubdiere, maar nié ietermagoë nie.
  • Met ë: "Gereël" (d.i. bepaal, afgespreek), "reëlmagatig" en "bejeën" is korrek.
  • Sonder ë: "Gereëld" moet egter wees "gereeld" (d.i. dikwels, gedurig, periodiek) en "kopieër" moet wees "kopieer", maar wel "kopieë" of "afskrifte" (en nié "kopië"). "Wel en wee" (teenoor "vanweë"), "finansieel", "kommersieel" en "definieer" is ook sonder deeltekens, maar wel "finansiële" en "kommersiële" (en nié "finansieële").
  • Vgl. enkelvoud en meervoud: "prieel" vs. "priële", "dieet" vs. "diëte", "orgidee" vs. "orgideë" (en nié "orgidieë"). "Teorië" moet egter wees "teorieë", maar sommige ingeligte persone verkies wel om "bakterië" te skryf, eerder as "bakterieë", waar lg. die reël is.[2]
  • "Vermoeë" moet wees "vermoë", en "droeë" moet wees "droë".

ge+Wysig

  • Die verledetyd van elke werkwoord wat met 'n "i" begin, kry 'n deelteken, bv. "geïmproviseer", "geïsoleer", ens. So ook geëksamineer, geëmplojeerde en geëerd, maar wel ge-eg (getroud) en "ongeewenaard" eerder as "ongeëwenaard" (lg. wel ook aanvaar). "Geoktrooieer" ook sonder deelteken. "Toe-eien" het wel 'n koppelteken, maar "toegeëien", nie.

"ei" vs "y"Wysig

  • "Vermei" en "lei" (wanneer vermy of ly bedoel word), "toewei", "inweiding" en "oorskrei" is almal foutief, maar "uitreiking" en "uitwei" is korrek.

1 of 2 (mede)klinkersWysig

  • "Rondstander", "voor-", "om-", "buite-", "teenstander" (d.i. mense) bevat slegs een "a", teenoor "lamp-" of "hoedestaander" (d.i. objekte) wat twee benodig.[3]
  • "Heeltemal" bevat slegs een "a", teenoor "twee maal", "drie maal" en "partymaal" wat korrek is.
  • "Weeklag" en "weeklaag", soos ook "rouklag" en "rouklaag" is almal korrek binne die korrekte konteks, en afhangend van die betekenis.
  • "Kommersieel" en "kommentaar" het albei twee m'e, "onmiddellik" het twee l'e, maar "middele" en "onverbiddelik" elk net een.
  • "Emigrant" het een "m", maar "immigrant" twee
  • Vgl. akkommodasie, komitee, kommissie, galery, millennium, Japannese, Irakkese (of Irakse)[4] en Soedannees.

AnderWysig

  • "s'n" i.p.v. "sin": "Die foto is Piet s'n."
  • "Platform" word met 'n "f" gespel, alhoewel die woord afstam van "plat-vorm".
  • "Dagvaarding", i.p.v. "dagvaardiging".
  • "Driedimensionale" is blykbaar te verkies bo "driedimensionele", maar "terrestriale" moet wees "terrestriële".
  • Vgl. potensiaal (s.nw., moontlikheid) met potensieel (b.nw. of bw., moontlik aanwesig): iets bereik sy volle potensiaal, maar iemand is 'n potensiële vyand.[5]
  • "Ver" en "versover"/"vir sover" het nie kappies nie, miskien na aanleiding van Nederlands. Woorde soos "vêr-linkse", moet dan eintlik "ver-linkse" wees, nieteenstaande die uitspraak van "ver", 'n langer klinker het as dié in "veg", en wel identies aan die "ê" van "militêr", monetêr, ens. "Insoverre" (ook los geskryf: "in soverre"), en "verreikend" (vgl. "verrykend") het ook geen kappies nie. Daar is wel 'n boek genaamd "Ons kom van vêr" deur Carstens & le Cordeur (2017).
  • "Verreweg" en "op verre na (nog nie ...)" is terloops albei korrek, maar "by ver", "by verre", "by verreweg" en "ver te veel" word almal by Engels geleen.[5]

WoordgebruikWysig

Afrikaans of nieWysig

 
"Burgermeesters" aan die werk![6]
  • "Huidiglik" is nié Afrikaans nie, moet wees "tans", of "hede". Vgl. "alternatiewelik" (d.i. so nie, anders; of).
  • "Nogals" moet wees "nogal". Kyk ook "foutlyn", ens.
  • Daar is wel 'n "burgersentrum" (sentrum vir die burgers) in Afrikaans, maar geen "burgermeester" nie (wel in Duits: Bürgermeister, d.i. burger/s + meester). Die "burgemeester" (met verbindings-"e") is die meester van die burg.[6]
  • Daar bestaan nié "Australianers" nie, maar wel "Australiërs".[7] Wellig ook geen "Indianers" nie, maar tog "Abidjanners", "Dagestanners", "Dominikaners", "Japanners", "Hirosjimaers" en "Yunnanners". Jy kan wel praat van "Europeane" en "Afrikane", maar mense van Alaska is "Alaskiërs".[1]
  • "Venue" is blykbaar geldige Afrikaans vir 'n plek of lokaal, en ook nie 'n anglisisme nie.[8] "Wel-af" klink na "well off", maar is blykbaar ook nie 'n anglisisme nie.[5]

Woorde passend by onderwerpWysig

  • "Aantal" is geskik vir 'n ongetelde, maar telbare hoeveelheid, bv. "'n Aantal diere het langs die pad geloop". "Getal" word gebruik wanneer getel word, selfs wanneer dit 'n raming is, bv. "Die getal sprekers / sprekertal is 150 000."
  • "Aanspreek" word gereserveer vir hoorders en nie situasies nie. 'n Probleem word dus nié "aangespreek" nie, maar kan o.m. opgelos word, of 'n saak kan beredder, ondersoek, aangeroer, aangepak of in oënskou geneem word, ens.[9]
  • "Uitgesproke" word gereserveer vir uitsprake. 'n "Uitgesproke persoon" (eerder reguit/padlangse) of "uitgesproke kommunis" is dus sinnelose samestellings.[5] Moet wees: 'n openlike/openhartige/rondborstige kommunis.
  • "Die man wat daar staan" is korrek, en nié "die man wie daar staan" nie. Wanneer besit egter betrokke is kan jy sê: "die man wie se hoed afgeval het."
  • 'n "Klant" bring vir jou "klandisie", d.w.s. hy of sy koop produkte. Maar die "kliënt" betaal vir 'n diens.[5]
  • "Onder andere" het betrekking op mense, instede van "onder meer" wat dui op enige ander objekte
  • So reeds genoem kan mens kan 'n "voor-", "om-" of "buitestander" wees, maar dooie objekte sal 'n "lamp-" of "hoedestaander" wees. Nietemin verwys al voorgenoemde na iets wat staan.[3]
  • "Treinwaens" (insluitend "eetwaens") vervoer mense, maar "treintrokke"/"goederewaens" (hetsy oop of toe) is komponente van goederetreine.[10] Die "platform" van 'n stasie is terloops 'n "perron", en vrag word "per spoor" vervoer, nié "per trein" nie.[11]
  • Geboue en dorpe kan "ontruim" word, maar mense word "verskuif".[4]
  • Jou belasting of skuld is "uitstaande", want dit moet nog betaal, ingebring, gehef of verreken word. 'n Mens is egter nie "uitstaande" nie (vgl. Eng: outstanding, albei betekenisse), maar wel voortreflik, uitsonderlik, knap, ens. Jy kan wel uitstaan uit die verkeer of proses, of uitsteek bo ander as jy lank is.[5] Kyk ook: uitstaan/veel/verdra; 'n kans staan/hê
  • Die syfer "9" is nie opsigself 'n "nommer" nie, maar kan vir numering gebruik word.
  • "Vure" veroorsaak gewoonlik nie skade nie, maar "brande" wel.[10] Albei word terloops geblus of doodgemaak, en nié "uitgesit" nie.[5]
  • Mens "spandeer geld", maar "bestee tyd"[12] (sekere woordeboeke verskil blykbaar hiervan, en "geld bestee" word ook aanbeveel)
  • Jy "staan nie 'n kans" om te wen nie, maar "het 'n goeie kans" om te wen. Kyk anglisismes. En jy "wen" nie jou mededingers nie (nie 'n transitiewe werkwoord), maar jy "klop" hulle (wel transitief). Jy kan egter die kompetisie of wedstryd "wen".[7] Kyk woordsoorte:

Korrekte woordsoorteWysig

Kyk ook: Woordsoort
  • "Uitsluitend" en "eksklusief" is b.nwe (beskryf s.nwe, vgl. Eng. exclusive) maar "uitsluitlik" is 'n bywoord (beskryf ww., vgl. exclusively). Dit is m.a.w. verkeerd om te sê "Die klub is uitsluitlik.", dit is "uitsluitend" of "eksklusief".
  • "Marine-" kan aangewend word as marineomgewing, marinebioloog, ens. Maar die los byvoeglike naamwoord is "mariene". Soortgelyk is "stereotipe" die selfstandige naamwoord en "stereotiepe" die byvoeglike.[4] Vgl. ook "bydrae" (snw) vs. "bydra" (werkwoord) en politieke vs. polities (bywoord)
  • Jy "groei" nie 'n baard, of mielies of enigiets anders nie, want "groei" is nie 'n oorganklike werkwoord soos "Eng: grow" nie. Jy "kweek 'n baard" of "verbou mielies", ens. Kyk ook "opgegroei".
  • Om dieselde rede "sink" jy nie 'n skip of enigiets anders nie, maar jy het dit "laat sink", of "tot sink gebring".[5]
  • Die koffie het lekker "gesmaak" en nie lekker "geproe" nie,[7] want jy proe aan die koffie, en nie die koffie aan jou nie.
  • "Die handhaaf van" goeie Afrikaans moet "die handhawing van" goeie Afrikaans wees, want "handhaaf" is 'n werkwoord, en "handhawing" nié.[13] "Opbloeiing", "nasporing", "opstelling", "doodloping" en "vervalling" kan egter vervang word met "opbloei", "naspoor", "opstel", "doodloop", en "verval", almal selfstandige naamwoorde. Die -ing word net gebruik waar dit noodsaaklik is.
  • "Verseker" is 'n werkwoord, jy kan jou eiendom verseker, of jy kan iemand verseker van die waarde van 'n produk, ens. "Vir seker" beteken egter "beslis" of "gewis",[14] soos in Engels: "for sure".

SinsbouWysig

Kyk ook: Voegwoord

Voegwoorde van afhanklike bysinne word soms uitgelaat, of word met die verkeerde voegwoord vervang. In informele spraak, of in aangehalings van informele spraak, kan jy sê: "Ek weet hy het dit gedoen," i.p.v. "Ek weet dat hy dit gedoen het." As jy egter iets meer formeel skryf, soos in 'n artikel, is dit seker minder gepas. Die uitlaat van "dat" in voorgenoemde word aan die invloed van Maleis toegeskryf,[15] wat egter ook die Engelse patroon is, wat ek as eietydse oorsaak vermoed. Voegwoorde word gevolg deur inversie, 'n woordorde waar die werkwoord na die einde van die sin skuif, en waar eenvoud van styl ook nuttig is.[5]

  • Dit is dan verkeerd om te sê: "Hy glo hy sal slaag," en moet wees: "hy glo dat hy sal slaag".
  • Dit is korrek om te sê: "Ek wil weet wat jy dink dat dit is", en verkeerd sonder die "dat".[5]
  • Dit is ook verkeerd om te sê: "Dit wil voorkom dat ...".[5] Vervang dit deur "dit wil voorkom of ..."

Wat onvolledige konstruksies betref, vgl. ook "dit hang af of" en "dit hang af in watter". Dit moet wees: "dit hang daarvan af of". Die "van" is noodsaaklik.[5] "Hierdie is nie 'n poskantoor nie" moet wees "Hierdie gebou [of paslike alternatief] is nie 'n poskantoor nie," óf "Dit is nie 'n poskantoor hierdie nie."[16] Kyk ook: werkwoord-komplement

Suidpunt het my attent gemaak op "in plek" wat waar moontlik as afgesaagde, lui en vae stopterm gebruik word, bv. in die sin: "Sy voer aan dat hoewel die nuwe munisipale regulasies nog nie in plek is nie…" Dis natuurlik beter om duidelik te stel wat jy wil sê, bv.: “Sy voer aan dat hoewel die nuwe munisipale regulasies nog nie /van krag is nie/in werking getree het nie/uitgevaardig is nie/bekragtig is nie/deurgevoer is nie/ter tafel gelê is nie/…”[17]

Verwarbare woordeWysig

  • "Gety" is die deining van die see, of strenggesproke 'n tydsbestek binne 'n langer periode. "Hooggety" is bv. een van die getytye, en "herfsgety" die tyd van een van die seisoene, en 'n (onbepaalde) "jaargety" is 'n deel van die jaar. Soos voorgaande kan 'n "feesgety" miskien so 'n onbepaalde tyd wees, een van die feestye, maar nie "kersgety" nie, want daar is kwalik meer kerstye as die enkele een waarna ons verwys. Gebruik dus "kerstyd".[5]
  • Atlete hardloop die "tweede rondte (met begin en eindpunt) van die baan", maar 'n tennisspeler is in die "tweede ronde" uitgeskakel. Jou span het na die "tweede ronde" deurgedring, en jy kan 'n "tweede of derde ronde" drankies bestel.[7]
  • "Besondere" beteken spesifiek, bepaald, ens., maar "besonderse" beteken uitermate, uitsonderlik, spesiaal, ens.
  • Jy hoef my ook nie te "onthou" om my werk te doen nie, maar jy kan my "herinner".[7]
  • Die gevolge kan "verreikend" (sonder kappie) wees, d.w.s. 'n nadraai hê, en jou taalstudies mag "verrykend" wees.
  • "Tamteer" en "tempteer" is nie sinonieme soos sekere woordeboeke aandui nie. "Tamteer" beteken "pla" of "terg", terwyl "tempteer" met uitlokking te doen het, bv. deur iemand in die versoeking stel of te verlei.[5]
  • Insae (toegang tot inligting) en insig (verstaan inligting) is nié sinonieme nie.[5]
  • Tydig (d.i. betyds) en tydelik (d.i. nie permanent nie) is nié sinonieme nie.[5]
  • "Essens", bv. koffie-essens, is 'n aftreksel of ekstrak, maar "essensie" is die wese van die saak, dit wat essensieel (nie essensieël) is.
  • Iemand "fungeer" as regter, predikant of president, maar tydens die hoof se siekte "ageer" sy plaasvervanger – die "agerende" neem waar of tree in sy plek op. Wanneer jy egter 'n veldtog voer "agiteer" jy. Iemand kan wel as voorsitter "funksioneer", maar "funksioneer" is tipies meer tegnies. Sy verstand, of die masjiene "funksioneer" bv. nie meer goed nie.[5]
  • Die polisie ontvang 'n "klag" (meervoud: "klagte") wat "ingedien" of "aangemeld" is, maar nié "gelê" is nie, en die munisipaliteit ontvang 'n "klagte" (meervoud: "klagtes"). Jy sal iemand "aankla" of "maak 'n aanklag", maar "lê" dit ook nie. 'n Dokument word wel "voorgelê" vir goedkeuring, of jy "lê dit voor".[5]
  • Iets word "aangekondig" wanneer nuwe dinge (nuus) skriftelik of mondeling bekend gestel word — tipies weekliks, maandeliks, ens. 'n "Afkondiging" word egter gedoen vir 'n noodtoestand of krygswet, d.w.s. regulasies of nuwe verordeninge wat ad hoc in werking gestel word, en letterlik of figuurlik vanaf 'n verhewe plek, balkon, raadsaal of kansel, d.w.s. afwaarts, gebesig word.[18]
  • Die "onderhawige artikel" is die betrokke artikel, die een onder bespreking, waarop die fokus val, die lig op gewerp word. Dis nie te verwar met "onderhewige" of "onderworpe", wat 'n afhanklikheid, voorbehoud of vatbaarheid aandui nie.[5]
Verwarring met EngelsWysig
 
SABC: "Die haaie het by die eiland uitgehang" — sien is glo.
Kyk ook: Valse vriende
  • Jy maak nie 'n "offer" nie, maar wel 'n "aanbod". En iemand is "dapper", d.w.s. "moedig", maar 'n "brawe" persoon is "deugsaam", "fatsoenlik" of "goed".[7]
  • Biljoen is in Engels "trillion", en die Engelse "billion" is "miljard". Biljoenêrs is gevolglik baie skaars, behalwe in lande wat hoë inflasie gehad het. Die aarde is nie vyf biljoen jaar oud (soos een program-aanbieder te vertelle het) nie, want vyf biljoen jaar gelede het die heelal (sover ons verstaan) nog nie bestaan nie.
  • "Eventueel" beteken "moontlikerwys" of "gebeurlik", en is nie ekwivalent aan "eventually", wat "uiteindelik" beteken nie. Vgl. ook "eventualiteit" en "evenement".
  • 'n Joernaal is 'n dag- of logboek, en nie 'n vaktydskrif soos in Engels (journal) nie.[4]
  • Brutaal beteken parmantig of prontuit, vgl. Eng. brutal. "Bombasties" beteken nie dat die persoon luid is of op jou skree nie, maar hy of sy is eerder opgepof, hoogdrawend of opgesmuk. Vgl. bombas en bombasyn.
  • "Kompensasie" word soms as 'n sinoniem vir "vergoeding" gebruik, maar eersg. is eintlik 'n aanvulling wat 'n balans of korrekte instelling meebring.[19]
  • "Familie" is nie gelyk aan Eng. "family" nie, want lg. kan ook op 'n "gesin" dui.[6] Byna soortgelyk is "datum" nie ekwivalent aan "date" nie, want "date" kan verwys na 1952, 'n jaartal in Afrikaans. 6 April 1652 is 'n datum in Afrikaans, en ook 'n "date" in Engels.[5]
  • In Afrikaans word tipies gesê: hy is gehang (Eng: "he was hanged"), maar "opgehang" is beter.[5] In Engels is dit gebruiklik om te sê: "he was hanging out with" / "we were hanging around" / "hang on/in there", en dit lyk of dit ook in Afrikaans en Nederlands inslag vind, selfs in woordeboeke. Miskien is dit waar "rondhang", "uithangplek", "uithanggeleentheid", en "ons gaan daar uithang" ontspring het, en 'n SABC-program ry dit holrug: "Die haaie het by die eiland uitgehang." Toegegee, die alternatief is soms nie byderhand nie, maar na gelang van konteks kan "oorwinter", "rondswem", "deurkruis", "bevaar", "vertoef/vertoewe", "gedraal", "aangebly", "bly aan daar/hou vas!", "gehou by", "tyd verwyl by", "tyd deurgebring by", "geboer in/by", "gebeusel", "getalm", "gesloer", "-slenter", "-drentel", "geleuter", "getreusel", "lanterfant" ensomeer, oorweeg word.
  • Etlike "valse vriende" of verwarrings haal nie die woordeboek nie, kyk onder by "foutlyn" endiesmeer.

Voorsetsels en anderWysig

  • Gebruik van "in": Teks word vertaal "in" Afrikaans, nie "na" Afrikaans nie. Jy het "in die eksamen geslaag" is korrek, die "in" moet nie uitgelaat word nie. Hy vertel dit "op Afrikaans", of "in Afrikaans" is albei korrek. Nié "in hulle honderde" nie, maar wel "by die honderde".[5] Iets is nié "in die agtergrond" nie, maar wel "op die" agter- of voorgrond. Nié "in hakies" nie, maar "tussen hakies". Hy sal nié "in 'n maand" betaal nie, maar "binne 'n maand".[5] "In terme van" is nie goeie Afrikaans nie, en kan vervang word deur "betreffende", "wat die ... betref" of "insoverre".[13] Lg. (los of vas) mag na 'n anglisisme klink, maar word ook in Nederlands aangetref.[5] Vgl. versover.
  • Gebruik van "op": Daar is 'n kans "op reën", en nié "vir reën" nie. "Op vakansie" is blykbaar so korrek as "op toer", "op pensioen", "op diens", "op wag", "op patrollie", "op kommando", "op die begroting", "op my rekening", "op die lys", ens. 'n Heksejag op die "op"-woord, blykbaar as synde anglisismes, sou "met vakansie", "aan diens" en "met besoek" aan die Afrikaanse taal besorg het. "In berekening" of "in begroting bring" is ook korrek, maar het ander betekenisse. Ook korrek is: "Op die voorgrond/agtergrond", "op die vergadering is besluit tot algehele staking".[5] "Op 'n tydstip" is korrek, maar "op 'n stadium" moet wees "in 'n stadium".[19]
  • Gebruik van "met" (d.i. twee of meer dinge saam): Jy voorsien nie iemand "met" iets nie, maar "van" iets. Jy verkoop nie iets "met" wins of verlies nie, maar "teen" wins of verlies. Ek het baie min gekoop "vir" die geld, eerder as "met" die geld. Jy gaan wel "(saam) met iemand op toer".
  • Gebruik van "dit": "langs dit" moet wees "langsaan" of "aanliggend", en oor die algemeen kan "met dit", "na dit", "vir dit", "oor dit", "van dit", "van wat" vervang word deur "daarmee", "daarna", "daarvoor", "daaroor", "daarvan" en "waarvan". D.w.s., nié "maak jou reg vir dit" nie, maar "maak jou gereed daarvoor".[13] "Oor dit wel sin maak" moet eerder wees "omdat dit sinvol/logies/gegrond is".
  • Gebruik van "as": "dit lui soos volg" en nié "dit lui as volg" nie,[20] en nié "tot soveel as R100 gewen" nie, maar "al tot R100 gewen". Nié "as dit nie vir hom was nie", maar "dis alleen aan hom te danke dat". Nié "wat as dit gebeur" nie, maar "gestel nou dit gebeur". "Sê-nou dit gebeur" is wel beter as eersg., maar ook 'n anglisisme.[13] Nié "as sulks" nie, maar "as sodanig". Dis wel korrek om te sê: "Sulks het ek nog nooit gesien nie".[5] Verdere anglisismes hiernaas:

Anglisismes en indringersWysig

 
Britannia en haar slawe
Kyk ook: Anglisisme

Anglisismes klink na Afrikaans of lyk na Afrikaans, en slaag daardeur om bestaande uitsprake, woorde en uitdrukkings te verdring, wat mettertyd verleer word.[21]

UitspraakWysig

  • Anglisismes manifesteer ook in uitspraak, bv. "mieuzeum" i.p.v. "museum",[21] "halleloeja" i.p.v. "halleluja", "kouwid" (met dank RSG) i.p.v. covid of kovis, "tjoena-vangste" (met dank SABC) i.p.v. tunavangste, benewens uitsprake soos "mirsydies", "owdy" en "nissin" vir sekere motorfabrikate.[13]
  • Vgl. ook "kontrák" (korrek) met "kóntrak" (verkeerd), "dirék" vs. "dírek", en kilo ("kilo"/"kiloe" vs. "kilou").
  • Kóntak is korrek, maar nie as 'n werkwoord nie. Jy kan wel kontak maak, of in aanraking kom.

Sintaktiese en vaste uitdrukkingsWysig

  • "Meeste mense dink" (Eng: most people think) moet wees "die meeste mense dink".
  • "Hierdie is ..." (Eng: This is ...) moet wees "Dit is ...".
  • "Die vet is in die vuur" moet wees "die gort is gaar".
  • "Bloed is dikker as water" moet wees "bloed kruip waar dit nie kan loop nie."
  • Daar bestaan egter 'n magdom/legio Afrikaanse uitdrukkings wat uit Engels ontleen is, waarvan sommige wel, maar ander niks verdring nie.[22]

VoorsetselsWysig

  • Gebruik van "op": Minder korrek as bg. aanwendings is: "op (in) die bestuur/komitee/staf/redaksie/raad" en miskien "personeel". En heel verkeerd is: Genoeg om op (van) te leef. Julle tyd is op (verstreke). Die geld/kos is op (gedaan). Baie werk op hande (het baie werk / hooi op die vurk). Geen eksemplare op hande (in voorraad / voorhande). Kontant op (by) aflewering. Die woorde tussen hakies (nié "in hakies") is die korrektes.[5]
  • Gebruik van "uit": "uit en uit" (Eng: out-and-out) moet wees "deur en deur", of "oor en oor".[5]

Werkwoorde en aksiesWysig

  • Hy het daar "opgegroei" is wel so aanvaarbaar as "grootgeword", alhoewel eersg. na 'n anglisisme mag klink.[5]
  • Gebruik van "gaan": "Bed toe gaan" is korrek, maar "hulle sal sonder kos moet gaan" moet wees "... sonder kos moet bly". "Alles gaan verkeerd", moet wees "alles loop verkeerd". Iemand het nie "van sy kop af gegaan" nie, maar "... geraak". Hy "gaan in vir sitrus" moet wees "lê hom toe op sitrus".[5]
  • Vgl. ook "ingaan", jy kan op 'n "saak ingaan", maar nie "ingaan vir eksamen" nie. 'n Eksamen word terloops afgelê of gedoen en nie "geskryf" nie.[5] Die lig het nie "uitgegaan" (buitentoe) nie, maar het "doodgegaan", of is "uitgedoof".[5] Jy kan nie "teruggaan op jou woord nie", maar kan wel jou "woord/belofte breek/verbreek".[5]
  • Gebruik van "neem": "tyd neem" i.p.v. kos/besig wees, "as eggenote neem" i.p.v. neem tot eggenote, "maaltyd neem" i.p.v. gebruik/nuttig, "suiker neem in koffie" i.p.v. gebruik, "kans geneem" i.p.v. gewaag, "iemand se part neem" i.p.v. party kies/in bresse tree, "moeite neem" i.p.v. doen, "stappe neem" i.p.v. doen, en "eed neem" i.p.v. aflê/doen/sweer, is almal anglisismes.[5] D.w.s. jy "doen wel moeite", "doen stappe" en "doen 'n eed", maar "bewys" 'n guns.[23]
  • Iemand sal jou nie "indoen" nie, maar wel "inloop" of "te na kom". Die onsinnige "Ek doen" is ook nie ekwivalent aan Eng: "I do." nie.
  • Gebruik van "deel": As sinonieme van deel (werkwoord) sien ek "splits", "splyt", "verdeel", en tog 'n paar ander. Onder die invloed van Engels egter, neem dit deesdae die plek in van "meedeel", of van "aanbeveel", "aankondig", "adviseer", "oordra". Die dominee wil iets "met ons deel", die aanlyn-verkoopsman wil "iets met ons deel" (eintlik wil hy nie), en baie ander het iets met ons te "deel", waar hulle eintlik "meedeel" bedoel: "ek wil jou graag iets meedeel", "van iets vertel", "van iets oortuig".
  • 'n "Kamer deel" is 'n ingeburgerde anglisisme, maar "ek sal met jou deel", menend "afreken", is verkeerd.[5]
  • Dis korrek om te sê: "wat oorbly is jou deel (s.nw.)", of "dis jou beurt om die kaarte te deel", of "uit te deel", maar daardie deelbeurt is nie "jou deel" nie.[5]
  • Iets of mense word nie in gelyke dele of in groepe "opgedeel" nie, maar wel "ingedeel" of "verdeel".[5]
  • Gebruik van "breek": As sinonieme van "breek" sien ek etlike, wat meestal te doen het met "stukkend maak", bv. beskadig, fynmaal, omdolwe, rinneweer, ruïneer, saboteer, skend, verdelg, vermorsel, verniel, verpletter, verskeur, verwoes, ensovoorts. Dit wil egter voorkom of "breek" onder die invloed van Engels die plek inneem van "onderbreek". 'n "Onderbreking" is egter iets wat ophou en later op dieselde trant aangaan, d.w.s. 'n diskontinuïteit, intermissie, pouse, reses, ruskans, ruspoos, ruspouse, tussenpoos of verposing. So sal die programaanbiedster/er ons dan tot vervelens herinner: "ons is terug na die advertensiebreek," en dié word sommer op die SABC-skerm gespel as "advertensiebreuk". Om die gebroke kykers te spaar kan hulle oorweeg: "ons gaan voort na die reklameflitse". Daar is ook 'n sg. "sigaretbreek", waar sigarette nie gebreek word nie. Of mense "maak 'n breek", "ons breek hier".
  • 'n Droogte kan wel deur reën gebreek of onderbreek word. Jy breek wel 'n belofte / eed / jou woord / slegte gewoonte / 'n mens (geestelik/geldelik ens.) / met jou vriende.[5]
  • Jy het nie die wet "gebreek" nie, maar "oortree"/"geskend". Ook word die rekord nie "gebreek" nie, maar "verbeter". Die perd word nie "ingebreek" nie, maar "mak gemaak", "beteuel", of "gedresseer". Jy "breek nie weg" van 'n organisasie nie, maar "onttrek jou". Vergaderings word nie "opgebreek" nie, maar "verdaag", "ontwrig" of "uiteengejaag".[5] Vgl. kamp opbreek.
  • Jy sal nie in Afrikaans "kamp" of "uitkamp" nie, maar wel "kampeer", "kamp opslaan", en "kamp opbreek".[5] Met die "kampplek" (toutologie) en "kamptoerusting" (d.i. kamp se toerusting) word miskien bedoel "kampeerplek" en "kampeertoerusting".
  • Iets "het sin" (d.i. "sinvol"), of dit "het geen sin nie" (d.i. "sinneloos"/"onsinnig"), maar dit kan nie sin maak nie (Eng: it makes sense).[24]
  • Jy "open" wel 'n gebou/fabriek/winkel/skool/oë/vergadering/dansparty, maar 'n blik/deur/venster word "oopgemaak".[5]
  • Verblyf vir jou gesinsvakansie is nie "geboek" nie, maar "bespreek", so ook jou konsertkaartjies, ens.[6] Jy het nie die dokter "gaan sien" nie, maar "besoek" of "gespreek".
  • "Hande skud" moet wees "handgee", "handdruk gee" of "groet". Mense loop terloops "hand aan hand", nie "hand in hand" nie.[5] Jy "vat" nie iemand se hand nie, want dis nie los van die liggaam nie. Jy "lag in jou vuis", nie "in jou mou" nie.
  • Hy/dit het goed "uitgedraai", moet wees "terreggekom", of daar het "iets goeds van hom terreggekom". Hy kan wel probeer om hom "uit te draai" uit 'n situasie/opdrag/werk. Die soektog sal "op niks uitdraai nie", moet wees: "op niks uitloop nie."[5]
  • Sy het nie haar motor "laat diens" of "gediens" nie, maar "versien" of "herstel". Jy sal nie van al die eet "gewig optel" nie, maar wel "aansit". Jy "vat" nie "jou tyd" nie, maar is "traag", "nie haastig nie" of "haas jou nie", ens. Die saal is nie "gepak" nie, maar "stampvol".[23]
  • Jy kan iemand wel medisyne "ingee", maar jou motor het nie "ingegee" nie, dit "raak onklaar". Daar is wel 'n "ingewing van die oomblik".[5]
  • "Inlê" is nie sinoniem met "laatslaap" nie,[13] maar jy kan vrugte "inlê".
  • Die kunstenaar het nie "lewendig opgetree" nie (of was hy nogal lewendig?), en dit is nie "lewendig uitgesaai" nie, maar sy optrede is "direk uitgesaai".[25] Jy het nie "op die program ingeluister" nie, maar net "geluister".[5]
  • "Jy berus jou ..." of "ek berus my", ens., is verkeerd, maar "hy berus in ..." (nie wederkerig) is korrek.[5]
  • "Sien ook" is verkieslik "kyk ook", maar albei is aanvaarbaar.[20] Jy het nie iets "opgekyk" nie, maar "nageslaan" of "opgesoek".[26] Iemand "kyk na hom/haarself" in 'n spieël, ander sien om na hulself, sorg vir hulself, is goedversorgd. Jy het nié "jou weg oopgesien" nie, maar "sien kans".[5]
  • Jy het nie "uit sigarette gehardloop nie", maar dit het "opgeraak". Ook "hardloop jy nie weg" van verantwoordelikhede nie, maar "ontduik dit", of "skram weg" daarvan. Jy "hardloop nie weg" met 'n idee nie, maar "sit op loop" daarmee, en jy "hardloop" nie 'n winkel of sg. besigheid (kyk: besigheid) nie. Jy hardloop ook nie "vir al wat jy werd is" nie, maar "so al wat jy kan".[5] "Vir al wat ek omgee" moet terloops wees "wat my betref...", en "vir al wat ek weet" moet wees "versover ek weet...".[5]
  • Jy kan wel sê: "Ek sal bydra", in antwoord op 'n voorstel. "Bydra" verg andersins 'n komplement, d.w.s. "daartoe bydra" of "bydra tot". Die werkwoord-komplement is hier noodsaaklik,[5] maar die werkwoord-komplement "uit" is verkeerd en oorbodig in die sin "ek probeer/toets dit uit". Kyk ook: "uitkamp".
  • Sekere werkwoorde vereis 'n spesifieke voorsetsel, gebruik bv. "vervang deur" i.p.v. "vervang met". Vgl. "verower van/op", albei reg.[5]

Selfstandige naamwoordeWysig

 
'n Tweegesigbeeld is nie 'n tweegatjakkals nie.
  • "Beton" is die korrekte woord vir "konkreet" in boukunde, en "titanium" moet wees "titaan". 'n "Perdeskoen" is na ware 'n "hoefyster" of "perdeyster", "hardeware" is na ware "ysterware" en "slakkepas" 'n "slakkegang".[24] 'n Teoris (meervoud: teoriste) is eintlik 'n teoretikus (meervoud: teoretici of teoretikusse). Die klavierkonsert het nie "bewegings" nie, maar "dele". In geologie is daar nie 'n "foutlyn" nie maar 'n "verskuiwing". "Kantlyn" is terloops die lyn en nie die -ruimte nie.[5]
  • Jy doen fluks "sake", en nié fluks of goeie "besigheid" nie. 'n Sg. "besigheid" is eintlik 'n "sake-onderneming", en jou "besigheidskaartjie" eintlik 'n "visitekaartjie".[19] Iemand moet hom/haar nie met jou "sake" (i.p.v. besigheid) inlaat/bemoei (i.p.v. inmeng) nie. "Inmeng" is ook korrek: in (nie "met") jou sake inmeng.[5]
  • Iemand is nie 'n "tweegesig" nie, maar jy kan wel 'n "tweegesigbeeld" kry, d.w.s. met twee gesigte. 'n Sg. "tweegesigpersoon" is miskien 'n "tweegatjakkals".[5]
  • "Term" of "terme" is glibberige kalante wat hul maklik tuismaak in Afrikaans. 'n Diens het egter nie "terme en voorwaardes" nie, maar "bepalings en voorwaardes".[6] So ook die "voorwaardes van die vredesluiting" eerder as die "terme" daarvan, en ons "koop op paaiemente" of "vra die verkoper na sy/haar voorwaardes" (d.i. terms of purchase, buying on terms).[5] "In terme van jou opvatting" moet wees "volgens/na jou opvatting", en "in terme van hierdie regulasie" moet wees "volgens/ingevolge/kragtens hierdie regulasie".[5] "In terme van" moet wees "betreffende", "wat die ... betref" of "insoverre".[13] "Met die term verstaan ons" moet wees "hiermee verstaan ons", of "onder die term verstaan ons".[5]
  • Die woorde wat in vaktaal gebruik word is wel "terme", en ons praat dan van "terminologie", d.w.s. die navorsing van, en skepping van terme. "Terminografie" is die praktyk van termwerk, insluitend standaardisasie en die saamstel van termlyste en woordeboeke.[27]
  • Wanneer jou motor onklaar raak (nie "ingee" nie) en jy dit wil versien (nie "laat diens" of "gediens" nie), soek jy nié na "parte" nie, maar wel na "onderdele".[23] Daar is wel 'n "smeerdiens".[5] Blykbaar koop ons by die vulstasie "ongelode petrol" eerder as "loodvrye petrol", want petrol sonder die toevoeging bevat reeds lood.

Foutiewe meervoudsvormeWysig

  • "Statistieke" (Eng: statistics) moet wees "statistiek" as dit gaan oor die metode / vakgebied / wetenskap van massaverskynsels. Verskillende soorte of dokumente hiervan kan wel "statistieke" genoem word, bv. "Statistieke SA". "Skoolgrond", "dorpsgrond", "hoofkwartier", "nasionale argief", "Natalse middelland", "Uniegebou", "wynland" van die Kaap, "Victoriawaterval", "Howickwaterval", "Kirstenbosch botaniese tuin", ens., ontvang in Afrikaans geen meervoud[28] soos in Engels nie. Die opname is m.a.w. uit die "argief" (en nie "argiewe") opgediep, al bestaan die argief uit meer as een lêer, kabinet of vertrekke.
  • Jy dra ('n) "bril" en nie "brille" (Eng: glasses) nie, en "toestande" kan ook maar "toestand" wees,[5] al word dit deur verskillende faktore bepaal. Ook sê jy nie jou "gebede" op wanneer dit een gebed is nie. Vgl. die "massas", ons "invoere" en "uitvoere", ons "oortuigings" en die "werksplase".[5] Vitamiene C moet wees vitamien C. "Die tweelinge" verwys na minstens 4 wesens, maar in Engels kan twins 2 wees, en twin een.
  • "Eksamen" ontvang slegs die meervoud "eksamens" as dit oor jare strek, want een eksamen sluit verskillende vraestelle in. Soos elders genoem slaag of druip jy nie 'n eksamen nie, maar kan wel "in die (nié jou) eksamen druip/slaag",[5] want die eksamen is hier nie die direkte voorwerp, of akkusatief nie.
  • Party woordeboeke gee "keus", meervoud "keuse", ander weer "keuse" en "keuses", of albei. In ieder geval doen jy jou keuses (of keuse, of keus) en maak hulle nie. Molekuul/molekule/molekules is ewe dubbelsinnig.[5] Rakende klag/klagte/klagtes, kyk bo.
  • "Slagpale" is wel korrek, en die meervoud bly maar "slagpale". Ook is "tussenpose" (nié "tussenposes") die korrekte meervoud, want die enkelvoud is "tussenpoos".[5] Vgl. "pouse", meervoud "pouses".

Ander indringersWysig

  • "Tyd" word dikwels verkeerd aangewend. "Vir 'n lang tyd" (bloot: "lank") en "oor tyd" is anglisismes, maar jy kan wel "oortyd werk". "By hierdie tyd" moet wees: "teen hierdie tyd." Die dirigent moet nie "tyd hou" nie, maar "maat hou". "Vat jou tyd" moet wees "gebruik jou tyd", ens. "Wat is die tyd?" moet wees: "hoe laat is dit?" "In 'n paar uur se tyd" moet wees: "oor/binne 'n paar uur". 'n Wedstryd se "halftyd" is na ware die "rustyd". "Ek het nie tyd vir hom nie" moet wees: "ek duld hom nie(?)", "ek het geen geduld met hom nie", "kan hom nie uitstaan/veel/verdra nie."[5]
  • "in gemeen" (Eng: in common) moet wees "met mekaar gemeen", of "niks gemeens met mekaar".
  • "Soveel so" is 'n anglisisme. Dit moet vervang word met "sodanig dat", "tot so 'n mate", "dermate", "derwyse", ens.
  • "Kleurvol" (Eng: colourful) moet wees "kleurryk", en "soomloos" (Eng: seamless) moet wees "naatloos".
  • Jy is nie "oop" vir oortuiging nie, maar "vatbaar vir...".[23] Iemand is ook nie "beïndrukbaar" nie, maar "ontvanklik" of "vatbaar vir" idees, ens.[24]
  • Klakkeloos: jy het niks "uitgemis" nie, maar "misgeloop", en die maatskappy het nie sy dividend "'n mis gegee" nie, maar oorgeslaan of teruggehou. Jy kan wel die bus mis of misloop, maar het dit liefs verpas.[5] Jy het ook nié die saak "opgebring" nie, maar "opgehaal", en het liefs nie jou kinders "self opgebring" nie.
  • "Geboorte gee" moet wees "lewe skenk aan".[5]
  • "Sover terug as 1916", moet wees "reeds in 1916", maar "10 jaar/maand/rukkie terug/gelede" is korrek.
  • "Al die tyd" is korrek, maar tipies dui "al" op iets wat getel kan word. "Al die pad gestap", of selfs "al die veld is vrolik", is dan anglisismes, en die korrekte sinne sou wees "die hele pad gestap", of "die ganse/hele veld ...". "Al twee van hulle" is 'n anglisisme, en moet wees "(hulle) al twee" of "(hulle) albei". "Twee van hulle", d.w.s. twee uit 'n groter getal of groep, is korrek.[5]
  • "Van tyd tot tyd" is blykbaar nié 'n anglisisme nie, en word ook in Nederlands en Duits opgemerk. "Met die loop van (die) tyd" is blykbaar ook korrek,[5] maar kan miskien vervang word deur: "met verloop van tyd", "mettertyd" (of "met tyd"), "op die langeduur", "gaandeweg" of "algaande", ens. "'n Geruime tyd" is ook nié 'n anglisisme nie.[5] Kyk ook: tydig.

GermanismesWysig

  • Die woord "vele" is blykbaar 'n ander indringer, en die korrekte woord sou wees "heelwat", "baie", "verskillende", "etlike", "allerlei", "talle", of wat die situasie mag vereis. Ook is "albei" 'n beter keuse as "beide", maar "die beide gevangenes" of "die beide Amerikas" is blykbaar gangbaar.
  • "Meerdere mense" moet wees "verskeie mense". "Eenduidig" moet eerder wees "ondubbelsinnig,"[21] maar eersgenoemde is gewild en miskien nodig in wiskunde-vaktaal. Mens kry byvoorbeeld "eenduidige funksies", ens.
  • Aanvaarde germanismes is "eerstens", "tweedens", "hoogstens", ens.[5]

PleonasmesWysig

Kyk ook: Pleonasme
  • 'n "Onverwagte verrassing" is steeds net 'n verrassing, en 'n "eindresultaat" is die resultaat, slotsom, afloop, nasleep, konklusie, uitkoms, uitwerking of 'n voortvloeisel.[29] "Ek persoonlik" "stap liefs te voet," en vir dié wat "vooruit beplan" het, is dit oorbodig om al hierdie "ware feite" "weer te herhaal".[30]
  • Die foutiewe uitdrukking van die oortreffende trap, "mees algemeenste", moet wees "mees algemene" of bloot "algemeenste". "Meer deftiger" moet wees "meer deftig" of bloot "deftiger". "Meer dikwels" moet wees "meermale", en "minder dikwels", "mindermale".[5]
  • Wat toutologië betref sê hulle ons moet sê "Gondwana" en nié "Gondwanaland" nie, want Gondwana sou reeds "land van die Gonde" beteken. "Gondwanaland" ontspring egter reeds by die Oostenrykse geologie-professor Eduard Seuss, en aangesien "wana" eintlik bos beteken, is ek onseker oor die saak.[31]

Los en vasWysig

  • "Op pad" is twee woorde. "Hulle is op pad huis toe" is korrek, maar "oppad" is verkeerd.
  • "Al weer", "weer eens", "huis toe", "bekend staan", "op sigself" (nié "in sigself"),[12] "nog steeds", "so iets", en "swart/wit mense" is ook telkens twee woorde. "Agslaan" is egter een woord.
  • Woorde wat tydsduur of mate aandui, gevolg deur ’n byvoeglike naamwoord, word los geskryf. Voorbeelde is "16 maande lange", "vier weke lange" en "drie uur lange".[32] "Aldrie" moet wees "al drie".
  • Samestellings, soos "skoolboek" of "geelwortel", word altyd vas geskryf. "Die boom het 'n geel wortel," bevat egter geen samestelling nie, en die woorde word dan los geskryf.[33]
  • "Ek/my self" en "ek/myself" is albei korrek.
  • "Skeef loop" en "skeefloop" is onderskeidelik letterlik en figuurlik te verstaan. Vgl. ook "onder druk" en "onderdruk".[34] "Aan mekaar" beteken "vir/teen elkander" en "aanmekaar" beteken "aanhoudend".[35]

FormateWysig

  • "100 000" kry geen komma in Afrikaanse sinne nie.
  • "06:30" is die enigste skryfwyse vir half sewe, en dan net vir die oggend. Afkortings vir voormiddag en namiddag word deesdae ontmoedig.
  • Afkortings BSc en BCom en ander kwalifikasies word sonder punte geskryf. So ook is "mnr X" en "prof Y" sonder punte.[9]

BenamingsWysig

GeskiedenisWysig

Antieke Griekse wêreldWysig

By artikels rakende Griekse geskiedenis word meestal op die spelling berus, soos deur C.A. van Rooy[36] aangegee. Dit behels byna deurgaans spelling soos "Plutarchos" eerder as bv. Plutarchus of Plutargos. Die oe-klank word deurgaans met 'n "u" geskryf, sodat die keuse sal wees Suda, eerder as Soeda of Souda. "-aea", soos in Plataea (in Engels) word gespel "-aia", d.w.s. Plataia, Alkmaionide, ens.
Van Rooy, en wikipedia, blyk enkele uitsonderings te aanvaar, soos bv. Masedonië, eerder as Makedonië, waaraan heelwat tale wel voorkeur gee. Afrikaanse skrywer Dan Sleigh skryf dit wel Makedonië, en Kappadokië, in teenstelling met Trasië. 'n Verdere nuttige riglyn is P.S. Dreyer et al.[37]

Antieke Romeinse wêreldWysig

Beste praktyk blyk te wees om die oorspronklike Latynse spelling te volg, met slegs die uitsondering van die "u" vir die "v", en sekere terminologie wat verafrikaans is, soos Konsul i.p.v. Consul. Met verwysing na die Romeinse tyd kan sekere Griekse plekname waarskynlik aangepas word. Ondermeer kan Kilikië bv. Cilicië word in 'n latere era, en Issos kan Issus word.

Antieke Midde-oosteWysig

Name soos Toetank(g)amoen, Aboe Simbel en Hammoerabi, in stede van Tutankamun, Abu Simbel en Hammurabi word in Afrikaanse bronne opgemerk. Buite die direkte Grieks-Romeinse invloedsfeer word die "oe" dan wel gebruik.

Politieke geskiedenis (antiek of modern)Wysig

In Engelse artikels oor antieke onderwerpe word maklik gepraat van "classes" wat egter na "stande" verwys, of na "states" wat eintlik na "stadstate" verwys. Afrikaanse wikipedia kan oorweeg om hierop te verbeter en die terme binne hul paslike konteks aan te wend.

Stande en klasseWysig

  • Stande (Eng: estates), wat klasse voorafgegaan het en nie meer bestaan nie, word onderverdeel in die gewone mense (gepeupel ens.), geestelikes en landadel (Eng: landed gentry).
  • As onderskeibare konsep het klasse met die nywerheidsrewolusie (vanaf 1750) ontstaan, en word dan onderverdeel in die proletariaat (werkers), bourgeoisie (middelklas, burgery, winkeliers en mense met alledaagse idees)[38] en kapitaliste (ondernemers). Marx en kie het hul teorieë op hierdie klasse staangemaak, en hierdie klasse bestaan steeds.
  • 'n Aristokrasie is egter 'n voorbeeld van 'n stand of klas wat sigself op oorerflike wyse aan die bopunt van die stand- of klasstruktuur plaas, bv. regering deur 'n oligargie of deur 'n ander bevoorregte of intellektuele sosiale orde.[38]

Stadstate en stateWysig

  • Stadstaat is die paslike begrip vir politieke instellings regdeur die antieke tyd en middeleeue.
  • Die staat as onderskeibare begrip word in Machiavelli (oorl. 1527) se geskrifte bespeur, maar word eers wetlik bepaal deur die Vrede van Wesfale, 1648. 'n Staat word gedefinieer as 'n standhoudende regsliggaam met internasionaal erkende onafhanklikheid, wat beskik oor 'n afgebakende grondgebied, bevolking en regering.[39] Die Unie van Suid-Afrika word 'n staat in 1931, danksy die Statuut van Westminster, maar dan steeds met 'n buitelandse monargie as staatshoof. Dié word eers in 1961 met SA-republiekwording afgeskaf, terwyl Indië dit reeds in 1950 doen, maar aanbly in die statebond. State word op twee wyses onderverdeel, naamlik owerheidsvorm (interne aard) en staatsvorm (interstaatlike verband). Die owerheidsvorme sluit bv. die mag-, stande-, klasse-, volk-, demokratiese, welvaart-, liberale, nasionale en regstaat in,[40] of sekere kombinasies hiervan. Staatsvorm is die organisasie daarvan as unie of federasie, oftewel uniaal of federaal.[39]

AnderWysig

Hindoe- en oosterse nameWysig

By artikels rakende Hindoe- en oosterse name, kan ons seker gelei word deur woorde soos "Foedji", "Hindoe", "Hindi" en "Kalkutta". Let op die verskil tussen die "oe"- en "u"-klank.

AfrikanameWysig

Afrikaname lewer 'n groot uitdaging; voorstelle is welkom. Dit wil blyk of Livingstone en kie name op wyses weergegee het, wat dikwels onbestrede aanvaar word.

SpesienameWysig

Name word vas geskryf, soms met 'n koppelteken. Hoofletters word beperk tot een per naam, bv. Gespikkelde katonkel, i.p.v. Gespikkelde Katonkel. Voorkeur word gegee aan 'n wêreldwye perspektief om dubbelsinnighede uit te skakel. Soortname in Germaanse tale word gewoonlik beperk tot maksimum twee dele, soos in die bg. visspesie, en nie soveel as drie dele, wat dikwels by Engels die geval is nie.

PersoonsnameWysig

Die tendens in koerante is blykbaar om persoonsname te skryf soos die persone dit self geskryf het. So word daar gepraat van "Louis Tregardt", maar wel "S.P.E. Trichardt".

G-klankWysig

Name van persone, plekke of organisasies word dikwels met 'n "ch", "k", "kh" of "h" gespel, eerder as 'n "g", bloot omdat die name via Romeine of Britte oorgelewer is wat nie die g-klank magtig was/is nie. As die oorspronklike uitspraak gehandhaaf sou word sal Bethlehem wees Bethlegem, Nehemia sal wees Negemia, ens., Hamas sal wees Gamas, Khartoem sal wees Gartoem, Khama sal wees Kgama, en Ahmed sal soms Agmed wees (vgl. Ahmed Kathrada), en Toetankgamoen is 'n benadering van die oorspronklike uitspraak. In o.m. Grieks, Spaans en Xhosa mag die g-klank ook verbloem wees as ander letters.

Kyk ookWysig

en artikelsWysig

VerwysingsWysig

  1. 1,0 1,1 Afrikaanse Woordelys en Spelreëls (10de Uitgawe): Lys van buitelandse geografiese name met afleidings, p. 522
  2. Taalgesprek: Bakterië/bakterieë
  3. 3,0 3,1 Taalwenk 5, Louis van Rooyen, savryskutskrywer
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Afrikaanse Taalgids, Kantoor vir Meertalige Taaldienste, Universiteit van Johannesburg, deur Tisa Viviers (2018)
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 5,16 5,17 5,18 5,19 5,20 5,21 5,22 5,23 5,24 5,25 5,26 5,27 5,28 5,29 5,30 5,31 5,32 5,33 5,34 5,35 5,36 5,37 5,38 5,39 5,40 5,41 5,42 5,43 5,44 5,45 5,46 5,47 5,48 5,49 5,50 5,51 5,52 5,53 5,54 5,55 5,56 5,57 5,58 5,59 5,60 5,61 5,62 5,63 5,64 5,65 5,66 5,67 5,68 5,69 5,70 Van der Merwe, H.J.J.M. (1977). Die Korrekte Woord – Afrikaanse Taalkwessies (6de uitg.). Pretoria: J.L. van Schaik Bpk. p. 66 ("dat"), 138-139 ("inversie"), 201 ("on-Afrikaanse woordorde"), 302 ("vernoem"), ens. ISBN 0-627-00141-6.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 ‘Burgermeester’ - 5 taalfoute wat jy maak sonder dat jy weet, Riaan Grobler, 22 Oktober 2015 06:20
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Nóg 10 taalfoute wat Afrikaanssprekendes (onbewustelik) maak, Riaan Grobler, 08 Oktober 2015 08:46
  8. 5 ‘anglisismes’ wat nie regtig anglisismes is nie, Riaan Grobler, 15 Oktober 2015 05:47
  9. 9,0 9,1 Taalwenke 2, saskrywersendigters
  10. 10,0 10,1 Taaldinge, RSG, 2 Februarie 2020
  11. Taalgebruik: trein, Maroelamedia; Skryf Afrikaans A-Z, Pharos
  12. 12,0 12,1 Taalkommissie en Viva (Virtuele Instituut vir Afrikaans) op facebook
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 13,6 Swak Afrikaans op RSG, Jan Rap (2013-06-14)
  14. Die top-10 taalfoute wat Afrikaanssprekendes (onbewustelik) maak, Riaan Grobler, 30 September 2015 11:50
  15. 5.2 Dependent clauses, in Roots of Afrikaans: Selected Writings of Hans Den Besten, Hans den Besten, p. 414
  16. 'n Beeld van Afrikaanse woorde: Kort stukke oor die woordeskat uit die radiorubriek Weeklikse Woordeboek, deur Louis Eksteen (Pretoria: Academica, 1984) ISBN 9780868741956
  17. Vergeetwoorde of zombiewoorde?, Suidpunt op Praag (1 Augustus 2019)
  18. Taaldinge, RSG, 5 Januarie 2020
  19. 19,0 19,1 19,2 "Genade", Ina (2015-03-06). "Roei uit die taalgoggas". rooirose.co.za. Rooirose. Besoek op 17 May 2020.
  20. 20,0 20,1 Word om ewe aanvaar in Die Korrekte Woord, deur H.J.J.M. van der Merwe, 1968
  21. 21,0 21,1 21,2 Taaldinge, Sophia Kapp, RSG, 3 November 2019
  22. Afrikaans: 'n Ideologiese besinning in 'n multilinguistiese Suid-Afrikaanse bestel, J.P. de Wet, Unisa, 1997
  23. 23,0 23,1 23,2 23,3 #taalgeneraal: 10 Anglisismes wat jy onwetend gebruik, Riaan Grobler, 14 Januarie 2016 16:32
  24. 24,0 24,1 24,2 Taalwenk 7, Louis van Rooyen, savryskutskrywer
  25. Taalblapse, Kobus Victor, 27 Maart 2009
  26. Taalgebruik: kyk, Maroelamedia; Skryf Afrikaans A-Z, Pharos
  27. Taaldinge, RSG, 22 Desember 2019
  28. Taaldinge, RSG, 19 Januarie 2020
  29. Taalflaters en -taboes in die werkplek, Cilleste vd Walt & Inge Strydom, 6 Augustus 2014
  30. Red ons taal, Jean Oosthuizen, 2015-06-03
  31. Gondwana: How it got its name, Notes by Craig Robertson (March, 2008)
  32. Beter Afrikaans
  33. Beter Afrikaans: Samestellings
  34. Taalwenke 11, Elsabe, saskrywersendigters
  35. Beterafrikaans, 9 Mrt 2020
  36. van Rooy, C.A. (1980). Antieke Griekse Geskiedenis. Durban, Pretoria: Butterworth en kie. p. 413. ISBN 0-409-08017-9.
  37. Dreyer, P.S. en ander (1981). Die Westerse Politieke Tradisie. Pretoria, Kaapstad, Johannesburg: H & R-Academica. p. 469. ISBN 0-86874-119-1.
  38. 38,0 38,1 The Concise Oxford Dictionary, 1961
  39. 39,0 39,1 Venter, Albert; Botha, Susan; du Plessis, Louis; Alberts, Mariëtta (2017). Verklarende Politieke Woordeboek / Explanatory Dictionary of Politics. Kaapstad: Juta. p. 364. ISBN 9781485119944.
  40. S. W. Schaper, 1963, Tussen Machtsstaat en Welvaartsstaat, Koninklijke Drukkerij van Gorcum & Comp.