Chișinău

(Aangestuur vanaf Chişinău)

Chişinău of Chisinau (/ ˌkɪʃɪˈnaʊ/ kish-in-ow, ons ook/ ˌkiːʃiːˈnaʊ/ kee-shee-nou; Roemeens: [kiʃiˈnəw] ⓘ), voorheen bekend as kishinev (/ ˈkɪʃɪnɒf, -nɛf/ kish-in-off, -⁠ef , VSA ook /-nɛv/ -⁠ev; Russies: Кишинёв, geromaniseer: Kishinyov) is die hoofstad en ook die grootste stad van Moldowa.[1] Die stad is Moldowa se vernaamste industriële en kommersiële sentrum, en is geleë in die middel van die land, aan die rivier Bîc, 'n sytak van die Dnjestr. Volgens die resultate van die 2014-sensus het die stad 'n bevolking van 532 513 gehad, terwyl die bevolking van die munisipaliteit Chișinău (wat die stad self en ander nabygeleë gemeenskappe insluit) 700 000 was. Chișinău is die ekonomies voorspoedigste plek in Moldowa en sy grootste vervoersentrum. Byna 'n derde van Moldowa se bevolking woon in die metrogebied.

Chişinău


Kaart Wapen
Vlag
 Land Vlag van Moldowa Moldowa
 Koördinate 47°0′N 28°55′E / 47.000°N 28.917°O / 47.000; 28.917
 Stigting 1436
 Oppervlakte:  
 - Totaal 120 vk km
 Hoogte bo seevlak 85 m
 Bevolking:  
 - Totaal (2007) 592,900
 - Bevolkingsdigtheid 4,938/vk km
 Etniese groepe:  
 - Moldawien 67,6%
 - Russiese 13,9%
 - Ukraines 8,3%
 Tydsone +2
 - Somertyd +3
 Amptelike webwerf www.chisinau.md

Moldowa het 'n geskiedenis van wynbou wat terugdateer tot ten minste 3 000 vC, en as die hoofstad bied Chișinău die jaarlikse nasionale wynfees elke Oktober aan.[2][3] Alhoewel die stad se geboue erg beskadig is tydens die Tweede Wêreldoorlog en aardbewings, bly daar 'n ryk argitektoniese erfenis, veral in die vorm van Sosialistiese realisme en Brutalistiese argitektuur. Die stad se sentrale spoorwegstasie spog met 'n Russies-keiserlike argitektoniese styl, en handhaaf direkte spoorverbindings na Roemenië. Die Switsers-Italiaans-Russiese argitek Alexander Bernardazzi het baie van die stad se indrukwekkendste geboue ontwerp, insluitend die Chișinău-stadsaal, Kerk van Saint Theodore en die Kerk van Saint Panteleimon. Die stad huisves die Nasionale Museum vir Beeldende Kunste, Moldowa Staatsuniversiteit, Brancusi-galery, die Nasionale Museum van Geskiedenis van Moldowa met meer as 236 000 uitstallings, en bedrywige markte in die noorde van die stad, insluitend die huis waar Aleksander Poesjkin eens in ballingskap gewoon het van Aleksander I van Rusland, en wat nou in 'n museum omskep is. Die stad se geboorte-katedraal, geleë in die middel van die stad en gebou in die 1830's, is beskryf as 'n "meesterstuk" van Neoklassieke argitektuur.[4]

Etimologie

wysig

Die oorsprong van die stad se naam is onduidelik. 'n Teorie stel voor dat die naam van die argaïese Roemeense woord chișla (wat "lente", "bron van water" beteken) en nouă ("nuut") kan kom, omdat dit om 'n klein fontein gebou is, op die hoek van Poesjkin- en Albișoarastraat.[5]

Die ander weergawe, geformuleer deur Ștefan Ciobanu, Roemeense historikus en akademikus, meen dat die naam op dieselfde manier gevorm is as die naam Chișineu (alternatief gespel as Chișinău) in Wes-Roemenië, naby die grens met Hongarye. Sy Hongaarse naam is Kisjenő, waarvandaan die Roemeense naam sy oorsprong het.[6] Kisjenő kom van kis "klein" en die Jenő, een van die sewe Hongaarse stamme wat die Karpatebekken in 896 binnegekom het. Ten minste 24 ander nedersettings is na die Jenő-stam vernoem.[7][8]

Chișinău staan in Russies bekend as Kishinyov (Кишинёв, uitgespreek [kʲɪʂɨˈnʲɵf]), terwyl Moldowa se Russiestalige media dit Kishineu (Кишинэу, uitgespreek [kʲɪʂɨˈnɊnɊn) noem). Dit is geskryf Kişinöv in die Latynse Gagauz alfabet. Dit is ook geskryf as Chișineu in pre-20ste-eeuse Roemeens[9] en as Кишинэу in die Moldawiese Cyrilliese alfabet. Histories was die Engelstalige naam vir die stad, Kishinev, gebaseer op die gewysigde Russiese een omdat dit die Engelse taal via Russies binnegekom het in die tyd wat Chișinău deel was van die Russiese Ryk (bv. Kishinev-pogrom). Daarom bly dit 'n algemene Engelse naam in sommige historiese kontekste. Andersins het die Roemeens-gebaseerde Chișinău geleidelik groter geldeenheid gekry, veral in geskrewe taal. Daar word ook histories na die stad verwys as Duits: Kischinau, (Duits: [ˌkɪʃiˈnaʊ̯] ⓘ); Pools: Kiszyniów, (Pools: [kʲiʂɨˈɲuf] ⓘ); Oekraïens: Кишинів, geromaniseer: Kyshyniv, (Oekraïens: [ˈkɪʃɪnʲiv] ⓘ); of Jiddisj: קעשענעװ, geromaniseer: Keshenev.

Geboortes

wysig

Verwysings

wysig
  1. "Moldova Pitorească" [The picturesque Moldova] (PDF). natura2000oltenita-chiciu.ro. Geargiveer (PDF) vanaf die oorspronklike op 18 Mei 2019. Besoek op 10 Oktober 2022.
  2. Erizanu, Paula (1 Junie 2023). "I've come to love Chișinău: my home city in Moldova deserves the spotlight". The Guardian (in Engels (VK)). ISSN 0261-3077. Besoek op 5 Julie 2023.
  3. "Chisinau city guide: Where to eat, drink and stay in Moldova's capital". The Independent (in Engels). 30 September 2021. Besoek op 5 Julie 2023.
  4. Martus, Vladlena (12 Junie 2019). "The Nativity Cathedral in Chisinau, a masterpiece of Neoclassicism". itinari (in Engels). Besoek op 5 Julie 2023.
  5. "History of Chișinău". Kishinev.info (in Roemeens). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 22 Julie 2003. Besoek op 12 Oktober 2008.
  6. "Istoria Orașului I". BasarabiaVeche.Com (in Roemeens). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 Maart 2012. Besoek op 11 Junie 2010.
  7. "Transindex – Határon túli magyar helységnévszótár". Sebok2.adatbank.transindex.ro. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 22 Desember 2016. Besoek op 17 Desember 2016.
  8. "Racz Anita" (PDF). Mnytud.arts.unideb.hu. Geargiveer (PDF) vanaf die oorspronklike op 14 Julie 2014. Besoek op 17 Desember 2016.
  9. Zamfir C. Arbure (1 Januarie 1898). "Basarabia in secolul XIX ..." C. Göbl – via Internet Archive.