Maak hoofkeuseskerm oop
P.J.W. Schutte.

Philippus Jacobus Wilhelmus Schutte (distrik Cradock of volgens ’n ander bron Uitenhage, Kaapkolonie, 29 November 1803 of 1805 – Buffeldoorns, distrik Potchefstroom, tans Fochville, 9 November 1873) was ’n boer en vroeë leier in die Gereformeerde Kerk asook die eerste ouderling van die Gereformeerde kerk Potchefstroom. Hy word, saam met oudl. T.F. Dreyer, beskou as "een van die waaragtig grotes uit die dae van die Afskeiding" van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika.[1]

Vroeë lewe en politieke betrokkenheidWysig

 
Die opstal op Buffeldoorns, Schutte se plaas.

Schutte was 'n seun van Philippus Schutte en sy vrou, Aletta Catherina Engelbrecht. As 'n trekboer het hy hom met die Groot Trek vereenselwig en emigreer in 1840 na die Noorde. In 1843 het hy hom op die plaas Buffeldoorns in die wyk Gatsrand van Potchefstroom gevestig, waar hy 'n aansienlike boerdery opgebou en aktief deelgeneem het aan die staatkundige en kerklike aangeleenthede. In die politiek was hy 'n volgeling van Andries Pretorius en as kommandant van die distrik was hy medeondertekenaar van die Sandrivierkonvensie in Januarie 1852. Hy het die veldtogte teen die oproerige Tswana-stamme onder Mahura en Setšhele langs die wesgrens van die Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR) meegemaak. Gedurende 1856-'57 het hy ook as lid van die Transvaalse Volksraad gedien.

KerkmanWysig

 
Schutte en sy vrou Magteld se graf op Buffeldoorns, distrik Fochville.
 
P.J.W. en Magteld Schutte se oorspronklike grafstene van nader gesien.

In kerklike kringe was Schutte bekend as konserwatief en besadig en 'n handhawer van die ou Gereformeerde erfenis. As lidmaat en ouderling van die Staatskerk (Hervormde Kerk) in Transvaal het hy hom vir die werwing van 'n predikant uit Nederland beywer wat sy oortuigings gedeel het. In Augustus 1853 het hy 'n versoekskrif om 'n eie predikant, 'n kerkorde en 'n grondwet onderteken. In 1855 het hy by sy kerkraad, dié van Rustenburg, gepleit dat 'n predikant van die Christelik Gereformeerde Kerk in Nederland (gestig deur ds. Hendrik de Cock in 1834) gevra word om met die bediening van die byna herderlose gemeentes in Transvaal te kom help. Sy optrede, gesteun deur ander lidmate, het aanleiding gegee tot die koms van ds. Dirk Postma in 1858.

Schutte het aktief aan die stigting van die Gereformeerde Kerk deelgeneem. Met sy aankoms op Potchefstroom onderweg van Durban na Rustenburg in die geselskap van Flip Snyman van Rustenburg en Douw Kruger, pres. Paul Kruger se broer, is ds. Postma gasvry ontvang op Buffeldoorns waar hy op Sondag 7 November 1858 sy tweede preek in Transvaal gelewer het nadat hy die dag vantevore daar aangekom het. (Die eerste was op 5 November kort nadat hy die Vaalrivier by Standerton oorgesteek het.)[2] Ná mislukte pogings om die kerklike eenheid te bewaar en veral na aanleiding van 'n beslissing van die Algemene Vergadering van die NH Kerk op 10 Januarie 1859 ten gunste van die behoud van die evangeliese gesange in die erediens, het Schutte saam met 'n aantal lidmate van Rustenburg besluit om uit die kerk te tree. As ouderling was hy medeondertekenaar van 'n brief aan die Kerkvergadering waarin die ondertekenaars kennis gegee het van hul uittrede uit die kerklike gemeenskap en hul begeerte om as 'n vrye Gereformeerde Kerk te bestaan. Op 11 Februarie 1859 was hy en sy vrou onder die eerste lidmate van die Gereformeerde Kerk wat op Rustenburg gestig is. Schutte is op 12 Februarie (die stigtingsdatum van die Gereformeerde kerk Potchefstroom) deur 36 lidmate van die wyk Mooirivier as hul eerste ouderling gekies. Daarna is hy saam met ds. Postma afgevaardig na die Kaapkolonie, waar nuwe gemeentes gestig is.

Schutte het hom later vir die oprigting van 'n teologiese skool vir die opleiding van predikante beywer, hoewel ds. Postma aanvanklik gehoop het dat predikante uit Nederland getrek sou kon word. Met die opening van die Teologiese Skool op Burgersdorp was Schutte amptelik teenwoordig en het hy 'n indrukwekkende rede gelewer. Daarna het hy tot aan sy dood as een van die kuratore van die Skool gedien en jaarliks die lang reis na Burgersdorp onderneem. Drie jaar voor sy dood is hy ernstig verwond tydens 'n jagtog deur 'n leeu, waarvan hy nooit volkome herstel het nie.[3]

WaarderingWysig

Dr. S.P. van der Walt skryf in die Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek, deel III Schutte was ’n merkwaardige figuur, veral Transvaal se kerklike lewe. Eerw. Stephanus Hofmeyr, die NG Kerk se eerste Afrikaanssprekende buitelandse (dus buite die Kaapkolonie) sendeling het besonder gunstig van hom as persoon getuig.

GesinsleweWysig

 
P.J.W. Schutte se seun Jan Harm Petrus en dié se dogter Jacoba.
 
Anna Sophia van Heerden, P.J.W. Schutte se skoondogter en vrou van sy seun Jan Harm Petrus.

Schutte was drie maal getroud, eers met Alida Barendina Hendriena Steenkamp in 1825. Uit dié huwelik is blykbaar vier seuns en twee dogters gebore. Alida is in 1839 oorlede. In 1840 het hy getrou met Maria Magdalena Johanna du Plessis. Uit dié huwelik is drie dogters gebore, maar sy is kort ná die derde kyk se geboorte oorlede. Sy derde huwelik was met Magteld Gertruida Anna Maria du Plessis. Uit dié huwelik is blykbaar ses seuns en vyf dogters gebore, vir 'n totaal van 20, maar dit kan wees dat dié wat nie volwassenheid bereik het nie, in sommige bronne nie vermeld word nie. Op geni.com word die kinders aangedui as hierdie 21:

Kinders by Alida Barendina Hendriena SteenkampWysig

  • Johanna Maria Hattingh (23 November 1825 – 17 Mei 1908)
  • Philippus Jacobus Wilhelmus Schutte (16 April 1827 – 17 Maart 1892)
  • Jan Harm Petrus Schutte (26 April 1829 – 19 Junie 1918)
  • Christiaan Schalk Willem Schutte (17 Januarie 1831 – jonk oorlede)
  • Casper Jan Hendrik Schutte (Tarkastad, 17 Januarie 1834 – 2 Desember 1919)
  • Aletta Catharina Maria Schutte (Cradock, 7 Januarie 1837 – jonk oorlede)

Kinders by Maria Magdalena Johanna du PlessisWysig

  • Martha Petronella Gouws (Cradock, 28 Desember 1840 – 3 Mei 1924)
  • Aletta Catharina Maria Schutte (Cradock, 12 September 1842 – 5 Februarie 1879)
  • Anna Catharina Elizabeth Labuschagne (Kaapkolonie, 14 September 1844 – 18 Maart 1917)

Kinders by Magteld Gertruida Anna Maria du PlessisWysig

  • Magteld Gertruida Anna Maria Schutte (plek onbekend, 27 Augustus 1848 – onbekend)
  • Susanna Catharina Schoeman (plek onbekend, 28 Junie 1850 – 6 Augustus 1924)
  • Paul Jacobus Schutte (plek onbekend, 19 Mei 1852 – onbekend)
  • Christiaan Ernst Schalk Schutte (plek onbekend, 10 Augustus 1854 – onbekend)
  • Andries Gerhardus (plek onbekend, 27 Junie 1856 – onbekend)
  • Cornelius Johannes Schutte (plek onbekend, 16 Maart 1858 – onbekend)
  • Helena Hendrina Schutte (plek onbekend, 31 Desember 1863 – onbekend)
  • Anna Cecilia (verkeerdelik aangedui as 31 Desember 1863, tensy ’n tweeling)
  • Philippina Charlotta Nel (plek onbekend, 16 November 1865 – onbekend)
  • Frans Roelof Petrus Schutte (verkeerdelik aangedui as 16 November 1865, tensy ’n tweeling)
  • Barend Philippus Schutte (plek onbekend, 10 Maart 1869 – onbekend)
  • Izak Stephanus Schutte (plek onbekend, omstreeks 1871)

Van sy nasate het minstens nog in die laat 1970's op sy plaas gewoon, waar hy ook begrawe lê.

BronneWysig

VerwysingsWysig

  1. (af) Coetzee, ds. J.V. Coetzee in Van der Walt, N.H. (hoofred.). 1934. Almanak vir Die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1934. Sestigste Jaargang. Potchefstroom: Adm. Buro.
  2. (af) Van der Walt, ds. N.H. (hoofred.). 1934. Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1935. Een-en-sestigste jaargang. Potchefstroom: Adm. Buro.
  3. (af) schutte.kaleido.co.za. URL besoek op 12 November 2016.

Sien ookWysig

Eksterne skakelsWysig