Maak hoofkeuseskerm oop

Akkadiese Ryk

historiese staat in Mesopotamië
(Aangestuur vanaf Akkadië)
Akkadiese Ryk
Flag
ca. 2334 v.C. – ca. 2154 v.C.

Ligging of Akkad
Kaart van die Akkadiese Ryk.
Hoofstad Akkad
Taal/Tale Akkadies
Godsdiens Sumeriese godsdiens
Regering Monargie
Koning
 - 2334–2279 v.C. Sargon (eerste)
 - 2170–2154 v.C. Sjoe-turul (laaste)
Historiese tydperk Antieke Tydperk
 - Stigting ca. 2334 v.C.
Oppervlakte
 - 2334 v.C. 800 000 km2
308 882 sq mi

Die Akkadiese Ryk (wigskrif: URUAkkad KI of KUR A.GA.DÈ.KI., "land van Akkad"; Hebreeus: אַכַּד, Akkad) was ’n antieke Semitiese ryk wat om die stad Akkad en die omringende gebied gesentreer was. Die hele gebied was in antieke Mesopotamië as Akkad bekend. Die ryk het al die inheemse Akkadiessprekende Semiete en die Sumeriessprekendes onder een bewind verenig.

Die Akkadiese Ryk het oor Mesopotamië, die Levant en dele van die huidige Iran regeer.[1]

Die Vroeg-Dinastieke Periode is gevolg deur die Oud-Akkadiese Tyd (ca. 2300-2100 v.C.). wat gekenmerk is deur nuwe maghebbers, die Akkadiërs, en 'n nuwe taal, Akkadies. Oud-Akkadies is die oudste vorm van enige oorgelewerde Semitiese taal.

Die verandering in spreektaal en politieke mag was waarskynlik die gevolg van 'n inval deur nomade uit die steppe rondom die rivierdale. Die eerste koning van Akkad - ʼn stad waarvan die oorblyfsels nog nie gevind of geïdentifiseer is nie was die legendariese Sargon die Grote (2334- 2279 v.C.). Volgens legende is hy net soos Moses deur sy moeder, 'n priesteres van die godin Isjtar (of Inanna), in 'n biesiemandjie op die rivier geplaas.

Hy is deur 'n waterputter gevind en grootgemaak en het gevorder tot skinker van koning Ur-Zababa van Kisj. As koning van Akkad het hy eers die noordelike deel van Mesopotamië en die ryk van die Elamiete in die ooste verower.

Volgens oorlewering het hy ook Klein-Asië diep binnegedring, maar eers in sy latere lewe het hy daarin geslaag om Sumer, dit wil sê die res van die stadstate, te verower. Daardeur het die eerste "wêreldryk" in die geskiedenis tot stand gekom. Vanweë die versterkte mag van die koning het die mag van die afsonderlike stadstate en veral die van die tempel afgeneem.

Sargon se seuns het die meer of minder georganiseerde ryk in stand gehou en sy kleinseun Naram-Sin (2254- 2218 v.C.) het dit selfs nog verder na die noorde uitgebrei. Hy het hom "die koning van die 4 windstreke" genoem en hom goddelike status toegeëien. Volgens oorlewering het hy sy hoogmoed te ver gevoer en onder andere teen Nippur en sy god, Enlil, gesondig.

Onder Naram-Sin se opvolger het die Oud-Akkadiese Ryk begin verval en gekrimp tot klein gebiede rondom die stede Akkad en Kisj. Invalle deur naburige volke, veral die Goeteërs, het tot die verval bygedra. In die daaropvolgende tydperk van verwarring het sommige stadstate, soos Lagasj en Uruk, opnuut selfstandig geword, terwyl ander, soos Umma, onder die gesag van die Goeteërs was.

Utu-Chengal, die vors van Uruk, het daarin geslaag om die barbaarse Goeteërs vir goed te verdryf en Ur-Nammu het die stigter geword van 'n nuwe ryk onder die derde dinastie van Ur.


VerwysingsWysig

  1. Mish, Frederick C., Editor in Chief. "Akkad" Webster’s Ninth New Collegiate Dictionary. ninth ed. Springfield, MA: Merriam-Webster 1985. ISBN 0-87779-508-8).