Papoea-Nieu-Guinee (Engels: Papua New Guinea, Tok Pisin: Papua Niugini; Hiri Motu: Papua Niu Gini), amptelik die Onafhanklike Staat van Papoea-Nieu-Guinee (Engels: Independent State of Papua New Guinea, Tok Pisin: Independen Stet bilong Papua Niugini, Hiri Motu: Papua Niu Gini), is 'n eilandnasie in Oseanië net suid van die ewenaar met 'n oppervlakte van 462 840 km² en 'n bevolking van 7 059 653 in 2011. Papoea-Nieu-Guinee is oos van Indonesië, suidoos van Palau, suid van die Gefedereerde State van Mikronesië, wes van Nauru en die Salomonseilande en noord van Australië geleë. Die hoofstad en grootste stad is Port Moresby, wat in die suide aan die Koraalsee geleë is.

Independent State of Papua New Guinea (Engels)
Independen Stet bilong Papua Niugini (Tok Pisin)
Papua Niu Gini (Hiri Motu)
Onafhanklike Staat van Papoea-Nieu-Guinee
Vlag van Papoea-Nieu-Guinee Wapen van Papoea-Nieu-Guinee
Vlag Wapen
Nasionale leuse: Unity in diversity[1]
(Engels vir: "Eenheid in verskeidenheid")
Volkslied: O Arise, All You Sons[2]
Ligging van Papoea-Nieu-Guinee
Hoofstad Port Moresby

9°30′S 147°07′O / 9.500°S 147.117°O / -9.500; 147.117

Grootste stad Port Moresby
Amptelike tale Hiri Motu, Tok Pisin, Papoea-Nieu-Guinese gebaretaal en Engels[3][4]
Regering

Monarg
• Goewerneur-generaal
Eerste Minister
Unitêre parlementêre
grondwetlike monargie
Elizabeth II
Bob Dadae
Peter O'Neill
Onafhanklikheid
Onafhanklikheid
• Administratiewe unie van
Papoea en Nieu-Guinee
• Verklaar en erken

van Australië

1 Julie 1949
16 September 1975
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
462 840 km2  (56ste)
178 700 myl2
2
Bevolking
 - 2011-sensus
 - Digtheid
 
7 059 653
15 / km2 (201ste)
38,8 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2017-skatting

$29,468 miljard[5] (139ste)
$3 634[5]

BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2017-skatting

$20,762 miljard[5] (115de)
$2 560[5]

MOI (2014) 0,505[6] (158ste)  –  laag
Gini (1996) 50,9[7]
Geldeenheid Kina (PGK)
Tydsone
 - Somertyd
AOST (UTC+10, +11)
nie toegepas nie (UTC+10, +11)
Internet-TLD .pg
Skakelkode +675
Nasa-Satellietbeeld van Papoea-Nieu-Guinee
Kaart van Papoea-Nieu-Guinee

Papoea-Nieu-Guinee is naas Madagaskar en Indonesië die derde grootste eilandnasie in die wêreld. Dit bestaan uit die oostelike deel van die eiland Nieu-Guinee, wat die grootste deel vorm, die Bismarck-argipel met groot eilande soos Nieu-Brittanje en Nieu-Ierland asook die outonomie gebied rondom die eiland Bougainville, wat geografies, maar nie polities tot die Salomonseilande behoort. Naas al die eilande word Papoea-Nieu-Guinee se geografie veral deur die Bismarcksee in die noorde en die Salomonssee in die suidooste gekenmerk. Twee van dié eilandnasie se langste riviere is die Fly en die Sepik. Albei riviere ontspring in die sentrale Viktor Emmanuel-bergreeks in die Westelike provinsie; terwyl die Fly in die suidelike Koraalsee uitmond, vloei die Sepik in die noordelike Bismarcksee.

Papoea-Nieu-Guinee is 'n grondwetlike monargie binne die Britse Statebond met Elizabeth II as staatshoof. Dié land het op 16 September 1975 van Australië onafhanklik geword, nadat Papoea-Nieu-Guinee deur sy suidelike buurland vir sowat 60 jaar regeer is. Tot die Eerste Wêreldoorlog is die eiland Nieu-Guinee deur drie koloniale magte beheers: Die Duitse Keiserryk in die noorde, die Verenigde Koninkryk in die suide en Nederlands-Indië in die weste. Op 1 Julie 1949 is die Australiese gebiede van Papoea en Nieu-Guinee tot die Gebied van Papoea en Nieu-Guinee saamgesluit.

Papoea-Nieu-Guinee is een van die kultureel mees diverse lande in die wêreld. Hier word sowat 852 verskeie tale gepraat, waaronder die Engelse kreool Tok Pisin, die Austronesiese taal Hiri Motu en verskeie Papoeatale wat nie 'n taalfamilie in sy eie reg vorm nie, maar ook nie tot een van die ander taalfamilies behoort nie.

VerwysingsWysig

  1. (en) Somare, Michael (6 December 2004). "Stable Government, Investment Initiatives, and Economic Growth". Keynote address to the 8th Papua New Guinea Mining and Petroleum Conference. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 28 Junie 2006. Verkry op 25 Julie 2014. 
  2. (en) "Never more to rise". The National (6 Februarie 2006). Verkry op 25 Julie 2014. 
  3. (en) "Papua New Guinea". The World Factbook. Langley, Virginia: Central Intelligence Agency. 2012. Verkry op 28 Februarie 2017. 
  4. (en) "Sign language becomes an official language in PNG". Radio New Zealand. 21 Mei 2015. Verkry op 28 Februarie 2017. 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 (en) "Papoea-Nieu-Guinee". Internasionale Monetêre Fonds. Verkry op 28 Februarie 2017. 
  6. (en) Malik (2014). Sustaining Human Progress: Reducing Vulnerabilities and Building Resilience (pdf), New York: United Nations Development Programme. p. 162. ISBN 978-92-1-126368-8. Besoek op 28 Februarie 2017. 
  7. (en) "GINI index". Wêreldbank. Verkry op 25 Julie 2014. 

Eksterne skakelsWysig