Ethiopië (Afar: Itiyoophiyaa; Amharies: ኢትዮጵያ, ʾĪtyōṗṗyā, ; Engels: Ethiopia; Ge'ez: ኢትዮጵያ; Oromo: Itoophiyaa; Somalies: Itoobiya; Tigrinya: ኢትዮጵያ), amptelik die Federale Demokratiese Republiek Ethiopië (Afar: ityoppiah federalih demokrasih ummuno; Amharies: የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ, yeʾĪtiyoṗṗiya Fēdēralawī Dēmokirasīyawī Rīpebilīk, ; Oromo: Rippabliikii Federaalawaa Dimokraatawaa Itiyoophiyaa; Somalies: Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Federaalka Itoobyaa; Tigrinya: ናይኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ, nayi'ītiyop'iya fēdēralawī dēmokirasīyawī rīpebilīki), is 'n landingeslote land in Oos-Afrika aan die Horing van Afrika. Ethiopië grens in die noorde aan Eritrea, in die ooste aan Djiboeti en Somalië, in die suide aan Kenia en in die weste aan Soedan en Suid-Soedan. Die land beslaan 'n oppervlakte van 1 104 300 km² en het 'n bevolking van 109 224 414 in 2018 gehad. Die hoofstad en grootste stad is Addis Abeba wat in die sentrum van Ethiopië geleë is.

ityoppiah federalih demokrasih ummuno (Afar)
የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ
yeʾĪtiyoṗṗiya Fēdēralawī Dēmokirasīyawī Rīpebilīk (Amharies)
Federal Democratic Republic of Ethiopia (Engels)
Rippabliikii Federaalawaa Dimokraatawaa Itiyoophiyaa (Oromo)
Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Federaalka Itoobyaa (Somalies)
ናይኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ
nayi'ītiyop'iya fēdēralawī dēmokirasīyawī rīpebilīki (Tigrinya)
Federale Demokratiese Republiek Ethiopië
Vlag van Ethiopië Embleem van Ethiopië
Vlag Embleem
Volkslied: የዜግነት ክብር
(Amharies vir: "Maart vorentoe, Liewe Moeder Ethiopië")
Ligging van Ethiopië
Hoofstad Addis Abeba

9°1′N 38°45′O / 9.017°N 38.750°O / 9.017; 38.750

Grootste stad Addis Abeba
Amptelike tale Afar, Amharies, Engels, Oromo, Somalies en Tigrinya
Regering Etnofederale parlementêre
grondwetlike republiek
Sahle-Work Zewde
Abiy Ahmed
Demeke Mekonnen
Onafhanklikheid
Vorming
• Dʿmt
Koninkryk Aksum
Keiserryk van Ethiopië
• Huidige grondwet


ca. 980 v.C.
ca. 100 n.C.
1137–1974
Augustus 1995
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
1 104 300 km2  (28ste)
426 400 myl2
0,7
Bevolking
 - 2018-skatting
 - 2007-sensus
 - Digtheid
 
109 224 414[1][2] (12de)
73 750 932[3]
92,7 / km2 (123ste)
240,1 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2020-skatting

$212,017 miljard[4]
$2 772[4]

BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2020-skatting

$95,588 miljard[4]
$974[4]

MOI (2018) Green Arrow Up Darker.svg 0,470[5] (173ste)  –  laag
Gini (2015) 35,0[6] –  medium
Geldeenheid Birr (ETB)
Tydsone
 - Somertyd
OAT (UTC+3)
nie toegepas nie (UTC+3)
Internet-TLD .et
Skakelkode +251

GeografieWysig

 
Nasa-Satellietbeeld van Ethiopië
 
Kaart van Ethiopië
 
Kaart van Ethiopië se nege etniese streke en die twee stede

Ethiopië het 'n totale oppervlakte van 1 104 300 km², waarvan 1 119 683 km² land en 7 444 km² water. Dié land se geografie is gekenmerk deur 'n hoë plato met sentrale bergreeks wat deur die Groot Skeurvallei geskei word.

Ethiopië beskik oor 'n klimaat met tropiese moeson met wye tipografies meegebringde verskeidenheid.

Natuurlike hulpbronne sluit in klein reserwes van goud, platinum, koper, potas, aardgas en waterkrag. Die oorsprong van die Blou Nylrivier is in die Tanameer in die noorde van Ethiopië geleë. Tesame met die Blou Nyl dreineer die Awash- en die Omoriviere die land na die noorde, terwyl die Joeba- saam met die Sjebellerivier in suidelike rigting vloei.

DemografieWysig

Ethiopië het 'n bevolking van 109 224 414 in 2018 en is daarmee naas Nigerië die tweede mees bevolkte land van Afrika. Daarbenewens is Ethiopië die digsbevolkte landingeslote land wêreldwyd. Skattings vir dié land hou uitdruklik rekening met die uitwerking van ekstra sterftes weens vigs; dít kan 'n laer lewensverwagting meebring, meer suigelingsterftes en hoër sterftesyfers, laer bevolkings- en groeikoerse, en veranderinge in die verspreiding van die bevolking deur ouderdom en geslag as wat andersins verwag sou gewees het (2015-skatting).

Mense met 'n Ethiopiese nasionaliteit word Ethiopiërs genoem. Etniese groepe sluit in Oromo 40%, Amhare en Tigre 32%, Sidamo 9%, Shankella 6%, Somaliërs 6%, Afar 4%, Gurage 2%, ander 1%. Die belangrikste godsdienste is Islam 45–50%, Ethiopies-Ortodoks 35–40%, Animiste 12% en ander 3–8%. Belangrike tale is Afar, Amharies, Oromo, Somalies, Tigrinya, Guaraginga, Arabies, ander plaaslike tale en Engels (belangrikste vreemde taal wat in skole onderrig word). Sedert 2020 dien Afar, Amharies, Engels, Oromo, Somalies en Tigrinya as amptelike tale van Ethiopië.[7]

RegeringWysig

 
Administratiewe kaart van Ethiopië

Ethiopië se amptelike landsnaam in die konvensionele langvorm is: Federale Demokratiese Republiek Ethiopië en die konvensionele kort vorm Ethiopië. Ethiopië sy regeringsvorm is 'n bondsrepubliek met die hoofstad Addis Abeba.

Ethiopië is die oudste onafhanklike land in Afrika en een van die oudste ter wêreld – minstens 2 000 jaar. Dié land se huidige grondwet is in Desember 1994 bekragtig en het van krag geword op 22 Augustus 1995. Die regstelsel is tans 'n oorgangsmengsel van nasionale en streekhowe.

Sedert 1996 is Ethiopië in nege etniese streke en twee besondere stede verdeel.

EkonomieWysig

Ethiopië se bruto binnelandse produk is tans $212,017 miljard (2020-skatting) en die BBP per kop $2 772 volgens die Internasionale Monetêre Fonds in 2020.[4]

Ethiopië se nywerhede sluit in voedselverwerking, drinkgoed, tekstielstof, chemikalieë, metaalverwerking en sement.

Die geldeenheid is 1 birr (Br), onderverdeel in 100 sent.

FotogaleryWysig

Addis AbebaWysig

Res van die landWysig

VerwysingsWysig

  1. (en) "World Population prospects – Population division". Verenigde Nasies se Departement van Ekonomiese en Maatskaplike Sake, Bevolkingsafdeling. Verenigde Nasies. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 28 April 2020. Besoek op 29 Oktober 2020.
  2. (en) "Overall total population – World Population Prospects: The 2019 Revision" (xslx). Verenigde Nasies se Departement van Ekonomiese en Maatskaplike Sake, Bevolkingsafdeling (custom data acquired via website). Verenigde Nasies. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 18 Februarie 2020. Besoek op 29 Oktober 2020.
  3. (en) "Country Level". 2007 Population and Housing Census of Ethiopia. Central Statistical Agency (Ethiopia). 13 Julie 2010. Besoek op 5 Maart 2016.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 (en) "Ethiopia". Internasionale Monetêre Fonds. Oktober 2020. Besoek op 29 Oktober 2020.
  5. (en) "2019 Human Development Index Ranking". United Nations Development Programme. 2019. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 23 Mei 2020. Besoek op 29 Oktober 2020.
  6. (en) "Gini Index". Wêreldbank. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 12 Februarie 2019. Besoek op 29 Oktober 2020.
  7. (en) "One to five: Ethiopia gets four new federal working languages". Africa News. 4 Maart 2020. Besoek op 29 Oktober 2020.

BibliografieWysig

  • (en) Mauri Arnaldo (2009), "The re-establishment of the national monetary and banking system in Ethiopia (1941–1963)", The South African Journal of Economic History, Vol. 24, n. 2, bl. 82-130.
  • (en) Mauri Arnaldo (2003), "The early development of banking in Ethiopia", International Review of Economics and Business, Vol. L, N. 4, bl. 521-543.

BronnelysWysig

Algemeen

Eksterne skakelsWysig