Hierdie artikel handel oor die huidige land binne die Verenigde Koninkryk. Vir die historiese koninkryk, sien Koninkryk van Engeland.

Engeland (Engels: England) is die grootste en bevolkingsrykste van die vier nasies wat saam die Verenigde Koninkryk vorm. Dit word in die noorde deur Skotland en in die weste deur Wallis begrens. Die Noordsee is oos, die Ierse See noordwes en die Keltiese See suidwes van Engeland geleë. Die Noordsee in die ooste en die Engelse Kanaal in die suide skei Engeland van die Europese vasteland.

England
Engeland
Vlag van Engeland Wapen van Engeland
Vlag Wapen
Volkslied: verskeie
Hoofsaaklik: God Save the Queen
(Engels vir: "God beskerm die koningin")
Ligging van Engeland
Hoofstad Londen

51°30′N 0°7′W / 51.500°N 0.117°W / 51.500; -0.117

Grootste stad Londen
Amptelike tale Engels
Regering Unitêre parlementêre
grondwetlike monargie
Elizabeth II
Theresa May
Onafhanklikheid
Vorming
• Vereniging deur Athelstan
• Normandiese verowering
Unie met Wallis
• Unie van die Krone
• Glorieryke rewolusie
Unie met Skotland


10de eeu (tradisioneel 927)
10661088
15351542
24 Maart 1603
11 Desember 1688
1 Mei 1707
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
130 279 km2  (1ste (VK))
50 301 myl2
Bevolking
 - 2016-skatting
 - 2011-sensus
 - Digtheid
 
55 268 100[1] (1ste (VK))
53 012 456[2]
424,3 / km2 (1ste (VK))
1 098,9 / myl2
BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2009-skatting

$268 miljard (1ste (VK))
$50 566 (1ste (VK))

Geldeenheid Pond sterling (£) (GBP)
Tydsone
 - Somertyd
GMT (UTC±0)
BST (UTC+1)
Internet-TLD .uk, .gb
Skakelkode +44
Beskermheilige: Sint Joris
Nasionale blom: Tudorroos
Die kranse van Dover

Engeland beslaan die sentrale en suidelike dele van die Noord-Atlantiese eiland Groot-Brittanje. Meer as 100 kleiner eilande maak daarnaas deel uit van Engeland, waaronder die Scilly-eilande en die Eiland Wight.

Menslike gemeenskappe het hulle al in die Jongsteentydperk in die gebied gevestig wat tans as Engeland bekend staan, maar dit was die Angele, een van die Germaanse stamme wat hulle in die 5de en 6de eeu op die eiland gevestig het, wat hul naam aan die land verleen het. In 927 is die verskillende klein koninkryke in 'n gemeenskaplike Engelse ryk verenig.

Vanaf die groot ontdekkingstydperk in die 15de eeu het Engeland beduidende kulturele, regtelike, ekonomiese en uiteindelik ook taalkundige invloed op ander wêrelddele uitgeoefen. Die Engelse regstelsel is net soos die Anglikaanse Kerk en die Engelse taal in ander lande oorgeneem, terwyl die Engelse parlementêre regeringstelsel as voorbeeld vir staatkundige bedelings in ander lande gedien het. Engeland was in die 18de eeu ook die bakermat van die nywerheidsomwenteling wat van hier na ander Europese en uiteindelik ook oorsese lande uitgebrei het en van Engeland die eerste nywerheidsland ter wêreld gemaak het.

Leidende Engelse nywerheidstede soos Manchester, Birmingham en Liverpool het grondstowwe, wat uit alle hoeke van die wêreld na Engeland ingevoer is, tot goedere verwerk wat wêreldwyd bemark is, terwyl Londen as hoofstad en regeringsetel tot een van die wêreld se voorste metropole en die politieke, ekonomiese en kulturele spilpunt van die Britse Ryk ontwikkel het. Vandag beslaan die metropolitaanse gebied van Groter Londen groot dele van Suidoos-Engeland en speel steeds 'n eersterangse ekonomiese rol as die finansiële spilpunt van Europa en as die sentrum van innovasie op 'n verskeidenheid terreine – veral populêre kultuur.

SportWysig

 
Koningin Elizabeth II oorhandig die Wêreldbekertrofee van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966 aan die Engelse kaptein Bobby Moore
 
Engeland speel teen Australië op Lord’s-krieketveld in die 2009 Die As-reeks

Engeland het 'n ryk sportiewe erfenis en baie sportsoorte wat wêreldwyd beoefen word, het in die 19de eeu in Engeland ontstaan, waaronder sokker, krieket, rugby, rugbyliga, tennis, boks, pluimbal, muurbal, hokkie, snooker, biljart, darts, tafeltennis, rolbal, netbal, perdewedren, windhondrenne en jakkalsjag. Dit het gehelp met die ontwikkeling van gholf, seil en Formule Een.

Sokker is die gewildste van hierdie sportsoorte in Engeland. Die Engelse nasionale sokkerspan, wie se tuiste die Wembley-stadion is, het in 1872 die eerste sokkerwedstryd ooit teen Skotland gespeel.[3] Die wedstryd het in Hamilton Crescent, Glasgow, die tuiste van die West of Scotland Cricket Club, plaasgevind. Engeland het as "tuiste van sokker" die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966 aangebied en tydens die eindstryd Wes-Duitsland met 4–2 geklop.[4] Met 'n Britse televisie gehoorpiek van 32,30 miljoen is die eindstryd die mees gekykde televisie-gebeurtenis ooit in die Verenigde Koninkryk.[5] Engeland se hoogste sokkerliga is die Premier League, gevolg deur die Football League Championship.

Van Krieket word algemeen gedink dit het in die vroeë Middeleeue as wedstryd tussen die landbou- en metaalbewerkingsgemeenskappe van die Weald ontstaan. Die Engelse nasionale krieketspan is 'n samestelling van Engelse en Walliese krieketspelers en een van die Toetskrieketlande en volle lidland van die Internasionale Krieketraad. Een van dié sport se oudste en gewildste wedywering is Die As-reeks tussen Engeland en Australië wat sedert 1882 uitgespeel word. Engeland het vier Krieketwêreldbeker-toernooie (1975, 1979, 1983 en 1999) aangebied en sal ook die Krieketwêreldbeker 2019 aanbied. Engeland het die eindstryd tot dusver drie keer bereik, maar nog nie die toernooi gewen nie. Hulle het egter in 2009 die ICC Wêreld Twintig20 aangebied en in 2010 dié formaat teen Australië in die eindstryd gewen. Die Lord’s-krieketveld in Londen word dikwels The Home of Cricket ("die tuiste van krieket") genoem.

Rugby het in die 19de eeu in die Public School van Rugby, Warwickshire, ontstaan.[6] Die Engelse nasionale rugbyspan ding in die Sesnasies-toernooi met Frankryk, Ierland, Italië, Skotland en Wallis mee en neem gereeld aan die Rugbywêreldbeker deel. Engeland het die Rugbywêreldbeker 2003 teen die gasheer Australië gewen. Engeland was een van die gashere tydens die Rugbywêreldbeker 1991 en die Rugbywêreldbeker 1999 en het ook die Rugbywêreldbeker 2015 gehuisves. Londen se Twickenham-stadion is die grootste rugbystadion wêreldwyd en tuisstadion van die Engelse nasionale rugbyspan. Engeland se beste rugbyspelers mag vir die Britse en Ierse Leeus speel en deur die Suidelike Halfrond toer.

Gholf was prominent in Engeland; deels te danke aan sy kulturele en geografiese bande met Skotland, die tuiste van gholf.[7] Engelse gholfspelers wat die Grand Slam gewen het, sluit in: Cyril Walker, Tony Jacklin, Nick Faldo en Justin Rose by die mans en Laura Davies, Alison Nicholas, and Karen Stupples by die vroue. Die wêreld se oudste gholftoernooi is die Britse Ope en is in sowel Engeland en Skotland gespeel. Die tweejarige gholftoernooi, die Ryder Cup, is na die Engelse sakeman Samuel Ryder genoem wat die geleentheid geborg en die trofee geskenk het.[8] Nick Faldo is die suksesvolste Ryderbeker-speler ooit wat die meeste punte (25) van enige speler van die Europese of Amerikaanse spanne gewen het.[9]

Tennis is in die laat 19de eeu in Birmingham ontwikkel en die Wimbledon-kampioenskap is die oudste en gewildste tennistoernooi wêreldwyd. Wimbledon is 'n toernooi wat 'n belangrike plek in die Britse kultuurkalender het. Fred Perry was die laaste Engelsman wat die Wimbledon-kampioenskap in 1936 gewen het. Hy was die eerste speler wat al vier Grand Slam-enkelspeletjies gewen het[10] en het die span van Groot-Brittanje tot vier Davisbeker-oorwinnings verhelp. Engelse vroue wat Wimbledon gewen het, sluit in: Ann Haydon Jones in 1969 en Virginia Wade in 1977.

Die Britse Grand Prix van 1950 op die Silverstone-renbaan was die eerste van die nuutgeskepte Formule Een Wêreldkampioenskap.[11] Sedertdien behoort Engelse renjaers tot die suksesvolste in die Formule Een-geskiedenis, insluitende Stirling Moss, Nigel Mansell, Damon Hill, Lewis Hamilton en Jenson Button. Van die mees tegnies gevorderde renmotors word in Engeland vervaardig en baie van die hedendaagse wedrenne-maatskappye kies Engeland as hul basis van bedrywighede weens die ingenieurswese se kennis en organisasie. McLaren Automotive, Williams Grand Prix Engineering, Team Lotus, Honda, Brawn GP, Benetton, Renault en Red Bull Racing is almal of was in die suide van Engeland gevestig.

Londen het die Olimpiese Somerspele as eerste stad drie keer aangebied (1908, 1948 en 2012). Engeland ding in die Statebondspele mee, wat elke vier jaar aangebied word, waarvan die Inter-Ryk Kampioenskappe 1911 in Londen, die Britse Rykspele 1934 in Londen en die Statebondspele van 2002 in Manchester gehuisves is. In die Engelse stad Birmingham sal die Statebondspele van 2022 beslis word.[12]

VerwysingsWysig

  1. (en) "Population Estimates for UK, England and Wales, Scotland and Northern Ireland: mid-2016". Besoek op 5 Mei 2018. 
  2. (en) "2011 UK censuses". Office for National Statistics. Besoek op 24 Augustus 2014. 
  3. (en) Paul Mitchell. "The first international football match". BBC. Besoek op 5 Mei 2018. 
  4. (en) "It is now' for England". FIFA.com. Besoek op 5 Mei 2018. 
  5. (en) "Tracking 30 years of TV's most watched programmes". BBC. 22 Januarie 2012. Besoek op 5 Mei 2018. 
  6. (en) "Origins of Rugby – Codification "The innovation of running with the ball was introduced some time between 1820 and 1830."". Rugbyfootballhistory.com. Besoek op 5 Mei 2018. 
  7. (en) "Scotland is the home of golf". PGA Tour official website. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 28 Augustus 2008. Besoek op 4 Desember 2008. Scotland is the home of golf ... 
  8. (en) Fry, Peter (Julie 2000). Samuel Ryder: The Man Behind the Ryder Cup. Wright Press.
  9. (en) "Sir Nick Faldo drives on in business world". BBC. 26 September 2012. Besoek op 5 Mei 2018. 
  10. (en) Jackson, Peter (3 Julie 2009). "Who was Fred Perry?". BBC. Besoek op 5 Mei 2018. 
  11. (en) "The History of British Motorsport and Motor Racing at Silverstone". Silverstone. Silverstone.co.uk. Besoek op 5 Mei 2018. 
  12. (en) "Commonwealth Games: Birmingham announced as host of 2022 event". BBC. 21 Desember 2017. Besoek op 5 Mei 2018. 

Eksterne skakelsWysig