Maak hoofkeuseskerm oop

Walliese nasionale rugbyspan

Die Walliese nasionale rugbyspan verteenwoordig Wallis in internasionale rugby. Rugby word in Wallis deur die Walliese Rugbyunie geadministreer. Die Walliese rugbyspan is tans (7 Desember 2019) vierde op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.[4] Die span neem aan die vierjaarlikse Rugbywêreldbeker en die jaarlikse Sesnasies-toernooi deel. Wallis is ook een van die lande wat deel uitmaak van die Britse en Ierse Leeus – spelers wat vir Wallis mag speel mag dus ook gekies word vir die Leeus. Wallis is een van die min lande waar rugby die hoofsport is. Slegs die Cookeilande, Fidji, Nieu-Seeland, Samoa en Tonga kan soortgelyke bewerings maak.[5]

Wallis
Flag of Wales.svg
Unie Walliese Rugbyunie
Embleem Prins van Wallis se vere
Stadion Millennium-stadion, Cardiff
Kapasiteit 73 931
Afrigter(s) Vlag van Nieu-Seeland Wayne Pivac
Kaptein(s) Alun Wyn Jones
Spankleure


Alt. kleure

Statistiek
Meeste toetse Alun Wyn Jones (134)[1]
Meeste toetspunte Neil Jenkins (1 049)[2]
Meeste drieë Shane Williams (58)[3]
Eerste internasionale wedstryd
Vlag van Engeland Engeland 8–0 Wallis Vlag van Wallis
(Blackheath, Engeland; 19 Februarie 1881)
Grootste oorwinning
Vlag van Wallis Wallis 98–0 Japan Vlag van Japan
(Cardiff, Wallis; 26 November 2004)
Grootste nederlaag
Vlag van Suid-Afrika Suid-Afrika 96–13 Wallis Vlag van Wallis
(Pretoria, Suid-Afrika; 27 Junie 1998)
Wêreldbeker
Verskynings 9/9 (Eerste in 1987)
Beste uitslag Derde plek in 1987
Unie webwerf
www.wru.co.uk

Walliese rugby dateer terug na 1881 toe Wallis deur Engeland in hulle eerste internasionale rugbywedstryd geklop is. Sedert die voorganger van die Vyf- en Sesnasiestoernooi, die Tuisnasies in 1883 begin is het die span 27 keer gewen en het nog twaalf ander kere die titel gedeel. Sedert Italië in 2000 by die kompetisie aangesluit het om die Sesnasies te vorm kon Wallis vyf titels verower, die laaste in 2019. Sedert die Rugbywêreldbeker in 1987 ingevoer is, het Wallis aan al nege toernooie deelgeneem. Wallis se beste uitslag is in 1987 behaal toe die span die uitspeelwedstryd om die derde plek teen die Wallabies gewen het.

Die beheerliggaam Wêreldrugby beskou Wallis as ’n vlak-een rugbynasie. Verskeie Walliese spelers van die 1970’s word gereken as van die beste in die geskiedenis van die spel. Alhoewel verskeie swak vertonings in die laat 1980’s en 1990’s die span se reputasie baie skade berokken het, het ’n herstel in die 2000’s en Sesnasies Grand Slams in 2005, 2008, 2012 en 2019 daartoe bygedra om die situasie om te keer. As gevolg van die sukses het Wallis die eerste Europese span ooit geword om ’n Grand Slam met meer weg- as tuiswedstryde te verower.

19 voormalige Walliese rugbyspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem.

GeskiedenisWysig

Vroeë jare (1881–1892)Wysig

 
Die Walliese 1881-span voor hul eerste internasionale wedstryd teen Engeland

Rugby het in 1850 in Wallis posgevat, toe die dominee Rowland Williams die adjunkskoolhoof van St David’s-Kollege, Lampeter, geword en die sport daar bekend gemaak het.[6] Wallis het sy eerste internasionale wedstryd op 19 Februarie 1881 teen Engeland beslis; dié wedstryd is deur Newport se Richard Mullock georganiseer en James Bevan was die kaptein. Wallis het met sewe doele, een skepdoel en ses drieë teen nul (82–0 sou die hedendaagse telling wees) verloor.[7][8] Op 12 Maart 1881 is die Walliese Rugbyunie in die Castle Hotel, Neath, gestig.[7] Twee jaar later is die Tuisnasies-toernooi – nou bekend as die Sesnasies-toernooi – vir die eerste keer uitgespeel, maar Wallis kon nie een oorwinning aanteken nie.[9][10][11] Die sport rugby het in Wallis egter gevorder en, teen die 1890’s, het die Walliesers die "vier vleuels"-formasie uitgedink – met sewe agterspelers en agt voorspelers pleks van ses agterspelers en nege voorspelers – dit het die sport gerevolusioneer em is uiteindelik byna deur al die internasionale en klubspanne oorgeneem.[12]

Eerste "goue tydperk" (1893–1913)Wysig

 
Die Walliese 1895-span voor hul wedstryd teen Engeland tydens die Tuisnasies-toernooi
 
Wallis se 1905-span wat die Original-All Blacks kon klop
 
’n Skrum tydens Wallis se oorwinning oor die Original-All Blacks in 1905

Met hul "vier vleuels"-formasie kon Wallies die Tuisnasies-toernooi in 1893 vir die eerste keer wen, en hulle het ook met die Driekroon (Triple Crown) weggestap.[12] Wallis het die kampioenskap in 1900 gewen, wat die eerste "goue tydperk" van Walliese rugby ingelui het, en tot in 1911 sal duur.[13] Hulle kon twee verdere Driekrone in 1902 en 1905 wen,[14] en het as naaswenners in 1901, 1903 en 1904 geëindig.[11]

Toe Wallis teen die All Blacks in laat 1905 op Cardiff Arms Park gespeel het, het hulle sedert 1899 nie een tuiswedstryd verloor nie.[15] Hierdie Nieu-Seelandse span – bekend as die Original All Blacks – was die eerste span van die Suidelike Halfrond wat die Britse Eilande besoek het,[16] en was op daardie stadium tydens hul toer onoorwonne, nadat hulle al Engeland, Ierland en Skotland verslaan het.[17] Wallis was die 28ste wedstryd van Nieu-Seeland se toer, en op daardie stadium het die toeriste 801 punte aangeteken en slegs 22 afgestaan.[17] Voor die wedstryd het die Nieu-Seelandse span ’n haka (’n Māori-oorlogsdans) opgevoer; die 47 000-gehoor het met die Walliese volkslied – Hen Wlad Fy Nhadau ("Land van my vaders") reageer – die eerste keer dat ’n volkslied voor ’n sportwedstryd gesing is.[18] Wallis se vleuel Teddy Morgan het ’n drie gedruk en Wallis was toe met 3–0 voor, voordat Nieu-Seeland se Bob Deans van mening was dat hy ’n drie gedruk het, net om agter die doellyn gesleep te word, voordat die skeidsregter by die toneel verskyn het. Die skeidsregter het aan Wallis ’n skrum toegeken en die telling het onveranderd gebly; Wallis het met 3–0 gewen.[19] Die nederlaag was die enigste van Nieu-Seeland se 35 wedstryde van die toer, waarin hulle verslaan is.[20]

In 1906 het Wallis die Tuisnasies-toernooi weer gewen (die titel is met Ierland gedeel),[14] en het later vir die eerste keer teen die Springbokke te staan gekom. Wallis was die gunsteling om die wedstryd te wen,[21] maar Suid-Afrika kon met sy voorspelers domineer en die wedstryd 11–0 beklink.[22][23] Twee jaar later, op 12 Desember 1908, het Wallis teen die besoekende Wallabies gespel, en 9–6 gewen.[24]

In 1909 het Wallis die Tuisnasies-toernooi gewen en toe, in 1910 – nadat Frankryk by die toernooi aangesluit het – die Vyfnasies-toernooi. In 1911 het Wallis vir die eerste keer die Grand Slam ingepalm, nadat hulle al hul wedstryde gedurende die toernooi kon wen.[14] Wallis kon ook in 1908 en 1909 Frankryk klop, maar omdat Frankryk die toernooi eers in 1910 betree het, word die jare nie as Grand Slam-jare beskou nie.[14]}} Dit sou sowat 40 jaar duur, voordat Wallis weer ’n Grand Slam kon behaal.[14] Engeland se oorwinning oor Wallis in 1913 was Wallis se eerste tuisnederlaag teen een van die Tuisnasies-spanne sedert 1899, en hul eerste tuisnederlaag teen Engeland sedert 1895.[25] Die Groot Oorlog het in 1914 uitgebreek en alle rugby is tydens die oorlog opgeskort.

Naoorlogse tydperk (1920–1968)Wysig

 
1920-illustrasie van die wedstryd tussen Ierland en Wallis
 
Wallis teen Frankryk tydens die 1922-Vyfnasies-toernooi
 
Skets van ’n wedstryd tussen Engeland en Wallis op Twickenham in 1931

Die jare na die Eerste Wêreldoorlog het ’n agteruitgang in Walliese rugby gesien. ’n Industriële resessie het die prinsdom geraak en veral Suid-Wallis getref. Die Walliese internasionale tellings in die 1920’s het die toestand van die ekonomie weerspieël: van hul 42 wedstryde kon Wallis net 17 wen, met drie gelykop.[26] ’n Halwe miljoen mense het Wallis tydens die Groot Depressie op soek na werk verlaat;[27] dit het baie Walliese rugbyspelers ingesluit, wat na die professionele speel rugby league oorgeskakel het.[28] Tussen 1923 en 1928 kon Wallis net sewe oorwinnings aanteken – waarvan vyf teen Frankryk. Selfs Frankryk het daarin geslaag om Wallis in daardie dekade te verslaan en hul eerste oorwinning oor Wallis in 1928 behaal.[29] Wallis se keuringsbeleid het die omwentelinge in die middel van die 1920’s weerspieël. In 1924 is 35 verskeie spelers vir Wallis se vier wedstryde gekies, met ’n ander kaptein vir elke wedstryd; net Edward Watkins in die agterspan en Charlie Pugh in die voorspan het in al vier wedstryde verskyn.[26]

’n Herlewing van beide die ekonomie en rugby het in die 1930’s gevolg en, in 1931, kon Wallis sy eerste kampioenskap na nege jare wen. Daardie jaar het Wallis vir die eerste keer sedert die Eerste Wêreldoorlog dieselfde span vir twee agtereenvolgende wedstryde ingespan toe hulle teen Engeland en Skotland te staan gekom het.[30] In 1933 kon Wallis, onder kapteinskap van Watcyn Thomas, Engeland vir die eerste keer op Twickenham klop.[31] In 1935 verslaan Wallis die toerende Nieu-Seelandse All Blacks 13–12, en Haydn Tanner het in sy eerste toets gespeel. Alhoewel die Vyfnasies-kampioenskap tydens die Tweede Wêreldoorlog opgeskort is, het Wallis in 1940 ’n Rooikruisliefdadigheidswedstryd teen Engeland in Cardiff gespeel, maar 18–9 verloor.[32] Nadat Frankryk in 1931 uit die Vyfnasies gesit is, is hulle in 1939 weer vir die toernooi toegelaat.[33]

Na die Tweede Wêreldoorlog het Wallis in 1946 teen ’n Nieu-Seelandse Weermagspan (the Kiwis) gespeel, maar 11–3 verloor.[34] Die Vyfnasies (tydens die oorlog afgelas) is in 1947 hervat, toe Wallis die titel met Engeland gedeel het. Alhoewel Wallis sy eerste tuisnederlaag teen Frankryk in 1948 moes toelaat,[35] kon hulle hul eerste Vyfnasies Grand Slam sedert 1911 in 1950 wen.[14] Die volgende jaar het Wallis 6–3 teen die besoekende Suid-Afrikaners verloor, ten spyte van hul dominasie in die lynstaan.[36] Wallis het in 1952 ’n verdere Grand Slam behaal,[14] gevolg deur ’n 13–8-oorwinning oor Nieu-Seeland in 1953.[37] In 1954 het St Helen’s in Swansea (sedert 1882 ’n Walliese internasionale stadion) sy laaste internasionale wedstryd aangebied en Cardiff Arms Park het die amptelike tuiste van die Walliese span geword.[38] In 1956 het Wallis weer die Vyfnasies-titel ingepalm, maar hulle kon die titel eers in 1964 herwin en dit in 1965 skoonskip inpalm.[14]

Wallis het sy eerste oorsese toer in 1964 aangepak, en verskeie wedstryde en een toets in Suid-Afrika gespeel.[39] Hulle het die toets teen die Springbokke in Durban 24–3 verloor, hul hoogste nederlaag in 40 jaar.[40] Op die WRU se algemene jaarvergadering dieselfde jaar het die uitgaande WRU-president D. Ewart Davies verklaar dat "uit die ervaring van die Suid-Afrikaanse toer blyk dit dat ’n baie meer positiewe houding binne die speel in Wallis nodig is ... Spelers moet, tot die absolute punt van bemeestering, bereid wees om die basiese beginsels van rugby te leer en as ’t ware weer te leer".[41] Dit het die afrigtingsrewolusie ingelui. Die WRU se afrigtingskomitee – wat in die laat 1950’s van stapel gestuur is – het die taak gekry om die gehalte van afrigting te verbeter en, in Januarie 1967, is Ray Williams as afrigtingorganiseerder benoem.[42] Die eerste nasionale afrigter, David Nash, is in 1967 aangestel om Wallis in daardie seisoen te bestuur, maar het bedank nadat die WRU geweier het om hom as afrigter van Wallis tydens hul 1968-toer na Argentinië te benoem.[43] Die WRU het hul besluit uiteindelik teruggeneem en Clive Rowlands as afrigter vir die toer aangestel. Van hul ses wedstryde kon Wallis drie wen, twee ewenaar en het een verloor.[44]

Tweede "goue tydperk" (1969–1979)Wysig

 
Die Walliese span wat in 1968 na Argentinië getoer het
 
Wallis teen Argentinië op Estadio GEBA in September 1968

Wallis het ’n tweede "goue tydperk" in die 1970’s beleef,[45][46][47] met spelers van ’n wêreldklasgehalte soos Gareth Edwards,[47] J.P.R. Williams, Gerald Davies,[47] Barry John,[45] en Mervyn Davies[48] in hul span. Wallis het rugby in die Noordelike Halfrond tussen 1969 en 1979 oorheers, en kon ’n ongelooflike wenrekord behaal, nadat hulle net sewe wedstryde in daardie tydperk verloor het.[45] Wallis het in 1969 vir die eerste keer na Nieu-Seeland getoer, maar is in albei wedstryde verslaan. In die tweede toets, wat hulle 33–12 verloor het,[49] het Nieu-Seeland se heelagter Fergie McCormick 24 punte aangeteken; ’n destydse rekord.[50]

In 1970 het Wallis die Vyfnasies-titel met Frankryk gedeel, en het ’n 6–6-gelykop teen Suid-Afrika in Cardiff aangeteken.[51] Die volgende jaar kon Wallis sy eerste Grand Slam tydens die Vyfnasies sedert 1952 inpalm. Hulle het net 16 verskeie spelers in vier wedstryde ingespan,[52] die 1971-span kon sy merkwaardigste oorwinning tydens die Vyfnasies oor Skotland aanteken;[53] nadat ’n drie deur Gerald Davies in die laaste minuut Skotland se voorsprong tot 18–17 beperk het, het die vleuel John Taylor ’n verdoeling van die kantlyn geskop wat as "die beste verdoeling sedert Paulus die Apostel" beskryf is en aan Wallis ’n 19–18-oorwinning besorg het.[54] Wallis het meer spelers as enige ander span tot die Britse en Ierse Leeus se toer na Nieu-Seeland daardie jaar bygedra. Hierdie Leeus het die enigstes geword wat ’n reeks oor Nieu-Seeland kon wen.[55]

Tydens die 1972-Vyfnasies-toernooi het Wallis en Skotland op die hoogtepunt van the Troubles geweier om na Ierland te vertrek, nadat hul spelers dreigemente ontvang het, wat volgens bewerings deur die IRA gestuur is.[56] Die toernooi het onopgelos gebly nadat Wallis en Ierland onoorwonne was. Nadat die 1973-Vyfnasies tussen die vyf spanne heeltemal gelykop was, het die Walliesers Australië 24–0 in Cardiff verslaan.[57]

Wallis kon die 1975-Vyfnasies skoonskip wen, en in 1976 het Wallis sy tweede Grand Slam van die dekade ingepalm. Soos in die eerste van die dekade in 1971 het hulle in vier wedstryde net 16 verskeie spelers ingespan.[58] Hulle kon die prestasie in 1978 herhaal en het vervolgens die eerste span geword wat drie agtereenvolgende Driekrone kon inpalm.[59] Na hul laaste Vyfnasies-wedstryd in 1978 het beide Phil Bennett en Gareth Edwards uit alle rugby bedank.[47]

Wallis het Nieu-Seeland op Cardiff Arms Park in November 1978 gehuisves, maar na ’n laat strafdoel deur die plaasvervangende heelagter Brian McKechnie 13–12 verloor.[60] Die strafdoel was omstrede, omdat die Nieu-Seelandse slot Andy Haden van ’n lynstaan uitgeduik het om ’n strafdoel te verkry. Haden het later erken, dat hy en Frank Oliver vooraf op die taktiek besluit het, indien hulle in moeilikhede sal kom.[61][62] Die skeidsregter Roger Quittenton is deur die pers kritiseer, omdat hy die duik nie erken het nie; hy het later beweer, dat die strafdoel teen die Walliese slot Geoff Wheel weens sy sprong van Oliver se skouer gegee is.[63] Quittenton het later gesê, "Haden se persepsie is dat sy duikslag die strafskop verseker het. Dit is ’n vullis".[62] Wallis kon toe die 1979-Vyfnasies-toernooi met ’n Driekroon wen.[14]

Barren-jare (1980–2003)Wysig

 
Die Nieu-Seelander Graham Henry het Wallis tydens hul eerste toetsoorwinning oor Suid-Afrika in 1999 afgerig

In 1980, die WRU se eeufees,[64] het Wallis 23–3 teen Nieu-Seeland in Cardiff verloor, nadat die All Blacks vier drieë tenoor nul gedruk het.[65] Wallis kon twee wedstryde elk tydens die Vyfnasies-toernooie in beide 1980 en 1981 wen,[66] en in 1983 is hulle amper deur Japan veras, maar kon 29–24 in Cardiff wen.[67] In 1984 klop Australië Wallis 28–9 op Cardiff Arms Park.[24]

Wallis kon tydens die 1987-Vyfnasies-toernooi net een oorwinning aanteken, voordat hulle aan die eerste rugbywêreldbekertoernooi in 1987 deelgeneem het.[66] Wallis verslaan Ierland in hul deurslaggewende poelwedstryd,[68] voordat Wallis Engeland in die kwarteindstryd klop.[69] Hulle het toe teen Nieu-Seeland te staan gekom, wat 49–6 kon wen, maar Wallis kon Australië in die klein finale om die derde plek verslaan.[70] Die volgende jaar kon Wallis die Driekroon vir die eerste keer sedert 1979 inpalm, maar swaar nederlae tydens hul toer na Nieu-Seeland later die jaar het ’n einde aan ’n aantal Walliese spelers se loopbane gebring, nadat verskeie spelers na rugby league oorgeslaan het.[64]

Die Walliese rugby het ’n laagtepunt bereik, nadat Wallis vir die eerste keer tydens die Vyfnasies-toernooi nie een enkele oorwinning kon aanteken nie; hulle het Engeland in 1989 ontstel en sodoende vermy om al hul kampioenskapwedstryde daardie seisoen te verloor,[71] maar in 1990 is Wallis vir die eerste keer in al sy vier Vyfnasies-wedstryde verslaan, voordat hulle die volgende jaar amper dieselfde toegelaat het.[72] Die Rugbywêreldbeker 1991 het verdere teleurstelling gesien, toe Wallis deur Samoa in hul openingswedstryd veras is.[73] ’n Tweede nederlaag tydens die poelfase, 38–3 teen Australië, het Wallis uit die toernooi uitgeskakel.[74]

Nadat hulle in 1992 twee Vyfnasies-wedstryde en een in 1993 kon wen,[75] kon Wallies die kampioenskap in 1994 volgens punteverskil wen.[14] Maar nadat hulle nóg Australië, nóg Nieu-Seeland nóg Suid-Afrika tydens die tussenwêreldbekertydperk, en in 1995 al hul vier wedstryde tydens die Vyfnasies verloor het, is Wallis nie as een van die groot mededingers vir die Rugbywêreldbeker 1995 beskou nie.[74][76] Tydens die Rugbywêreldbeker 1995, na ’n duidelike oorwinning oor Japan, het Wallis teen Nieu-Seeland verloor; waarvolgens hulle Ierland moes verslaan om tot die kwarteindrondte te vorder. Wallis het egter 24–23 verloor en dus versuim om vir die tweede agtereenvolgende keer tot die uitklopfase te vorder,[77] en later die jaar het Kevin Bowring Alec Evans vervang en Wallis se eerste voltydse afrigter geword.[78]

Rekordnederlae van 51–0 teen Frankryk en 96–13 teen Suid-Afrika het vir die WRU aanleiding gegee om die Nieu-Seelander Graham Henry in 1998 as afrigter aan te stel.[79][80] Henry het vroeg sukses as afrigter behaal en Wallis tot ’n reeks van tien agtereenvolgende oorwinnings gelei; dit sluit Wallis se eerste oorwinning oor Suid-Afrika, ’n 29–19-oorwinning in die eerste wedstryde op die nuwe Millennium-stadion in Cardiff, in.[79] Henry het vervolgens die bynaam "the Great Redeemer" deur die Walliese pers en ondersteuners gekry, ’n verwysing na die openingsreël van Cwm Rhondda, ’n onder Walliese ondersteuners gewilde lied.[80][81] As nominale gasheer van die Rugbywêreldbeker 1999 kon Wallis vir die eerste keer sedert 1987 tot die kwarteindrondte vorder, maar is deur die latere kampioen Australië 24–9 geklop.[82] ’n Gebrek aan sukses in die Vyf- en later Sesnasies (Italië het in 2000 by die toernooi aangesluit), en veral ’n aantal hoë nederlae teen Ierland, het tot Henry se bedanking in Februarie 2002 gely; sy assistent Steve Hansen het oorgeneem.[79][80]

Tydens Hansen se termyn het die WRU ’n wesenlike verandering in die struktuur van die plaaslike spel geïmplementeer. In 2003 is plaaslike spanne op ’n vlak bo die tradisionele klubgebaseerde strukture ingevoer, en die vyf (later vier) plaaslike spanne het die hoogste vlak van die plaaslike professionele rugby in die land geword.[83][84] Tydens die Rugbywêreldbeker 2003 kon Wallis vier drieë in hul 53–37-nederlaag tydens die poelfase teen Nieu-Seeland druk,[85] voordat hulle in die kwarteindstryd teen die latere kampioen Engeland, ondanks drie drieë tenoor een, verloor het.[86]

Herlewing (2004–hede)Wysig

 
Die Walliese nasionale rugbyspan tydens die Sesnasies-toernooi in 2008 op die Millennium-stadion, Cardiff
 
Michael Owen vang ’n lynstaan

Onder afrigter Mike Ruddock kon Wallis in 2005 hul eerste Grand Slam sedert 1978 en hul eerste Sesnasies Grand Slam wen. ’n Laat langafstand strafskop deur Gavin Henson het hul oorwinning oor Engeland op in Cardiff vir die eerste keer in 12 jaar jaar laat beklink,[87] en na oorwinnings oor Italië, Frankryk en Skotland het hulle teen Ierland op ’n volgepakte Millennium-stadion te staan gekom; Wallis kon die Iere 32–20 klop en sodoende hul eerste kampioenskap sedert 1994 inpalm.[88] Later die jaar moes hulle ’n rekordverlies tuis toelaat, nadat Wallis 41–3 deur Nieu-Seeland geklop is.[89]

Ruddock het tydens die 2006-Sesnasies as hoofafrigter bedank,[90] waarna Wallis op die vyfde plek geëindig het, en Gareth Jenkins is uiteindelik as sy plaasvervanger aangestel.[91] Op 10 Mei 2007 het Wallis en Australië besluit om 100 jaar se toetsrugby tussen die twee lande te vier met die stigting van die James Bevan-trofee.[92] Dit is genoem na die Australies-gebore Wallies-opgevoede man wat die Walliese span se eerste kaptein was; Australië het dié reeks 2–0 gewen. Jenkins het Wallis deur die Rugbywêreldbeker 2007 gelei, waar hulle versuim het om tot die uitklopfase te vorder, nadat hulle in die laaste wedstryd deur Fidji 38–34 geklop is, danksy ’n drie deur Graham Dewes.[93] Jenkins het gevolglik sy pos verloor,[94][95] en Warren Gatland, ’n Nieu-Seelander, is as sy opvolger aangestel.[96]

Wallis het in Gatland se eerste wedstryd as afrigter teen Engeland op Twickenham te staan gekom, dit was ook hul eerste wedstryd tydens die 2008-Sesnasies. Hulle kon Engeland op daardie stadion vir die eerste keer sedert 1988 klop, nadat Wallis die wedstryd 26–19 beklink het. Walls kon later al sy wedstryde tydens die 2008-Sesnasies wen, en het net twee drieë in die veldtog toegelaat, om sodoende nog ’n Grand Slam in te palm.[97] Later daardie jaar verslaan Wallis Australië 21–18 in Cardiff, maar het daarna ’n reeks van 23 wedstryde oor ses jaar sonder oorwinnings oor die drie spanne van die Suidelike Halfrond Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika betree.[98]

Tydens die Rugbywêreldbeker 2011 kon Wallis sedert 1987 vir die eerste keer tot die halfeindrondte vorder, maar het 9–8 teen Frankryk verloor nadat die kaptein Sam Warburton van die veld gestuur is.[99] Die twee spanne het in Maart 2012 herontmoet, en Wallis het nog een oorwinning nodig gehad om hul derde Sesnasies-Grand Slam in agt jaar in te palm, waarin hulle na ’n 16–9-oorwinning geslag het.[100] Dit is onmiddellik deur ’n reeks van agt nederlae opgevolg, wat uiteindelik tydens die 2013-Sesnasies beëindig is,[101] waartydens Wallis die kampioenskap vir die eerste keer sedert 1979 kon wen.[102] Wallis het, ten koste van die gasheer Engeland, tot die kwarteindrondte van die Rugbywêreldbeker 2015 gevorder, maar 23–19 teen Suid-Afrika verloor.[103] Wallis kon ook sy vierde Grand Slam in 14 jaar beklink en hul eerste in sewe jaar tydens die 2019-Sesnasies.[104]

Wallis het in Augustus 2019 die eerste plek op Wêreldrugby se wêreldranglys behaal, en die posisie vir twee weke beklee.[4] Tydens die Rugbywêreldbeker 2019 kon Wallis weer tot die halfeindrondte vorder, maar is deur die latere kampioen Suid-Afrika verslaan.[105]

Kleure en embleemWysig

 
Wallis in hul alternatiewe trui tydens die Rugbywêreldbeker 2007
 
Die Prins van Wallis se vere

Wallis speel tradisioneel in rooi truie, wit broeke en rooi sokkies. Vir die 2015–16-seisoen het die trui se ontwerp vir die eerste keer goud bevat. Die truie is met die Prins van Wallis se vere geborduur, dié vere is in die 19de eeu deur die WRU pleks van ’n ander Walliese simbool, die preie, verkies om die nasie se lojaliteit aan die Verenigde Koninkryk te beklemtoon.[106] In 1991 is die oorspronklike generiese motief deur ’n meer gestileerde weergawe vervang om van die toestel ’n handelsmerk te maak. Die oorspronklike leuse onder die vere was Ich dien (Duits vir: "Ek dien"), maar is in die nuwe ontwerp deur die hoofletters "WRU" vervang.[107]

Wallis se wegtrui bestaan uit ’n groen trui, wit broeke en groen sokkies,[108] hoewel daar in die verlede ook verskillende ontwerpe met ander kleure was. Voormalige Walliese wegtriue het ook kleure soos swart, donkerblou, wit, geel en grys ingesluit.[109] Wallis het voorheen swart truie as deel van die vieringe vir die WRU se 125ste bestaansjaar in 2005 aangetrek. Die trui is daardie jaar teen Fidji en toe Australië gedra; die wedstryd teen die Wallabies was die eerste teen een van hul tradisionele teenstaanders waarin Wallis nie in hul rooi truie uitgedraf het.[109] Sedert die 2008-einde-van-die-jaar-toetse word die trui deur Under Armour vervaardig. Hulle het Reebok opgevolg wat die trui tussen laat 1996 en die 2008-einde-van-die-jaar-toetse verskaf het.[110] Voormalige truiborge sluit in Brains Brewery, Admiral Insurance en Isuzu.[111] Tydens rugbywêreldbekertoernooie mag die trui geen borge daarop hê nie – net die nasionale unie se embleem, die rugbywêreldbekertoernooi se kenteken en die kenteken van die trui se vervaardiger is toegelaat.[112]

TuisstadionWysig

 
Die Nasionale Stadion op Cardiff Arms Park
 
Die Millennium-stadion in Cardiff, waar Wallis sy tuiswedstryde beslis
 
Wallis se Millennium-stadion voor die wedstryd tussen Wallis en Fidji tydens die Rugbywêreldbeker 2015

Wallis se eerste internasionale wedstryd op eie bodem is in 1882 op St Helen’s Ground in Swansea beslis.[113] Gedurende die 1880’s en 1890’s het Wallis van sy tuiswedstryde in Cardiff, Swansea, Newport en Llanelli gespeel.[114] Swansea is tot in 1954 internasionale wedstryde aangebied, toe Cardiff Arms Park Wallis se hooftuiste geword het.[115][116] In 1881 is die eerste pawiljoen op Cardiff Arms Park opgerig, en het in daardie dekade voortgegaan om sy kapasiteit uit te brei.[117] Die skare het aanhou groei en in 1902 het ’n wêreldrekordgehoor van 40 000 die wedstryd tussen Wallis en Skotland bygewoon.[118] In 1911 het die eienaars van die Arms Park, die Marquess of Bute-gesin,[119] Wallis se verblyfreg bevestig en gedurende die 1920’s en 1930’s het Wallis geleidelik toenemende beheer verkry.[120] Vir die 1933–34-seisoen is ’n nuwe pawiljoen opgerig, wat Cardiff Arms Park se kapasiteit tot 56 000 verhoog het.[121]

Teen 1958 het die WRU tot die gevolgtrekking gekom dat ’n nuwe nasionale stadion nodig is, omdat die Arms Park gereeld deur oorstromings geraak is.[122] Na debatte en geskille tussen die WRU en verskeie ander partye, insluitende Cardiff RFC, is in die 1960’s besluit dat ’n nuwe nasionale stadion op ’n nuwe grond aangrensend aan die Cardiffklub opgerig sal word.[123] Die Nasionale Stadion, soos dit bekend gestaan het, is in 1970 amptelik geopen.[124]

Sedert 1999 beslis Wallis al sy tuiswedstryde op die Millennium-stadion in Cardiff, met ’n kapasiteit van 74 500-kapasiteit, wat ook as Wallis se nasionale stadion dien.[125] Die Millennium-stadion is in 1994 vir die eerste ontwerp, toe ’n herontwikkelingskomitee ingestel is. Daar is besluit om die Nasionale Stadion in Cardiff Arms Park te vervang, nadat ’n hersiening bevind het dat die stadion verouderd is; ’n nuwe wetgewing het ook vereis dat alle stadions standvastig moet wees.[126] Die konstruksie van die nuwe stadion het in September 1997 begin, en was teen Junie 1999 voltooi, betyds vir die Rugbywêreldbeker 1999. Die konstruksie, wat die WRU £126 miljoen gekos het, is deur private beleggings befonds, £46 miljoen van openbare fondse deur die Nasionale Lotery, die verkoop van skuldbriewe aan ondersteuners (wat kaartjies in ruil vir ’n rentevrye lening waarborg), en lenings.[127] Tydens die konstruksie van die nuwe grond het Wallis die ou Wembley-stadion in Londen vir sy tuiswedstryde ingespan[128] – ’n ooreenkoms wat tydens die konstruksie van die nuwe Wembley-stadion vergoed is, toe FA-bekereindstryde op die Millennium-stadion gehuisves is.[129]

RugbywêreldbekerstadionsWysig

Wallis se stadions is al tydens rugbywêreldbekertoernooie soos in 1991, 1999, 2007 en 2015 ingespan. Tydens die 1991-toernooi is die Nasionale Stadion in Cardiff, Stradeypark in Llanelli, Pontypoolpark in Pontypool en Sardis Road in Pontypridd saam met ander stadions van die Vyfnasies vir wedstryde ingespan. Gedurende die 1999-toernooi het Wallis as nominale gasheer opgetree, alhoewel wedstryde in al die destydse Vyfnasies aangebied is. Wallis se hoofstadion was die nuut opgerigte Millennium-stadion in Cardiff; van Wallis se ander stadions tydens dié toernooi was Racecourse Ground in Wrexham en Stradeypark in Llanelli. Die Walliese Millennium-stadion is ook tydens die Rugbywêreldbeker 2007 – met Frankryk as nominale gasheer en ook die Skotse Murrayfield-stadion – vir vier wedstryde ingespan. Vir die 2015-toernooi het Wallis saam met Engeland as gasheer opgetree en agt wedstryde is in Wallis se Millennium-stadion beslis.

RekordsWysig

Algehele rekordWysig

 
Wallis se plek op Wêreldrugby se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede

Wallis het teen 7 Desember 2019 384 van hulle 731 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 52,53%.[130]

Wallis se toetsrekord teen alle lande: (Korrek op 7 Desember 2019)[130]

Teen Gespeel Gewen Verloor Gelykop % Gewen
  Argentinië 18 13 5 0 72,22
  Australië 43 12 30 1 27,91
 Britse Barbarians 4 2 2 0 50
  Engeland 134 59 63 12 44,03
  Fidji 12 10 1 1 83,33
  Frankryk 98 51 44 3 52,04
  Georgië 2 2 0 0 100
   Ierland 129 69 53 7 53,49
  Italië 27 24 2 1 88,89
  Japan 10 9 1 0 90
  Kanada 12 11 1 0 91,67
  Namibië 4 4 0 0 100
  Nieu-Seeland 35 3 32 0 8,57
 Nieu-Seeland Dienste 1 0 1 0 0
 Nieu-Seeland Natives 1 1 0 0 100
  Pasifiese Eilanders 1 1 0 0 100
  Portugal 1 1 0 0 100
  Roemenië 8 6 2 0 75
  Samoa 10 6 4 0 60
  Skotland 125 73 49 3 58,06
  Spanje 1 1 0 0 100
  Suid-Afrika 36 6 29 1 16,67
  Tonga 9 9 0 0 100
  Uruguay 2 2 0 0 100
  Verenigde State 7 7 0 0 100
  Zimbabwe 3 3 0 0 100
Totaal 731 384 318 29 52,53

SesnasierekordWysig

Wallis se enigste jaarlikse toernooi is die Sesnasies-toernooi waar hulle teen vyf ander Europese nasies speel: Engeland, Frankryk, Ierland, Italië en Skotland. Die Sesnasies het as die Tuisnasies-toernooi in 1883 as ’n wedstryd tussen die vier lande van die Verenigde Koninkryk afgeskop. Wallis kon sy eerste titel in 1893 inpalm, nadat hulle die Driekroon verower het.[9][12] Wallis kon die kampioenskap tot dusver 27 keer verower, en het 12 bykomende titels gedeel.[131] Die span se langste tussenpose in titels was 11 jaar (1994–2005). Wallis kon sy eerste Grand Slam in 1908 beklink – alhoewel Frankryk tot in 1910 nie by die Tuisnasies-toernooi aangesluit het nie – en hul eerste Sesnasies-Grand Slam in 2005.[9][132] Hul mees onlangse Grand Slam en Driekroon kon Wallis in 2019 met ’n oorwinning oor Ierland op die laaste dag van die Sesnasies-toernooi beklink.

    Engeland   Frankryk    Ierland   Italië   Skotland   Wallis
Toernooie 123 90 125 20 125 125
Regstreekse oorwinnings
(Gedeelde oorwinnings)
Tuisnasies 5 (4) N.v.t. 4 (4) N.v.t. 10 (3) 7 (4)
Vyfnasies 17 (6) 12 (8) 6 (5) N.v.t. 5 (6) 15 (8)
Sesnasies 6 5 4 0 0 5
Algeheel 28 (10) 17 (8) 14 (9) 0 (0) 15 (9) 27 (12)
Grand Slams
Tuisnasies 0 N.v.t. 0 N.v.t. 0 2
Vyfnasies 11 6 1 N.v.t. 3 6
Sesnasies 2 3 1 0 0 4
Algeheel 13 9 3 0 3 12
Driekrone
Tuisnasies 5 N.v.t. 2 N.v.t. 7 6
Vyfnasies 16 N.v.t. 4 N.v.t. 3 11
Sesnasies 4 N.v.t. 5 N.v.t. 0 4
Algeheel 25 N.v.t. 11 N.v.t. 10 21
Houtlepel
Tuisnasies 11 N.v.t. 15 N.v.t. 8 8
Vyfnasies 14 17 21 N.v.t. 21 12
Sesnasies 0 1 0 14 4 1
Algeheel 25 18 36 14 33 21

WêreldbekerrekordWysig

Jaar Uitslag
1987 Derde plek
1991 Poelfase
1995 Poelfase
1999 Kwarteindrondte
2003 Kwarteindrondte
2007 Poelfase
2011 Vierde plek
2015 Kwarteindrondte
2019 Vierde plek
2023 N.v.t.

VerwysingsWysig

  1. (en) "Most matches". ESPNscrum. Besoek op 7 Desember 2019.
  2. (en) "Most points". ESPNscrum. Besoek op 7 Desember 2019.
  3. (en) "Most tries". ESPNscrum. Besoek op 7 Desember 2019.
  4. 4,0 4,1 (en) "World Rugby Rankings". Wêreldrugby. Besoek op 7 Desember 2019.
  5. (en) "Rugby History in Fiji". Teivovo. Besoek op 6 Oktober 2007.
  6. (en) Sheers (2013), bl. 1984.
  7. 7,0 7,1 (en) "A Brief History of the Welsh Rugby Union". Walliese Rugbyunie. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 September 2012. Besoek op 18 September 2007.
  8. (en) "Wales' Grand Slam History". Walliese Rugbyunie. 21 Maart 2005. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 19 November 2019.
  9. 9,0 9,1 9,2 (en) "History". Six Nations Rugby. Besoek op 7 Desember 2019.
  10. (en) "RBS 6 Nations Fixtures & Results: 1882–1883". Six Nations Rugby. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 5 Desember 2014.
  11. 11,0 11,1 (en) "6 Nations History". rugbyfootballhistory.com. Besoek op 12 Augustus 2007.
  12. 12,0 12,1 12,2 (en) "Six Nations History". 6-nations-rugby.com. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 17 Junie 2008. Besoek op 15 Junie 2008.
  13. (en) Andrews (1991), bl. 343.
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 14,5 14,6 14,7 14,8 14,9 (en) "Six Nations Championship: Past Winners". ESPNscrum. Besoek op 7 Desember 2019.
  15. (en) Elliott (2012), bl. 177–178.
  16. (en) Vincent (1998), bl. 124.
  17. 17,0 17,1 (en) McCarthy (1968), bl. 46.
  18. (en) "The 1905/06 'Originals'". rugbymuseum.co.nz. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 10 September 2012. Besoek op 12 Augustus 2007.
  19. (en) McCarthy (1968), bl. 48–49.
  20. (en) Elliott (2012), bl. 198.
  21. (en) Parry-Jones (1999), bl. 180.
  22. (en) Davies, Sean (28 September 2006). "Mighty Boks: South African rugby". BBC. Besoek op 7 Desember 2019.
  23. (en) "Rugby Football". The Free Lance. Wellington. 12 Januarie 1907. Besoek op 30 November 2014.
  24. 24,0 24,1 (en) Davies, Sean (22 September 2005). "Wallaby wonders: Aussie rugby". BBC. Besoek op 7 Desember 2019.
  25. (en) Smith (1980), bl. 198.
  26. 26,0 26,1 (en) Smith (1980), bl. 204.
  27. (en) Richards (2006), bl. 123.
  28. (en) Richards (2006), bl. 124.
  29. (en) Richards (2006), bl. 126.
  30. (en) Smith (1980), bl. 262.
  31. (en) Richards (2006), bl. 135
  32. (en) Richards (2006), bl. 46.
  33. (en) Richards, Huw (24 Februarie 2010). "Wooller inspires British Army triumph". ESPNscrum. Besoek op 7 Desember 2019.
  34. (en) McLean (1969), bl. 147.
  35. (en) Potter (1961), bl. 99.
  36. (en) Smith (1980), bl. 344.
  37. (en) McCarthy (1968), bl. 233.
  38. (en) Smith (1980), bl. 349.
  39. (en) Smith (1980), bl. 368.
  40. (en) "World Rugby 1951 – Date". England Rugby. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 23 Junie 2015. Besoek op 23 June 2014.
  41. (en) Smith (1980), bl. 369.
  42. (en) Morgan & Fleming (2003), bl. 44–45.
  43. (en) Smith (1980), bl. 389.
  44. (en) Smith (1980), bl. 393.
  45. 45,0 45,1 45,2 (en) Rees, Paul (17 Maart 2012). "Wales grand slam can herald start of new golden age". The Guardian. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2 Julie 2015. Besoek op 2 Julie 2015.
  46. (en) Johnes (2008).
  47. 47,0 47,1 47,2 47,3 (en) Richards, Huw (26 Februarie 2015). "The greatest Welsh player of them all bows out". ESPNscrum. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 Augustus 2015. Besoek op 11 Augustus 2015.
  48. (en) "Gareth Edwards". ESPNscrum. Besoek op 2 Februarie 2013.
  49. (en) McLean (1969), bl. 144.
  50. (en) McLean (1969), bl. 119.
  51. (en) Smith (1980), bl. 400.
  52. (en) "Grand Slam 1971". Walliese Rugbyunie. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 Junie 2015. Besoek op 11 Augustus 2015.
  53. (en) "Six Nations: Golden moments". BBC. 24 Januarie 2003. Besoek op 7 Desember 2019.
  54. (en) "The greatest conversion since St. Paul". ESPNscrum. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 Augustus 2015. Besoek op 11 Augustus 2015.
  55. (en) "1971 Australia & New Zealand". British Lions. Besoek op 30 November 2014.
  56. (en) "Sport in chaos as crisis deepens". BBC. 27 Februarie 2001. Besoek op 7 Desember 2019.
  57. (en) Smith (1980), bl. 432.
  58. (en) "Grand Slam 1976". Walliese Rugbyunie. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 September 2012. Besoek op 11 Augustus 2015.
  59. (en) "RBS Six Nations: 11 Grand Slams: Grand Slam 1978". Walliese Rugbyunie. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 Junie 2015. Besoek op 11 Augustus 2015.
  60. (en) "180th All Black Test: 741st All Black Game". allblacks.com. Besoek op 21 September 2007.
  61. (en) "Andy Haden has no regrets over line-out 'dive' against Wales". BBC. 24 November 2012. Besoek op 7 Desember 2019.
  62. 62,0 62,1 (en) Godwin, Hugh (18 Oktober 1998). "Haden 'dived' to cheat the Welsh". The Independent. Besoek op 7 Desember 2019.
  63. (en) "Roger Quittenton". ESPNscrum. Besoek op 7 Desember 2019.
  64. 64,0 64,1 (en) Davies, Sean (13 November 2004). "All Black magic: New Zealand rugby". BBC. Besoek op 7 Desember 2019.
  65. (en) "191st All Black Test: 792nd All Black Game". allblacks.com. Besoek op 25 September 2007.
  66. 66,0 66,1 (en) "1980s: v Wales". ESPNscrum. Besoek op 7 Desember 2019.
  67. (en) Davies, Sean (12 Februarie 2007). "Eastern Promise: Japanese rugby". BBC. Besoek op 7 Desember 2019.
  68. (en) Peatey (2011), bl. 36.
  69. (en) Peatey (2011), bl. 39.
  70. (en) Peatey (2011), bl. 246–247.
  71. (en) Pye, Steven (20 Maart 2013). "Remembering England's woe in Cardiff in the 1989 Five Nations". The Guardian. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 20 Januarie 2014. Besoek op 7 Desember 2019.
  72. (en) "Wooden Spoon History". Walliese Rugbyunie. 28 Maart 2003. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2 Junie 2013. Besoek op 11 Augustus 2015.
  73. (en) Peatey (2011), bl. 62.
  74. 74,0 74,1 (en) Peatey (2011), bl. 264–265.
  75. (en) "1990s: v Wales". ESPNscrum. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 6 Maart 2016. Besoek op 7 Desember 2019.
  76. (en) Peatey (2011), bl. 81.
  77. (en) Peatey (2011), bl. 282–283.
  78. (en) Glover, Tim (10 Januarie 1999). "Re-enter the Dragon; interview – Kevin Bowring". The Independent. Besoek op 7 Desember 2019.
  79. 79,0 79,1 79,2 (en) "Graham Henry". Walliese Rugbyunie. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 19 Julie 2014. Besoek op 1 Desember 2014.
  80. 80,0 80,1 80,2 (en) Richards, Huw (12 Maart 2015). "Graham Henry's downfall as Wales coach". ESPNscrum. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 14 Augustus 2015. Besoek op 7 Desember 2019.
  81. (en) "Henry the "Great Redeemer"". tvnz.co.nz. 6 Julie 2005. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 15 Oktober 2007. Besoek op 27 September 2007.
  82. (en) Peatey (2011), bl. 115.
  83. (en) Jenkins, Tom (2 Februarie 2013). "Bridgend and Maesteg's malaise symbolic of the decline of Welsh club rugby". The Guardian. Besoek op 7 Desember 2019.
  84. (en) "Damning report questions survival of Welsh rugby regions". BBC. 7 November 2012. Besoek op 7 Desember 2019.
  85. (en) Peatey (2011), bl. 323–324.
  86. (en) Peatey (2011), bl. 160.
  87. (en) Pyke, Chris (24 Januarie 2014). "Where the 2005 Grand Slam winners are now". walesonline.co.uk. Besoek op 7 Julie 2015.
  88. (en) Palmer, Bryn (21 Maart 2005). "Wonderful Wales exude joy of Six". BBC. Besoek op 7 Desember 2019.
  89. (en) "All Blacks step up a Gear to crush Wales". Australian Broadcasting Corporation. 6 November 2005. Besoek op 7 Desember 2019.
  90. (en) "Ruddock steps down as Wales coach". BBC. 14 Februarie 2006. Besoek op 7 Desember 2019.
  91. (en) "Wales unveil Jenkins as new coach". BBC. 27 April 2006. Besoek op 7 Desember 2019.
  92. (en) "New trophy for Wales v Australia". BBC. 10 Mei 2007. Besoek op 7 Desember 2019.
  93. (en) Peatey (2011), bl. 186–187.
  94. (en) Peatey (2011), bl. 188.
  95. (en) "Lewis explains Jenkins' sacking". BBC. 5 Oktober 2007. Besoek op 7 Desember 2019.
  96. (en) "Gatland unveiled as Wales coach". BBC. 8 November 2007. Besoek op 7 Desember 2019.
  97. (en) "Wales prove they're Grand masters". Wales On Sunday. 16 Maart 2008. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 22 Februarie 2014. Besoek op 2 Mei 2008.
  98. (en) Corrigan, James (29 November 2014). "Wales 12 South Africa 6: Warren Gatland's men beat southern hemisphere team for first time in 23 games". The Telegraph. Besoek op 7 Desember 2019.
  99. (en) "Wales 8–9 France". BBC. 15 Oktober 2011. Besoek op 7 Desember 2019.
  100. (en) "Wales 16–9 France". The Guardian. 17 March 2012. Besoek op 7 Desember 2019.
  101. (en) Rees, Paul (10 Februarie 2013). "Six Nations 2013: Wales win after George North turns screw on France". The Guardian. Besoek op 7 Desember 2019.
  102. (en) "Wales bask in Six Nations title after slamming England in Cardiff rout". The Guardian. 16 Maart 2013. Besoek op 7 Desember 2019.
  103. (en) Williams, Richard (17 Oktober 2015). "Rugby World Cup 2015: South Africa 23–19 Wales". BBC. Besoek op 7 Desember 2019.
  104. (en) "Wales lift Six Nations trophy after completing Grand Slam". BBC. 16 Maart 2019. Besoek op 7 Desember 2019.
  105. (en) "Rugby World Cup semi-final: Wales 16–19 South Africa". BBC. 27 Oktober 2019. Besoek op 7 Desember 2019.
  106. (en) Andrews (1991), bl. 346.
  107. (en) "Welsh rugby union strips talent from England – Cotton Traders". The Independent. UK. 6 Desember 1991. p. 32.
  108. (en) Rimmer, Simon (6 Julie 2019). "New Wales kit revealed". Walliese Rugbyunie. Besoek op 7 Desember 2019.
  109. 109,0 109,1 (en) "Wales Out of Red and into Black". Walliese Rugbyunie. 11 Oktober 2005. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 21 Februarie 2009. Besoek op 15 Junie 2008.
  110. (en) "Under Armour – Official Technical Partner". Walliese Rugbyunie. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 20 Julie 2014. Besoek op 7 Desember 2019.
  111. (en) Rimmer, Simon (19 November 2013). "Player 'Selfies' Reveal New Change Kit". Walliese Rugbyunie. Besoek op 7 Desember 2019.
  112. (en) "NZRU not approached about 2015 World Cup ad". stuff.co.nz. 2 September 2014. Besoek op 7 Desember 2019.
  113. (en) Griffiths (1987), 4:3.
  114. (en) Smith (1980), bl. 474–480
  115. (en) "Liberty Stadium – The Background". liberty-stadium.com. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 3 Augustus 2007. Besoek op 24 Augustus 2007.
  116. (en) Smith (1980), bl. 114.
  117. (en) Smith (1980), bl. 9.
  118. (en) Smith (1980), bl. 139.
  119. (en) Smith (1980), bl. 175.
  120. (en) Smith (1980), bl. 219.
  121. (en) Smith (1980), bl. 284.
  122. (en) Smith (1980), bl. 371.
  123. (en) Smith (1980), bl. 372.
  124. (en) Smith (1980), bl. 373.
  125. (en) Hale, Matt (30 Julie 2004). "The Venue: The Millennium Stadium". TheFA.com. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 5 April 2005. Besoek op 7 Desember 2019.
  126. (en) "Background to the Millennium Stadium Project". millenniumstadium.com. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2007. Besoek op 10 November 2007.
  127. (en) "Why is it taking so long?". Bristol Evening Post. 28 Mei 2007. p. 8.
  128. (en) "Wembley Stadium". ESPNscrum. Besoek op 7 Desember 2019.
  129. (en) "The Millennium Years". The Football Association. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 6 Maart 2014.
  130. 130,0 130,1 (en) "International Rugby Union Statistics – Wales". ESPNscrum. Besoek op 7 Desember 2019.
  131. (en) "RBS 6 Nations: 11 Grand Slams – Championships & Titles". Walliese Rugbyunie. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 15 Junie 2014. Besoek op 22 November 2019.
  132. (en) "RBS 6 Nations: 11 Grand Slams – 2005 Grand Slam". Walliese Rugbyunie. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 Desember 2014. Besoek op 30 November 2014.

Verdere leesstofWysig

Eksterne skakelsWysig