Wikipedia:Voorbladartikels 2021

Hierdie is die vooruitskouing van al die artikels wat in 2021 as spogartikel op die voorblad sal pryk.

2021Wysig

Week 1

Die vlag van die Republiek China (ook bekend as die vlag van Taiwan of die Blou lug, wit son en geheel rooi grond) is op 1 Januarie 1928 deur die Republiek China aanvaar en op 25 Oktober 1949 deur die Republiek China op Taiwan. Die vlag vertoon ’n enkele rooi baan met ’n blou skildhoek waarop ’n wit son met twaalf strale gesentreer is. Die skyf en driehoeke simboliseer die son en die sonstrale wat daaruit voortvloei.

Die vlag is oorspronklik in 1894 deur die Anti-Qing-groepering, die “Herleef China Geselskap” ontwerp en die rooi baan is in 1906 deur Sun Yat-sen bygevoeg.

Die vlag is vir die eerste keer in 1912 as die Vlootvlag op die Chinese vasteland gebruik, en is in 1928 deur die Kuomintang (KMT) tot die amptelike nasionale vlag van die Republiek China verklaar. Dit is vasgelê in artikel ses van die Grondwet van die Republiek China toe dit in 1947 gepromulgeer is. Die vlag word nie meer op die Chinese vasteland gebruik nie nadat die Volksrepubliek China in 1949 gestig is.

Aangesien die eilande van Taiwan en Penghu tot 1945 onder Japannese beheer was, is die vlag eers in 1945 aldaar gebruik toe die Republiek China beheer verkry het. Die vlag word nou oorwegend gebruik in Taiwan, Penghu, Kinmen, Matsu en ander afgeleë eilande waarheen die Republiek China verplaas is nadat hulle in 1949 tydens die Chinese Burgeroorlog verslaan is.

...lees verder


besigtig


Week 2

 
Mariner 3 of 4, wat identies aan mekaar was.

Mariner 4 (saam met Mariner 3 bekend as Mariner–Mars 1964) was die Amerikaanse Mariner-program se vierde ruimtetuig wat ontwerp is vir planetêre verkenning met 'n verbyvliegmodus. Die ruimtetuig was spesiaal ontwerp om wetenskaplike nabywaarnemings van Mars te doen en die waarnemings na die Aarde terug te stuur.

Die ruimtetuig is op 28 November 1964 gelanseer. Mariner 4 het die eerste suksesvolle verbyvlug van die planeet Mars op 14 Julie 1965 voltooi en het ook die eerste nabyfoto's van Mars se oppervlakte na die Aarde gestuur. Dit het dus die eerste foto's van 'n ander planeet in die diep ruimte geneem en suksesvol na die aarde gestuur. Die foto's, wat met 'n klein bandopnemer oor 'n lang periode teruggespeel is, het getoon dat die oppervlakte van Mars vol kraters is en dat die wêreld daar oënskynlik dood is. Wetenskaplikes se mening oor lewe op Mars het hierna verander.

Ander doelwitte van die sending was om veld- en deeltjiemetings in die omgewing van Mars te neem, en om ondervinding op te doen en kennis in te samel oor die ingenieursmoontlikhede vir interplanetêre vlugte met 'n lang tydsduur. Kommunikasie met Mariner 4 is op 21 Desember 1967 opgeskort.

...lees verder


besigtig


Week 3

Die Wes-Indiese nasionale krieketspan (Engels: West Indies cricket team), met die bynaam Windies of Men in Maroon (“Mans in maroen”), is die nasionale krieketspan van Wes-Indië. Die span staan bekend as die Wes-Indiese Eilande of, in die omgangstaal, die Windies, en is ’n multinasionale krieketspan in ’n sportkonfederasie wat 15 hoofsaaklik Engelssprekende Karibiese lande, Britse afhanklikhede en nie-Britse afhanklikhede verteenwoordig; in die meeste van hierdie eilandstate is krieket die nasionale sport, hetsy de facto of de jure. Vervolgens gebruik die Wes-Indiese krieketspan nóg een van die lande se volksliedere, nóg een van hul vlae as ’n verteenwoordigende simbool; pleks daarvan gebruik die Wes-Indiese nasionale krieketspan sy eie vlag – dié van Krieket Wes-Indië – en lied. In internasionale krieket is daar net twee ander spanne wat meer as een krieketnasie verteenwoordig, hulle is Engeland – vir beide Engeland en Wallis – en Ierland, vir beide die Republiek Ierland en Noord-Ierland. Krieket word in Wes-Indië deur Krieket Wes-Indië geadministreer. Hulle is die enigste volle lid van die Internasionale Krieketraad (IKR) in die Amerikas en is die vierde oudste nasionale span in toetskrieket. Tydens die 1928-seisoen het hulle hul toetsdebuut gemaak, toe Wes-Indië ’n toerende Engelse nasionale krieketspan gehuisves het. Wes-Indië is tans (Januarie 2021) agtste op die IKR-toetsranglys, negende op die eendagranglys, en tiende op die Twintig20-wêreldranglys.

Vanaf die middel-1970’s tot die vroeë 1990’s was die Wes-Indiese span een van die sterkstes ter wêreld in beide toets- en internasionale eendagkrieket. ’n Hele aantal voormalige spelers, beskou as van die beste in die wêreld, is afkomstig van die Wes-Indiese Eilande: Sir Garfield Sobers, Lance Gibbs, George Headley, Brian Lara, Chris Gayle, Clive Lloyd, Malcolm Marshall, Alvin Kalicharan, Sir Andy Roberts, Rohan Kanhai, Sir Frank Worrell, Sir Clyde Walcott, Sir Everton Weekes, Sir Curtly Ambrose, Michael Holding, Courtney Walsh, Joel Garner, Sir Viv Richards en Sir Wes Hall is almal ingelyf in die IKR se Heldesaal.

Die Wes-Indiese Eilande het die IKR se Krieketwêreldbeker twee keer verower (in 1975 en 1979, toe dit die Prudentialbeker was), die IKR Twintig20-wêreldbeker eenkeer (in 2012), die IKR Kampioentrofee een keer (in 2004), en was naaswenners in die o/19-wêreldbekertoernooi (in 2004). Hulle was die eerste krieketspan om die krieketwêreldbekertoernooi twee keer te wen, maar hul rekord is later deur Australië se vier wêreldbekeroorwinnings verbeter en deur Indië in 2011 geëwenaar. Wes-Indië is ook die eerste span wat twee agtereenvolgende wêreldbekertoernooie kon wen, dit is sedertdien oortref deur drie agtereenvolgende wêreldbekeroorwinnings deur Australië (in 1999, 2003 en 2007). Wes-Indië was die eerste span om in drie agtereenvolgende wêreldbekertoernooieindstryde te verskyn (in 1975, 1979 en 1983), sedertdien oortref deur vier agtereenvolgende wêreldbekertoernooieindstrydverskynings deur Australië (in 1996, 1999, 2003 en 2007). Die Wes-Indiese Eilande het beide die Krieketwêreldbeker 2007 en die T20-wêreldbeker in 2010 gehuisves; hulle sal die volgende o/19-krieketwêreldbeker 2022 aanbied. In Junie 2019, gedurende die Krieketwêreldbeker 2019, het die Wes-Indiese Eilande hul 800ste EDI-wedstryd gespeel.

...lees verder


besigtig


Week 4

Die Kaapse Plooigordel is ’n plooi-en-oorskuiwingsgordel uit die laat Paleosoïkum wat die opeenvolging van die lae afsetselgesteentes van die Kaapse Supergroep in die suidwestelike hoek van Suid-Afrika beïnvloed het. Die gesteentes is hoofsaaklik skalie en sandsteen, met die skalie (Bokkeveld-groep) in die valleibodems terwyl die erosiebestande sandsteen (Skiereiland-formasie) die parallelle bergreekse van die Kaapse Plooiberge vorm. Dié berge bereik ’n maksimum hoogte van 2 325 m by Seweweekspoortpiek.

Die Kaapse Plooiberge vorm ’n reeks parallelle bergreekse wat 850 km ver al langs die suidwestelike kuslyn van Suid-Afrika afloop, vanaf Sederberg 200 km noord van die Kaapse Skiereiland, en dan al langs die suidkus tot so ver as Port Elizabeth, 650 km oos van die skiereiland. (Sien kaart bo.)

...lees verder


besigtig


Week 5

Neptunus is die agtste en sover bekend verste planeet van die Son af. In die Sonnestelsel is dit die vierde grootste planeet volgens deursnee, die planeet met die derde grootste massa en die digste reuseplaneet. Sy massa is 17 keer dié van die Aarde en effens groter as dié van Uranus. Neptunus is digter en fisies kleiner as Uranus omdat sy atmosfeer vanweë sy groter massa kleiner gedruk is deur sy swaartekrag. Die planeet wentel een keer elke 164,8 jaar om die Son op ’n gemiddelde afstand van 30,1 AE, of 4,5 miljard km. Dit is genoem na die Romeinse god van die see en sy sterrekundige simbool is ♆, ’n gestileerde weergawe van die god Neptunus se drietandvurk.

Neptunus is nie met die blote oog sigbaar nie en is die enigste planeet in die Sonnestelsel wat deur middel van wiskundige voorspelling ontdek is eerder as deur empiriese waarneming. Onverwagte veranderings in Uranus se wentelbaan het daartoe gelei dat Alexis Bouvard afgelei het sy wentelbaan is onderworpe aan swaartekragversteurings deur ’n onbekende planeet. Ná Bouvard se dood is Neptunus se posisie uit sy waarnemings voorspel – onafhanklik deur John Couch Adams en Urbain Le Verrier. Neptunus is daarna, op 23 September 1846, met ’n teleskoop waargeneem deur Johann Galle binne ’n graad van die posisie wat deur Le Verrier voorspel is. Sy grootste maan, Triton, is kort daarna ontdek, hoewel die planeet se 13 ander mane eers in die 20ste eeu teleskopies ontdek is. Vanweë die planeet se afstand van die Aarde af het dit ’n baie klein skynbare grootte, en dit is dus moeilik om hom met grondgebaseerde teleskope te ondersoek.

...lees verder


besigtig


Week 6

Papoea-Nieu-Guinee is ’n eilandstaat in Oseanië net suid van die ewenaar met ’n oppervlakte van 462 840 km² en ’n bevolking van 8 606 323 in 2018. Papoea-Nieu-Guinee is oos van Indonesië, suidoos van Palau, suid van die Gefedereerde State van Mikronesië, wes van Nauru en die Salomonseilande en noord van Australië geleë. Die hoofstad en grootste stad is Port Moresby wat in die suide van die land langs die Koraalsee geleë is en die Nasionale Hoofstaddistrik vorm.

Papoea-Nieu-Guinee is naas Madagaskar en Indonesië die derde grootste eilandstaat in die wêreld. Dit bestaan uit die oostelike deel van die eiland Nieu-Guinee, wat die grootste deel vorm, die Bismarck-argipel met groot eilande soos Nieu-Brittanje en Nieu-Ierland asook die outonome gebied rondom die eiland Bougainville, wat geografies, maar nie polities nie tot die Salomonseilande behoort. Naas al die eilande word die Papoea-Nieu-Guinese geografie veral deur die Bismarcksee in die noorde en die Salomonssee in die suidooste gekenmerk. Van die eilandstaat se langste riviere is die Fly en die Sepik. Albei riviere ontspring in die sentrale Viktor Emmanuel-bergreeks in die Westelike provinsie; terwyl die Fly in die suidelike Koraalsee uitmond, vloei die Sepik in die noordelike Bismarcksee.

Papoea-Nieu-Guinee is ’n grondwetlike monargie binne die Britse Statebond met Elizabeth II as staatshoof. Die land het op 16 September 1975 van Australië onafhanklik geword, nadat Papoea-Nieu-Guinee deur sy suidelike buurland vir sowat 60 jaar regeer is. Tot die Eerste Wêreldoorlog is die eiland Nieu-Guinee deur drie koloniale magte beheers: Die Duitse Keiserryk in die noorde, die Verenigde Koninkryk in die suide en Nederlands-Indië in die weste. Op 1 Julie 1949 is die Australiese gebiede van Papoea en Nieu-Guinee as die Gebied Papoea en Nieu-Guinee saamgesluit. Dit is sedert 1976 ’n waarnemerland van ASEAN en het in 2015 sy aansoek ingedien vir volle lidmaatskap.

Papoea-Nieu-Guinee is een van die kultureel mees diverse lande in die wêreld. Hier word sowat 851 verskeie tale gepraat, waaronder die Engelse kreooltaal Tok Pisin, die Austronesiese taal Hiri Motu en verskeie Papoeastale wat nie ’n taalfamilie in sy eie reg vorm nie, maar ook nie tot een van die ander taalfamilies behoort nie. Die Trans-Nieu-Guinese tale is die grootste taalfamilie binne die Papoeastale.

...lees verder


besigtig


Week 7

James Randi (gebore Randall James Hamilton Zwinge; 7 Augustus 1928 – 20 Oktober 2020) was 'n Kanadees-Amerikaanse kulkunstenaar en wetenskaplike skeptikus wat paranormale en pseudowetenskaplike eise betwis het. Randi was die medestigter van die Komitee vir Skeptiese Ondersoek (CSI), oorspronklik bekend as die Komitee vir Wetenskaplike Ondersoek na Eise van die Paranormale (CSICOP). Hy is ook die stigter van die James Randi Education Foundation (JREF). Hy het sy loopbaan as kulkunstenaar begin onder die verhoognaam The Amazing Randi en later het hy verkies om die grootste deel van sy tyd te bestee om paranormale, okkulte en bonatuurlike eise te ondersoek, wat hy gesamentlik "woo-woo" genoem het. Randi het op 60-jarige ouderdom afgetree uit towerkuns en op 87 by die JREF afgetree.

Alhoewel hy dikwels na verwys word as 'n "mens wat goed diskrediteer", het Randi gesê dat hy nie van die term se konnotasie hou nie en verkies om homself as 'n "ondersoeker" te beskryf. Hy het geskryf oor paranormale verskynsels, skeptisisme en die geskiedenis van toorkuns. Hy was 'n gereelde gas op The Tonight Show met Johnny Carson, en het roem verdien deur die bedrieglike geloofsgeneser Peter Popoff te ontmasker. Hy was soms te sien op die televisieprogram Penn & Teller: Bullshit!

Voor Randi se aftrede het JREF die Miljoen-Dollar Paranormale Uitdaging geborg, wat 'n prys van een miljoen dollar in Amerika aangebied het vir aansoekers wat bewyse kon lewer van enige paranormale, bonatuurlike, of okkultiese mag of gebeurtenis onder toetsvoorwaardes waarop voor die tyd ooreengekom is deur beide partye. Die paranormale uitdaging is amptelik deur die JREF in 2015 beëindig. Die JREF gee steeds subsidies aan nie-winsgewende groepe wat kritiese denke en 'n feitegebaseerde wêreldbeskouing aanmoedig.

...lees verder


besigtig


Week 8

Die vlag van Hongkong (amptelik die streeksvlag van die Hongkong Spesiale Administratiewe Streek van die Volksrepubliek China) is op 4 April 1990 goedgekeur en is sedert 1 Julie 1997 in gebruik. Die vlag vertoon ’n enkele rooi baan met ’n gestileerde vyfblaarblom van die hongkongboomorgidee (Bauhinia × blakeana) in die middel.

Sy ontwerp is tydens die derde sitting van die sewende Nasionale Volkskongres op 4 April 1990 goedgekeur. Die presiese gebruik van die vlag word deur wette bepaal wat tydens die 58ste uitvoerende vergadering van die Staatsraad van die Volksrepubliek China in Beijing aanvaar is. Die ontwerp van die vlag is vasgelê in Hongkong se grondwet, dié gebied se grondwetlike dokument, en regulasies oor die gebruik, verbod op gebruik, vlagskending en vervaardiging van die vlag word vermeld in die Ordonnansie oor die Streeksvlag en Streeksembleem. Die vlag van Hongkong is vir die eerste keer amptelik gehys tydens die oorhandigingseremonie op 1 Julie 1997 wat die oordrag van Hongkong se soewereiniteit van die Verenigde Koninkryk terug na China aandui.

...lees verder


besigtig


Week 9

Bewussyn is die vermoë om te ervaar of waar te neem, of om 'n ervaring of bewustheid van jouself en die omgewing te hê.

Bewussyn is 'n refleksie van indrukke van die buitewêreld, byvoorbeeld van mense, van voorwerpe en van die innerlike wêreld, byvoorbeeld van emosies, gedagtes of behoeftes. Bewustheid ken of ervaar wat beide sensories en kognitief in jouself aangaan, met uiteindelik die moontlikheid om op 'n sekere manier daaroor te kommunikeer. Verder word die bewussyn en bewustheid (of sy noodsaaklike eienskappe) gedefinieer as: persepsie, waaksaamheid, ervaring, geestestoestand, opwinding, gevoel, onderwerp, subjektiwiteit, wakkerheid, opsetlikheid, besef, geheue, gewete, kennis en begrip.

Bewussyn as 'n onderwerp in die filosofie word gewoonlik na verwys as die filosofie van die gees. Die hoof fokus is op die beskrywing van die aard van bewussyn om die noodsaaklike eienskappe van bewussyn vas te stel. Bewussynkonsepte fokus ook hoofsaaklik op die interaksie tussen die liggaam en die verstand (gees) of fisies en geestelik, bekend as die liggaam-gees probleem, of opeenvolgend tussen breinaktiwiteit en bewussynservaring, bekend as die moeilike probleem van bewussyn.

In 'n sielkundige sin word die bewussyn onderverdeel in die eksterne lewe, soos gedrag wat verband hou met ander mense en die omgewing, en die innerlike lewe, soos die individuele ervaring van gedagtes of gevoelens. Dit het dikwels betrekking op 'n beperking of verandering van 'n normale bewussynstoestand, byvoorbeeld as gevolg van 'n geestesversteuring, breinskade of dwelms. Die sielkundige dissiplines wat op bewussyn fokus, is eksperimentele sielkunde, neuropsigologie en kognitiewe sielkunde.

In die geneeskunde is die assessering van bewussyn hoofsaaklik prakties daarop gemik om te genees. Dit handel hoofsaaklik oor die mate van bewussyn van 'n persoon, byvoorbeeld in bewussynsversteurings soos koma of ingeslote sindroom, of op bewussynsvlakke soos verwarring of delirium.

In die wetenskap is dit hoofsaaklik die neurowetenskap en die kognitiewe wetenskap (of kognitiewe neurowetenskap) wat verseker het dat die sogenaamde neurale korrelate van bewussyn in verifieerbare verduidelikende modelle opgestel word. Daarbenewens is daar verskeie verduidelikings oor die evolusionêre ontwikkeling en oorsprong van bewussyn.

Daarbenewens is daar nog geestelike, esoteriese of godsdienstige strominge wat die bewussyn omskryf.Baie godsdienste, of hulle in die siel se voortbestaan in ’n ander lewe glo (soos die Christendom, Islam en baie heidense geloofstelsels) of in reïnkarnasie (soos baie vorme van Hindoeïsme en Boeddhisme), glo ’n mens se status in die hiernamaals is 'n beloning of straf vir hul optrede gedurende hul lewe.

...lees verder


besigtig


Week 10

’n Interseks, interseksueel of interseks(uele) persoon is ’n individu wat gebore is met een van verskeie variasies van geslagseienskappe, insluitend chromosome, geslagskliere, geslagshormone of geslagsdele, wat "nie pas by die tipiese definisies van manlike of vroulike liggame nie". Hierdie atipiese variasies kan by geboorte fisiek sigbaar wees omdat ’n baba met onduidelike voortplantingsorgane gebore word, of andersins is dit nie sigbaar nie en kan ’n mens dwarsdeur sy lewe onbewus daarvan wees.

Voorheen is na intersekse as hermafrodiete of "aangebore eunugs" verwys. In die 19de en 20ste eeu het sommige mediese kenners nuwe terme aanbeveel om die eienskappe wat hulle gesien het te klassifiseer. Die eerste terme was "ware hermafroditisme" en "vroulike of manlike pseudohermafroditisme". Dié terme word nie meer gebruik nie. Dit word as misleidend en stigmatiserend beskou as dit vir mense gebruik word. ’n "Hermafrodiet" word nou gedefinieer as ’n "dier of plant wat beide manlike en vroulike voortplantingsorgane het". In 1917 het Richard Goldschmidt die term "interseksualiteit" geskep om na ’n verskeidenheid fisieke geslagsonduidelikhede te verwys. In ’n kliniese opset word die term "geslagsontwikkelingsteurings" sedert 2006 gebruik. Dié term is omstrede sedert dit begin gebruik is.

Stigmatisering en diskriminasie staar interseksuele mense van hulle geboorte af in die gesig, of vandat dit bekend word dat hulle interseksueel is, byvoorbeeld tydens puberteit. Dit kan kindermoord, verlating en die stigmatisering van gesinne insluit. Wêreldwyd word sommige kinders wat met onduidelike uitwendige geslagsorgane gebore word, chirurgies of met hormone verander om sosiaal aanvaarbaarder eienskappe te skep. Dit is egter omstrede en daar is geen bewyse dat dit voordele inhou nie. Sulke behandeling kan sterilisasie insluit. Ook volwassenes, insluitend bekende vroulike atlete, is al aan sulke behandeling onderwerp.

...lees verder


besigtig


Week 11

Goud is 'n gesogte edelmetaal met 'n heldergeel (goue) kleur. Goud se chemiese nommer is 79, met die simbool Au (Latyns: aurum, vir "dagbreekglans"). Dit het die atoomgetal 92 en 'n relatiewe atoommassa van 196.97. Dit smelt by ongeveer 1 064 °C en kook by ongeveer 2 856 °C. Goud is egter baie sag en word dikwels saamgesmelt tot 'n stof wat 'n legering of allooi genoem word om dit harder te maak. Die suiwerheid van goud word gewoonlik in karaat gemeet, en 24 karaat word algemeen as suiwer geag. Suiwer goud is die mees smeebare en rekbare metaal van al die bekende metale — dit kan gehamer word tot 'n dikte van ongeveer een honderste van 'n millimeter en 30 g goud kan uitgerek word tot 'n gouddraad met 'n lengte van 100 km. Goud is 'n goeie geleier van elektrisiteit en warmte. Dit het die derdehoogste geleidingsvermoë ná silwer (Ag) en koper (Cu).

Goud is, sover bekend, die eerste edelmetaal wat deur die mensdom ontdek is. Argeoloë het bevind dat artikels wat van goud gemaak is, tot so oud as 6 000 jaar kan wees. Die metaal is tradisioneel gewild danksy sy besondere eienskappe en helder voorkoms. Goud se gesogdheid het daartoe gelei dat dit deur die eeue as betaalmiddel (geld), as monetêre reserwebate, in juweliersware, tandheelkunde en dies meer gebruik is. As gevolg van die mensdom se waardering vir die metaal, het goud 'n groot impak op die menslike geskiedenis gehad.

Dit is onseker waar en hoe goud ontstaan, maar dit word algemeen aanvaar dat dit deur kernfusie gebeur. Die relatiewe gemiddelde van die voorkoms van goud in die Sonnestelsel blyk hoër te wees as wat in die vroeë heelal, in sterre of selfs in tipiese supernova-ontploffings gevorm kon word. Sommige astronome meen dat neutronryke swaarmetale soos goud die maklikste in neutronryke ontploffings, soos in die botsings tussen neutronsterre, gevorm kan word.

Goud word meesal in sy gedeë vorm in die natuur gevind, soms as goudklonte (nuggets). Dit kom egter ook saam met silwer, kwarts (SiO2), kalksteen (CaCO3), lood, tellurium, sink en koper voor.

...lees verder


besigtig


Week 12

Die Nieu-Seelandse nasionale krieketspan (Engels: New Zealand national cricket team), met die bynaam Black Caps (“swart pette”) of Kiwis, is die nasionale krieketspan wat Nieu-Seeland in toetse en kitskrieket verteenwoordig. Hulle het hul eerste toets in 1930 teen Engeland in Christchurch, Nieu-Seeland, gespeel en daarmee die wêreld se vyfde toetsnasie geword. Die span kon eers in die 1955/56-seisoen ’n toets wen, teen Wes-Indië op Edenpark in Auckland. Hulle het hul eerste internasionale eendagwedstryd in die 1972/73-seisoen teen Pakistan in Christchurch gewen. Die Nieu-Seelandse krieketspan het bekend geword as die “Black Caps” in Januarie 1998, nadat sy eertydse borg, Clear Communications, ’n kompetisie uitgeskryf het om ’n naam vir die span te kies. Dit is een van talle byname vir Nieu-Seelandse nasionale spanne wat verband hou met die All Blacks. Die nasionale span word bestuur deur Nieu-Seeland Krieket (NZC, van Engels: New Zealand Cricket).

Teen 10 Maart 2021 het Nieu-Seeland reeds 1 360 internasionale wedstryde gespeel, 524 gewen, 611 verloor, 15 geëwenaar, 166 gelykop en 44 onbeslis. Nieu-Seeland is tans (Maart 2021) tweede op die IKR-toetsranglys, derde op die eendagranglys en vyfde op die Twintig20-wêreldranglys. Twee voormalige Nieu-Seelandse spelers is in die Internasionale Krieketraad se Heldesaal opgeneem.

Nieu-Seeland het tot dusver twee keer as medegasheer van ’n krieketwêreldbekertoernooi opgetree (in 1992 en 2015), in albei gevalle saam met Australië; hulle het ook twee keer tot die eindstryd van dié toernooi gevorder (in 2015 en 2019), maar is deur onderskeidelik Australië en Engeland in die eindstryd verslaan. Nieu-Seeland het Suid-Afrika in die halfeindstryd van die Krieketwêreldbeker 2015 verslaan, hul eerste oorwinning in ’n wêreldbekerhalfeindstryd en sodoende vir die eerste keer in ’n wêreldbekereindstryd verskyn, maar uiteindelik teen hul trans-Tasmanse teenstanders Australië verloor. In die volgende krieketwêreldbekertoernooi in 2019 het Nieu-Seeland weer die eindstryd gemaak, maar naelskraap teen Engeland volgens aangetekende grenshoue verloor, nadat beide die wedstryd en die volgende superboulbeurt gelykop geëindig het.

...lees verder


besigtig


Week 13

Die vlag van Namibië is op 21 Maart 1990 aanvaar met Namibië se onafhanklikwording van Suid-Afrika. Die vlag is reghoekig en vertoon ’n rooi diagonale baan met wit fraiings van onder aan die vlagpaalkant na bo aan die wapperkant met ’n blou driehoek aan die vlagpaalkant en ’n goue son in die skildhoek en ’n groen driehoek op die wapperkant. Naas die nasionale vlag is daar ’n aantal verdere nasionale, politieke en plaaslike vlae in Namibië.

Reeds aan die begin van die 20ste eeu is op die gebied van die huidige Namibië die eerste vlae gebruik. Die Duitsers het ’n eie vlag vir hul kolonie Duits-Suidwes-Afrika beplan. Ná die Suid-Afrikaanse verowering tydens die Suidwes-Afrika-veldtog is die Britse vlag en later dié van Suid-Afrika gebruik. Die Bantoestans, wat volgens die Suid-Afrikaanse model van die destydse Suidwes-Afrika afgeskei is, het oor hul eie vlae beskik. Hulle is in voorbereiding van Namibië se onafhanklikheid in 1989 by dié land heringelyf.

Die vlag van Namibië bevat vyf kleure, waarmee dit een van die kleurrykste vlae wêreldwyd is; interessant genoeg is al die kleure ook op die vlag van Suid-Afrika, met swart as sesde bykomende kleur. Die kleure is veral aan SWAPO se vlag ontleen, die vernaamste bevrydingsbeweging in die destydse Suidwes-Afrika. Die SWAPO-vlag is in 1971 goedgekeur en bestaan uit drie horisontale bane in blou, rooi en groen, die belangrikste kleure van die Ovambo's, die land se grootste etniese groep.

...lees verder


besigtig


Week 14

Pioneer 11 (ook bekend as Pioneer G) is 'n onbemande ruimtetuig van 260 kg wat op 6 April 1973 deur NASA gelanseer is om die asteroïdegordel, die omgewing om Jupiter en Saturnus, sonwind en kosmiese strale te ondersoek. Die ruimtetuig is deel van die Pioneer-program. Dit was die eerste ruimtetuig wat Saturnus verken het en die tweede wat deur die asteroïdegordel gevlieg en Jupiter verken het.

Hierna het Pioneer 11 slegs die tweede van vyf kunsmatige voorwerpe geword wat 'n voldoende spoed bereik het om uit die sonnestelsel te ontsnap. Die laaste amptelike roetinekommunikasie met die ruimtetuig was op 30 September 1995 en die laaste bruikbare ingenieursdata is op 24 November 1995 ontvang. Die rede hiervoor is dat die ruimtetuig kragbeperkings het en die afstand van die Aarde af net te groot geraak het.

...lees verder


besigtig


Week 15

Maria Gertrude Goeppert-Mayer (of Göppert-Mayer) (28 Junie 1906 – 20 Februarie 1972) was 'n Duits-gebore Amerikaanse teoretiese fisikus wat die kernskilmodel van die atoomkern voorgestel het en waarvoor sy die Nobelprys vir fisika ontvang het. Sy was die tweede vrou wat 'n Nobelprys vir fisika gewen het, die eerste was Marie Curie. In 1986 is die Maria Goeppert-Mayer-toekenning vir vroulike fisici in hul vroeë loopbaan tot haar eer gestig.

As 'n gegradueerde aan die Universiteit van Göttingen, het Goeppert-Mayer haar doktorale proefskrif geskryf oor die teorie van die moontlike twee-fotonabsorpsie deur atome. Destyds het dit gelyk asof daar min kans was om haar proefskrif eksperimenteel te verifieer, maar die ontwikkeling van die laser het dit moontlik gemaak. Die eenheid vir die twee-foton absorpsie-deursnit word vandag die Goeppert Mayer-eenheid genoem.

Maria Goeppert is met Joseph Edward Mayer, 'n chemikus, getroud en het na die Verenigde State verhuis, waar hy medeprofessor aan die Johns Hopkins-universiteit was. Sy het hier werk as assistent gekry en in 1935 'n belangrike artikel gepubliseer oor dubbele betaverval. In 1937 het sy na die Universiteit van Columbia verhuis waar sy 'n onbetaalde pos opgeneem het. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het sy aan die skeiding van isotope as deel van die Manhattan-projek in Columbia gewerk en saam met Edward Teller by die Los Alamos-laboratorium aan die ontwikkeling van Teller se "Superbom" gewerk.

...lees verder


Maria Goeppert-Mayer


Week 16

Seksuele oriëntasie is ’n blywende patroon van romantiese of seksuele aantrekking (of ’n kombinasie daarvan) tot mense van die teenoorgestelde geslag of gender, dieselfde geslag of gender of albei geslagte of genders. Hierdie aantrekking word gewoonlik homo-, hetero- of biseksualiteit genoem, terwyl aseksualiteit (die gebrek aan aantrekking tot ander) soms as die vierde kategorie geïdentifiseer word.

Dié kategorieë is aspekte van die meer genuanseerde aard van seksuele identiteit en terminologie. Mense kan ook ander terme verkies, soos "panseksueel" of "poliseksueel", of geeneen van hulle nie. Volgens die Amerikaanse Sielkundevereniging verwys seksuele oriëntasie ook "na ’n persoon se sin van identiteit wat op daardie aantrekkings gebaseer is, verwante gedrag en lidmaatskap van ’n gemeenskap van ander met dieselfde aantrekking".

"Androfilie en ginefilie" is terme wat in gedragswetenskap gebruik word om seksuele aantrekking te beskryf as ’n alternatief vir die bekender begrippe. Androfilie is ’n seksuele aantrekking tot manlikheid en ginefilie tot vroulikheid. Die term "seksuele voorkeur" oorvleuel in ’n groot mate met "seksuele oriëntasie", maar daar word gewoonlik ’n onderskeid getref in sielkundige navorsing. Iemand wat hom as biseksueel beskou, kan byvoorbeeld een geslag bo ’n ander verkies. "Seksuele voorkeur" kan ook dui op ’n mate van keuse, terwyl daar konsensus is dat seksuele oriëntasie nie ’n keuse is nie.

Wetenskaplikes weet nie wat presies die oorsaak van seksuele oriëntasie is nie, maar volgens teorieë word dit veroorsaak deur ’n ingewikkelde wisselwerking tussen genetiese, hormonale en omgewingsfaktore. Hoewel nie ’n enkele teorie algemeen ondersteun word nie, is wetenskaplikes ten gunste van biologiesgebaseerde teorieë. Daar is aansienlik meer bewyse van niesosiale, biologiese oorsake van seksuele oriëntasie as sosiale oorsake, veral vir mans. Daar is geen voldoende bewyse dat ouers of vroeë kinderondervindings ’n rol speel nie. Die meeste mense is heteroseksueel, terwyl ’n minderheid meen hulle is homo- of biseksueel. ’n Persoon se seksualiteit kan op enige plek op ’n skaal voorkom, van net aangetrokke tot lede van die teenoorgestelde geslag tot net aangetrokke tot lede van dieselfde geslag.

Seksuele oriëntasie word hoofsaaklik bestudeer in biologie, neurowetenskap en sielkunde (insluitende seksuologie), maar is ook ’n veld in sosiologie, geskiedenis en die reg.

...lees verder


Seksuele oriëntasie


Week 17

Die Indiese nasionale krieketspan (met die byname "Men in Blue" en "Team India") is Indië se nasionale manskrieketspan. Dit word beheer en geadministreer deur die Raad vir Beheer van Krieket in Indië (BCCI - Board of Control for Cricket in India), dit is ’n volle lid van die Internasionale Krieketraad (IKR) met toets-, EDI- en Twintig20 (T20)-status. Indië is tans (April 2021) eerste op die IKR-toetsranglys, tweede op die eendagranglys, en tweede op die Twintig20-wêreldranglys.

Alhoewel krieket reeds in die 18de eeu deur Europese handelsmatrose na Brits-Indië gebring is, en die eerste krieketklub in Indië al in 1792 in Kolkata gestig is, het Indië se nasionale krieketspan eers hul eerste toets op 25 Junie 1932 op Lord’s in Engeland gespeel. Hulle word die sesde span om toetskrieketstatus te ontvang. In sy eerste vyftig jaar van internasionale krieket was Indië een van die swakste spanne in internasionale krieket, hulle wen slegs 35 van die 196 toetse wat hulle gedurende dié tydperk gespeel het.

Indië is tradisioneel tuis baie sterker as oorsee, maar sedert die begin van die 21ste eeu kon die span sy oorsese prestasies verbeter, veral in die korter vorme van krieket; hulle kon al toetse in Australië, Engeland en Suid-Afrika wen. Indië het die krieketwêreldbekertoernooi tot dusver twee keer gewen – in 1983 onder kaptein Kapil Dev en in 2011 tuis onder kaptein Mahendra Singh Dhoni. Nadat hulle die 2011-toernooi kon wen, was Indië net die derde span, ná Wes-Indië en Australië, wat dié trofee twee keer kon inpalm en die eerste span wat dit tuis kon vermag. Hulle kon ook die T20-wêreldbekertoernooi (in 2007) en die Kampioentrofee (in 2013) onder kapteinskap van MS Dhoni inpalm. Hulle het in 2002 die Kampioentrofee met Sri Lanka gedeel.

Tans is Virat Kohli hulle kaptein in alle vorms van die spel en Ravi Shastri is die afrigter. Onder die leierskap van Dhoni hou die Indiese span die internasionale rekord vir die meeste opeenvolgende EDI-oorwinnings (nege) en tree na vore as een van die gedugste spanne in internasionale krieket. Ses voormalige Indiese spelers is in die Internasionale Krieketraad se Heldesaal opgeneem.

...lees verder


Indiese nasionale krieketspan


Week 18 Wikipedia:Voorbladartikel week 18 2021
Trojaanse Oorlog


Week 19

 
Die maan, gefotografeer deur die Galileo ruimtetuig op 'n afstand van ongeveer 560 000 km (350 000 myl)

Die Maan is die enigste natuurlike satelliet van die Aarde. Sy deursnee is ’n kwart van die Aarde s’n (vergelykbaar met die grootte van Australië) en dit is dus die grootste natuurlike satelliet in die Sonnestelsel in vergelyking met die grootte van sy planeet. Die Maan is die vyfde grootste natuurlike satelliet in die Sonnestelsel, ná Ganumedes, Kallisto en Io (Jupiter) en Titaan (Saturnus). Dit het geen ander amptelike naam as "die Maan" nie, alhoewel dit soms Luna (Latyn vir "maan") genoem word om dit te onderskei van die algemene term "maan". Luna (soms ook Diana) is die Romeinse godin van die maan, diere en jag. Haar tradisionele simbool is die groeiende of halfmaan.

Die Maan het nie ’n beduidende atmosfeer, hidrosfeer of magneetveld nie en die swaartekrag op sy oppervlak is omtrent ’n sesde van dié op Aarde (0,1654 g). Die gebrek aan ’n atmosfeer verseker ook dat die Maan se oppervlak in sy oorspronklike toestand bewaar bly. Met die Apollo 11-maansending van Julie 1969 word die Maan die eerste hemelliggaam in ons sonnestelsel waarop mense land.

...lees verder


Maan


Week 20 Wikipedia:Voorbladartikel week 20 2021
Li Bai


Week 21 Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2021
Nederland


Week 22 Wikipedia:Voorbladartikel week 22 2021
Pakistanse nasionale krieketspan


Week 23 Wikipedia:Voorbladartikel week 23 2021
Vlag van Denemarke


Week 24 Wikipedia:Voorbladartikel week 24 2021
Elsa Joubert *Sien nota van Oesjaar oor week van 14 Junie-plasing


Week 25 Wikipedia:Voorbladartikel week 25 2021
Akkadiese Ryk


Week 26 Wikipedia:Voorbladartikel week 26 2021
besigtig


Week 27 Wikipedia:Voorbladartikel week 27 2021
besigtig


Week 28 Wikipedia:Voorbladartikel week 28 2021
besigtig


Week 29 Wikipedia:Voorbladartikel week 29 2021
besigtig


Week 30 Wikipedia:Voorbladartikel week 30 2021
besigtig


Week 31 Wikipedia:Voorbladartikel week 31 2021
besigtig


Week 32 Wikipedia:Voorbladartikel week 32 2021
besigtig


Week 33 Wikipedia:Voorbladartikel week 33 2021
besigtig


Week 34 Wikipedia:Voorbladartikel week 34 2021
besigtig


Week 35 Wikipedia:Voorbladartikel week 35 2021
besigtig


Week 36 Wikipedia:Voorbladartikel week 36 2021
besigtig


Week 37 Wikipedia:Voorbladartikel week 37 2021
besigtig


Week 38 Wikipedia:Voorbladartikel week 38 2021
besigtig


Week 39 Wikipedia:Voorbladartikel week 39 2021
besigtig


Week 40 Wikipedia:Voorbladartikel week 40 2021
besigtig


Week 41 Wikipedia:Voorbladartikel week 41 2021
besigtig


Week 42 Wikipedia:Voorbladartikel week 42 2021
besigtig


Week 43 Wikipedia:Voorbladartikel week 43 2021
besigtig


Week 44 Wikipedia:Voorbladartikel week 44 2021
besigtig


Week 45 Wikipedia:Voorbladartikel week 45 2021
besigtig


Week 46 Wikipedia:Voorbladartikel week 46 2021
besigtig


Week 47 Wikipedia:Voorbladartikel week 47 2021
besigtig


Week 48 Wikipedia:Voorbladartikel week 48 2021
besigtig


Week 49 Wikipedia:Voorbladartikel week 49 2021
besigtig


Week 50 Wikipedia:Voorbladartikel week 50 2021
besigtig


Week 51 Wikipedia:Voorbladartikel week 51 2021
besigtig


Week 52 Wikipedia:Voorbladartikel week 52 2021
besigtig